Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) nhận được 02 kiến nghị của cử tri tỉnh Tây Ninh thuộc thẩm quyền giải quyết, xử lý của NHNN do Ban Dân nguyện chuyển đến sau Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XIII. NHNN trả lời kiến nghị của cử tri như sau:
1. Kiến nghị 1: “Đề nghị xem xét lại quy định việc người dân phải chi trả 55.000 đồng khi mượn lại sổ đỏ đã thế chấp ở Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn để phô tô làm hồ sơ hưởng chính sách hỗ trợ lúa nước là quá cao, không hợp lý”.
Trả lời:
Hiện nay, theo quy định tại Thông tư số 05/2011/TT-NHNN ngày 10/3/2011 tổ chức tín dụng được thu một số khoản phí liên quan đến khoản cho vay đối với khách hàng. Tuy nhiên, các văn bản do NHNN ban hành, không có quy định về việc người dân phải trả 55.000 đồng khi mượn lại sổ đỏ đã thế chấp tại tổ chức tín dụng để phô tô.
Sau khi nhận được ý kiến của cử tri, NHNN đã yêu cầu Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn kiểm tra, báo cáo và giải trình về việc thu phí 55.000 đồng đối với người dân khi mượn lại sổ đỏ đã thế chấp tại Ngân hàng để phô tô, NHNN xin thông tin đến cử tri như sau:
Theo quy định hiện hành của Ngân hàng nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Quyết định số 35/QĐ-HĐTV-HSX ngày 15/01/2014 về ban hành quy định giao dịch bảo đảm cấp tín dụng trong hệ thống Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam), trong hoạt động tín dụng, nếu khách hàng chỉ yêu cầu photo tài liệu, sổ đỏ thì không phải trả phí tuy nhiên, nếu khách hàng yêu cầu Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam cấp bản sao giấy tờ đảm bảo có xác nhận của phía ngân hàng đang lưu giữ bản gốc thì sẽ phải trả phí 55.000 đồng.
Việc quy định khách hàng chi trả 55.000 đồng là nhằm trang trải chi phí về giấy tờ in, công lao động khi nhập, xuất kho, giao nhận hồ sơ tài sản bảo đảm, giám sát việc quản lý tài sản đảm bảo của khách hàng khi thực hiện photo,… Vì để đảm bảo an toàn tài sản cho ngân hàng và khách hàng, hồ sơ bảo đảm khách hàng (trong đó có sổ đỏ, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất) sẽ được quản lý như quy trình quản lý giấy tờ có giá khi nhận được yêu cầu cấp bản sao giấy tờ đảm bảo có xác nhận của phía Ngân hàng, Ngân hàng nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam sẽ phải xuất kho, làm các thủ tục cần thiết và đóng dấu “Ngân hàng đang giữ bản chính”, khá mất thời gian và công lao động và đây là một dạng cung cấp dịch vụ của ngân hàng, do vậy cần thu khoản chi phí nhất định.
2. Kiến nghị 2: “Vấn đề nợ xấu, cử tri cho rằng các biện pháp chế tài chưa đủ sức răn đe, đề nghị làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm, có hay không có tiêu cực của cán bộ tín dụng trong vấn đề này”.
Trả lời:
Nợ xấu của hệ thống ngân hàng hiện nay phần lớn được tích tụ từ những năm trước đây, khi kinh tế thế giới bước vào giai đoạn khủng hoảng, kinh tế trong nước gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh các nguyên nhân khách quan, nợ xấu của hệ thống TCTD phát sinh do một số nguyên nhân chủ quan của TCTD và khách hàng, như:
- Năng lực quản trị của các TCTD còn nhiều bất cập so với quy mô, tốc độ tăng trưởng tín dụng và mức độ rủi ro. Năng lực đánh giá, thẩm định, quản lý tín dụng và giám sát sử dụng vốn vay của các TCTD còn nhiều yếu kém dẫn đến sơ hở trong quản lý, điều hành, chưa phòng ngừa, ngăn chặn kịp thời, chậm hoặc không phát hiện được các hành vi vi phạm trong hoạt động tín dụng. Một bộ phận không nhỏ vốn tín dụng và nhiều TCTD tập trung đầu tư vào các lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro như bất động sản, nên khi giá bất động sản giảm sâu kéo theo nợ xấu của các TCTD tăng nhanh.
- Vi phạm quy định pháp luật về hoạt động cấp tín dụng và an toàn hoạt động ngân hàng trong thời gian trước đây dẫn đến nợ xấu lớn ở nhiều TCTD, như: (i) Vi phạm giới hạn cho vay một khách hàng và người có liên quan, dẫn đến nhiều cổ đông lớn và người có liên quan không trả được nợ cho ngân hàng; (ii) Nhiều đơn vị ngân hàng đã nới lỏng tín dụng, bỏ qua một số trình tự, thủ tục, quy định để cho vay; cho vay không có tài sản đảm bảo hoặc tài sản đảm bảo không đủ thủ tục pháp lý thông tin thẩm định không chính xác dẫn đến việc thẩm định và đề xuất cấp tín dụng vượt khả năng trả nợ của khách hàng...
Đối với những khoản nợ xấu phát sinh từ nguyên nhân khách quan ngoài tầm kiểm soát của TCTD và khách hàng được pháp luật quy định xử lý bằng các biện pháp, như: sử dụng dự phòng rủi ro, cơ cấu lại nợ, xử lý tài sản đảm bảo... Những khoản nợ xấu do các nguyên nhân chủ quan của TCTD hoặc khách hàng gây ra sẽ được xác định trách nhiệm rõ ràng để xử lý. NHNN đã chỉ đạo các TCTD phối hợp chặt chẽ với cơ quan có thẩm quyền trong việc điều tra, xem xét để xử lý nghiêm những trường hợp lừa đảo, vi phạm pháp luật của khách hàng theo đúng quy định của pháp luật. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật sẽ được áp dụng các biện pháp xử lý về hành chính, kinh tế, dân sự và hình sự với nguyên tắc phải bảo đảm thu hồi tối đa tài sản cho TCTD, Nhà nước và nhân dân. Thực tế, qua công tác thanh tra, NHNN đã phát hiện và xử lý nghiêm nhiều trường hợp vi phạm hoặc chuyển hồ sơ, tài liệu sang cơ quan điều tra Bộ Công an để xử lý theo quy định của pháp luật.
Để hạn chế những sai phạm trong hoạt động tín dụng ngân hàng nói chung và xử lý nợ xấu nói riêng, NHNN đã thường xuyên hoàn thiện các quy định về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro trong hoạt động tín dụng của TCTD; chỉ đạo các TCTD tăng cường công tác kiểm toán, kiểm soát nội bộ, áp dụng nhiều biện pháp tích cực để ngăn ngừa, phát hiện các vi phạm pháp luật; tăng cường công tác thanh tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi sai phạm; chủ động phối hợp chặt chẽ với các Cơ quan pháp luật trong việc chuyển giao hồ sơ, vụ việc có dấu hiệu vi phạm để kịp thời ngăn chặn và xử lý tích cực phối hợp, cung cấp thông tin, tài liệu cho các cơ quan chức năng khi có đề nghị,...
Trong thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước đối với hoạt động tín dụng của các TCTD để hạn chế, phát hiện và xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật dẫn đến nợ xấu, nợ quá hạn.
Trên đây là ý kiến trả lời của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về nội dung kiến nghị của cử tri tỉnh Tây Ninh. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn và rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ của cử tri đối với hoạt động ngân hàng./.