Diễn biến tỷ giá VND/USD trong quý I năm 2015: Linh hoạt trên nền tảng ổn định

Ngày 7/1/2015, NHNN đã ra quyết định điều chỉnh tỷ giá bình quân liên ngân tăng thêm 1% từ mức 21.246 VND/USD lên mức 21.458 VND/USD. Quyết định điều chỉnh tỷ giá nhằm thực hiện Nghị quyết 01 /NQ-CP ngày 3/1/2015 của Chính phủ, theo đó Ngân hàng Nhà nước (NHNN) có trách nhiệm điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa để chủ động kiểm soát lạm phát theo mục tiêu đề ra, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế..., đồng thời điều hành tỷ giá phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô, lạm phát, thị trường tiền tệ. Đây là một quyết sách điều hành khoa học và khá mạnh mẽ so với những năm gần đây. Dựa trên nền tảng diễn biến ổn định của thị trường ngoại hối được thiết lập trong những năm qua cùng với việc nhìn nhận diễn biến của dòng chảy ngoại tệ và xu hướng diễn biến của đồng bạc xanh trên thị trường quốc tế, NHNN đã ra quyết định điều chỉnh ½ dư địa điều hành của tỷ giá trong năm 2015 ngay từ đầu năm nhằm tạo sự chủ động dẫn dắt thị trường.

Sau khi NHNN có sự điều chỉnh tỷ giá, tỷ giá giao dịch của các NHTM và trên thị trường tự do đều thấp hơn tỷ giá bình quân liên ngân hàng và trạng thái này được duy trì đến trước tết Nguyên Đán. Tuy nhiên, sau dịp nghỉ Tết thì tỷ giá có xu hướng tăng mạnh, tỷ giá bán USD của các NHTM ngày càng tiến gần đến mức tỷ giá trần do NHNN quy định. Bên cạnh đó, tỷ giá mua và bán trên thị trường tự do có thời điểm tăng mạnh, vượt mức tỷ giá trần do NHNN quy định (21.673 VND/USD), cụ thể ngày 17/03/2015, tỷ giá giao dịch trên thị trường tự do đạt mức 21.710 chiều mua vào và 21.780 chiều bán ra.

Nếu so với cùng kỳ năm 2014, diễn biến tỷ giá trong Quý I/2015 cũng có những điểm khác biệt về tần suất, mức độ và thời điểm biến động. Vì thế, đã có những luồng ý kiến bàn thảo về tương lai của thị trường ngoại hối trong năm 2015 cũng như dự đoán về các quyết sách tiếp theo của NHNN. Ví dụ như việc biến động tỷ giá trong quí I năm 2015 có phải xuất phát từ nguyên nhân nào, do mất cân bằng cung cầu trên thị trường hay xuất phát từ nguyên nhân khách quan khác?; Việc NHNN thực hiện điều chỉnh tỷ giá trong đầu năm 2015 là động thái chủ động điều hành của NHNN nhằm dẫn dắt, định hướng thị trường hay là do áp lực phá giá từ phía thị trường?; Sự biến động tỷ giá trong quý I liệu có gây áp lực lên NHNN để tiếp tục phải thực hiện điều chỉnh tỷ giá nữa hay không? NHNN có thể thực hiện được cam kết hồi đầu năm là điều chỉnh tối đa 2% trong năm 2015 được hay không?...

(Nguồn: SBV, VCB và tổng hợp)

Tuy nhiên, diễn biến kinh tế vĩ mô và công tác thông tin tuyên truyền, giải thích chính sách của Chính phủ nói chung và của ngành ngân hàng nói riêng ngay khi có biến động của tỷ giá đã định hướng rõ đối với thị trường về khả năng thực thi chính sách và phương thức điều hành ngoại hối của NHNN.

Trước hết, xét trên khía cạnh cung, cầu ngoại tệ hiện tại cũng không phản ánh sự căng thẳng của thị trường, quỹ dự trữ ngoại hối của Nhà nước hiện nay đạt khoảng 36 tỷ USD, các nguồn bổ sung cho quỹ liên tục có những tín hiệu tốt. Cụ thể là trong năm 2014, cán cân thanh toán quốc tế của Việt Nam thặng dư khoảng 8,38 tỷ USD (nguồn SBV) và quý I năm 2015 cán cân thanh toán quốc tế tiếp tục thặng dư khoảng 2,8 tỷ USD (nguồn SBV). Mặc dù trong quý I, nhập siêu khoảng 1,93 tỷ USD, nhưng dòng ngoại tệ đi ra cũng đã được bù đắp bởi các dòng kiều hối, dòng vốn đầu tư chảy vào nền kinh tế. Ngoài ra, những diễn biến thuận lợi của các chỉ số kinh tế vĩ mô như lạm phát, lãi suất tiết kiệm VND, tăng trưởng kinh tế,… đã tác động tích cực tới nhu cầu đầu tư và tích trữ của người dân, tạo dựng được niềm tin của xã hội đối với việc nắm giữ VND1.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập kinh tế, tài chính toàn cầu ngày càng sâu rộng, diễn biến của thị trường tiền tệ trong nước không thể không tính đến những biến động của thị trường quốc tế, đặc biệt là sự hồi phục của đồng đô la trong thời gian vừa qua.

Trong Quý I/2015, nối tiếp đà tăng giá trong năm 2014, đồng USD hầu như duy trì liên tục xu hướng tăng so với các đồng tiền khác. So với cuối tháng 3/2014, đồng USD đã tăng khoảng 17% so với đồng Euro; 12,5% so với đồng Yên Nhật. Sự lên giá của đồng USD trong quý I/2015 được hỗ trợ mạnh mẽ bởi diễn biến tích cực của kinh tế Mỹ từ Quý III/ 2014 đến nay, đồng thời sự thay đổi trong quan điểm điều hành CSTT của FED theo hướng có những bước đi thận trọng như chấm dứt thực hiện các gói nới lỏng định lượng và có thể sẽ sớm điều chỉnh tăng lãi suất điều hành trong năm 2015. Trong trường hợp mọi yếu tố tác động khác không thay đổi, việc tăng lãi suất ngắn hạn sẽ làm cho giới đầu tư trên toàn cầu ưa thích nắm giữ đồng đô la cũng như các tài sản được yết giá bằng đồng đô la để có thể thu lợi từ sự lớn mạnh của đồng tiền này trong tương lai.

Quan sát diễn biến của chỉ số USD Index, có thể nhận thấy rằng xu hướng diễn biến khá tương đồng với diễn biến của tỷ giá trên thị trường tự do tại Việt nam (Hình 1). Chỉ số này cũng bắt đầu có những biến động mạnh vào trung tuần tháng 3 và hiện tại cũng khá ổn định. Tại Việt Nam, sự lên giá của đồng USD có thể chưa tác động bất lợi nhiều đến xuất khẩu và nhập khẩu. Giá trị xuất khẩu trong các tháng đầu năm giảm chủ yếu do giá hàng hóa thế giới giảm; giá trị hàng hóa nhập khẩu gia tăng chủ yếu vẫn là nhập khẩu máy móc nguyên liệu để phục vụ cho hoạt động sản xuất trong nước. Tuy nhiên đồng USD lên giá chắc chắn sẽ có tác động nhất định đến tâm lý thị trường trong thời gian qua, và do tác động tâm lý nên những biến động của thị trường diễn ra trong khoảng thời gian ngắn và đây được xem cũng là nguyên nhân chính tạo áp lực cho diễn biến tỷ giá trong quý I năm 2015.

Hình 2: Diễn biến tỷ giá của đồng USD so với một số đồng tiền khác

 

 

 

(Nguồn: Investing.com)

Như vậy có thể thấy rằng, quyết sách điều hành tỷ giá của NHNN trong quý I/2015 đã dự tính trước được sự biến động của đồng USD và diễn biến của các nền kinh tế lớn. Vì vậy, khi tỷ giá biến động mạnh, NHNN đã kiên trì trong việc thông tin, tuyên truyền, giải thích chính sách để ổn định thị trường. Bên cạnh đó, NHNN công bố tỷ giá giao dịch của Sở Giao Dịch nằm trong biên độ dao động cho phép ở mức 21.350 VND/USD với chiều mua vào và 21.600VND/USD với chiều bán ra, phản ánh khả năng sẵn sàng cung ứng ngoại tệ cho thị trường của nhà điều hành.

Ngoài ra, công tác điều hành CSTT của NHNN luôn nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Chính phủ. Ngay sau khi xuất hiện những luồng ý kiến dự đoán về các bước điều hành của NHNN, để hỗ trợ cơ quan điều hành, loại bỏ những sự đồn đoán gây bất ổn cho thị trường, ngày 24/03/2015, Hội đồng chính sách tiền tệ quốc gia đã họp để lấy ý kiến đối với công tác điều hành của NHNN trong Quý I. Qua đó, Hội đồng đã khẳng định các giải pháp điều hành chính sách tiền tệ, tỷ giá của NHNN trong thời gian qua đã khá chủ động, linh hoạt, đúng định hướng, duy trì được ổn định tỷ giá và thị trường ngoại hối, tăng niềm tin vào đồng Việt Nam. Quyết định điều chỉnh tăng 1% tỷ giá bình quân liên ngân hàng ngay từ đầu năm là động thái chủ động dẫn dắt thị trường, phù hợp về thời điểm và mức độ điều chỉnh, có tác động giải tỏa tâm lý kỳ vọng của thị trường và Hội đồng cũng khẳng định lại cách thức điều hành tỷ giá trong năm 2015 vẫn hướng đến mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô.

Lê Quang Trung – Viện Chiến lược Ngân hàng