Tại Kỳ họp thứ 4, Quốc hội Khóa XIII, Ngân hàng Nhà nước nhận được chất vấn của đại biểu Quốc hội Lê Đắc Lâm- Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Bình Thuận.
Câu hỏi:
Theo cơ chế quản lý vàng như hiện nay thì nhà nước độc quyền sản xuất và mua bán vàng, đồng thời NHNN chọn thương hiệu vàng SJC làm thương hiệu vàng miếng quốc gia (vì vàng SJC chiếm trên 93% thị trường vàng miếng).
Tuy nhiên, có phải do NHNN không kiểm soát về chất lượng vàng miếng và việc sản xuất vàng miếng không phải qua một cơ quan nào kiểm định. Từ đó đã xảy ra tình trạng vàng miếng không đạt tiêu chuẩn về chất lượng. Như vậy chủ trương của NHNN khẳng định sự cần thiết của thương hiệu vàng miếng quốc gia như thế nào?
Tôi kính đề nghị Thống đốc NHNN cho biết ý kiến của mình về vấn đề này
Thống đốc Ngân hàng Nhà nước xin trả lời Đại biểu Lê Đắc Lâm như sau:
1. Về thương hiệu vàng miếng:
Theo quy định tại Nghị định 24/2012/NĐ-CP ngày 3/4/2012 của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng, việc sản xuất vàng miếng là do Nhà nước thông qua NHNN độc quyền tổ chức thực hiện, không có tổ chức, cá nhân nào được sản xuất vàng miếng. Triển khai chủ trương của Nhà nước, Ngân hàng Nhà nước đã sử dụng thương hiệu vàng miếng SJC là thương hiệu vàng của Nhà nước và yêu cầu Công ty SJC gia công vàng miếng cho Ngân hàng Nhà nước xuất phát từ các lý do sau:
Thứ nhất, phù hợp với thực tế thị trường vàng miếng. Trước khi Nghị định 24 được ban hành, trên thị trường có 8 thương hiệu vàng miếng khác nhau được lưu hành. Tuy nhiên, thị trường đã lựa chọn thương hiệu SJC là thương hiệu có uy tín. Vàng miếng SJC chiếm trên 90% lượng vàng miếng trong lưu thông.
Thứ hai, tiết kiệm chi phí cho Nhà nước và xã hội. Việc xây dựng thương hiệu vàng miếng riêng của NHNN trong điều kiện hiện nay là không phù hợp vì: (i) Để có thương hiệu vàng miếng riêng, Nhà nước phải bỏ nhiều vốn đầu tư để xây dựng thương hiệu, tổ chức sản xuất vàng miếng thương hiệu của mình và (ii) Việc NHNN có thương hiệu vàng miếng riêng có thể gây tốn kém lớn (tài chính, thời gian) cho người dân khi chuyển đổi từ các thương hiệu vàng miếng khác sang thương hiệu của NHNN. Ngoài ra, việc lựa chọn thương hiệu vàng miếng khác SJC cũng dẫn đến chi phí chuyển đổi rất lớn của người dân.
Thứ ba, phù hợp với quy định của Nghị định 24. Khoản 3 Điều 16 Nghị định 24 cho phép NHNN quyết định lựa chọn phương thức sản xuất vàng miếng phù hợp trong thời kỳ. Như đã phân tích, trong điều kiện, vàng miếng SJC chiếm trên 90% trong lưu thông, việc lựa chọn thương hiệu SJC là phù hợp với điều kiện thực tiễn của giai đoạn hiện nay.
Thứ tư, năm 2008 và năm 2010, vàng miếng của Công ty SJC đã được công nhận là Thương hiệu quốc gia trong khuôn khổ của chương trình xây dựng và phát triển Thương hiệu Quốc gia theo Quyết định 253/2003/QĐ-TTg. Thương hiệu vàng miếng SJC thuộc quyền sở hữu hợp pháp của công ty SJC. Công ty SJC đã đăng ký bảo hộ đối với thương hiệu này theo đúng quy định của pháp luật. Việc NHNN sử dụng thương hiệu vàng miếng SJC để sản xuất vàng miếng của NHNN được thực hiện trên cơ sở có sự đồng ý UBND TP. Hồ Chí Minh (cơ quan đại diện chủ sở hữu Nhà nước tại công ty SJC) và công ty SJC.
Ngày 23/8/2012, NHNN đã ban hành Quyết định 1623/QĐ-NHNN về việc tổ chức và quản lý sản xuất vàng miếng của NHNN. Theo đó, NHNN thực hiện việc quản lý và niêm phong các khuôn sản xuất vàng miếng của Công ty SJC; Công ty SJC chỉ được gia công vàng miếng SJC 99,99% theo chỉ đạo của NHNN về hạn mức, thời điểm và nguồn vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng và chịu sự giám sát và kiểm soát chặt chẽ của NHNN trong suốt quá trình thực hiện hoạt động gia công vàng miếng.
2. Về chất lượng sản phẩm vàng miếng: Theo quy định của Luật chất lượng sản phẩm, doanh nghiệp sản xuất vàng miếng: (i) có quyền quyết định, công bố mức chất lượng vàng miếng do mình sản xuất; (ii) quyết định các biện pháp kiểm soát nội bộ để đảm bảo chất lượng vàng miếng do mình sản xuất và (iii) có nghĩa vụ tuân thủ các điều kiện bảo đảm chất lượng đối với vàng miếng của mình sản xuất và chịu trách nhiệm trước pháp luật, người tiêu dùng về chất lượng vàng miếng do mình sản xuất.
Như vậy, theo quy định của Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa, việc công bố và bảo đảm chất lượng vàng miếng là trách nhiệm của doanh nghiệp sản xuất vàng miếng.
Trên đây là ý kiến trả lời của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về nội dung chất vấn của Đại biểu Quốc hội Lê Đắc Lâm. Thống đốc Ngân hàng Nhà nước mong tiếp tục nhận được sự quan tâm của Đại biểu Quốc hội đối với hoạt động ngân hàng.