Trả lời ĐBQH Nguyễn Văn Danh - Tiền Giang

Tại Kỳ họp thứ 4, Quốc hội Khóa XIII, Ngân hàng Nhà nước nhận được chất vấn của đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Danh - Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Tiền Giang.

Câu hỏi

Giảm hàng tồn kho vừa là giải pháp cấp bách nhằm hỗ trợ sản xuất, vừa là giải pháp giảm nợ xấu một cách hữu hiệu; việc các tổ chức tín dụng tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp cũng chính là tháo gỡ khó khăn cho chính hệ thống tổ chức tín dụng của mình.

Xin Thống đốc Ngân hàng cho biết:

1. Quan điểm của Thống đốc về nhận định trên?

2. Cách xử lý nợ xấu vừa quan của Chính phủ đã trúng chưa?

3. Thực chất bên trong của nợ xấu có vấn đề gì thiếu công khai, thiếu minh bạch hoặc có tiêu cực gì không?

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước xin trả lời Đại biểu Nguyễn Văn Danh như sau:

1. Quan điểm về “Giảm hàng tồn kho”

Theo Ngân hàng Nhà nước, nhận định “Giảm hàng tồn kho vừa là giải pháp cấp bách nhằm hỗ trợ sản xuất, vừa là giải pháp giảm nợ xấu một cách hữu hiệu; việc các tổ chức tín dụng tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp cũng chính là tháo gỡ khó khăn cho chính hệ thống tổ chức tín dụng” là phù hợp với thực tế. Đây là một trong các giải pháp quan trọng hỗ trợ xử lý nợ xấu mà Ngân hàng Nhà nước đưa ra tại Đề án xử lý nợ xấu. Trong số tài sản thế chấp của doanh nghiệp để vay vốn ngân hàng có hàng tồn kho, nợ xấu của ngân hàng cũng nằm ở hàng tồn kho, doanh nghiệp không tiêu thụ được hàng hóa thì không có nguồn thu để trả nợ ngân hàng, do đó việc giảm hàng tồn kho sẽ không chỉ giúp ngân hàng xử lý được nợ xấu mà còn giúp doanh nghiệp giải phóng vốn và năng lực sản xuất.

2. Các giải pháp xử lý nợ xấu

Trong thời gian qua, Chính phủ, các Bộ ngành và Ngân hàng Nhà nước đã triển khai đồng bộ các giải pháp xử lý nợ xấu, cụ thể:

- Giải pháp về cơ chế, chính sách

+ Ban hành Quyết định số 780/QĐ-NHNN ngày 23/4/2012 cho phép các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài giữ nguyên nhóm nợ đối với các khoản nợ được điều chỉnh kỳ hạn nợ, gia hạn nợ nếu tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đánh giá hoạt động sản xuất kinh doanh của khách hàng có chiều hướng tích cực và có khả năng trả nợ tốt sau khi điều chỉnh kỳ hạn trả nợ, gia hạn nợ. Thực hiện Quyết định số 780/QĐ-NHNN, đến ngày 30/6/2012 có 36,5 ngàn tỷ đồng dư nợ tín dụng được cơ cấu lại và giữ nguyên nhóm nợ. Giải pháp này đã giúp giảm bớt áp lực trả nợ, lãi phạt và tăng khả năng tiếp cận vay vốn ngân hàng đối với khách hàng vay.

+ Chỉ đạo các tổ chức tín dụng thực hiện các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp: (i) xem xét cấp tín dụng hợp vốn theo quy định tại Thông tư số 42/2011/TT-NHNN ngày 15/12/2011 của Ngân hàng Nhà nước đối với các dự án lớn có hiệu quả; (ii) tích cực thực hiện các giải pháp xử lý nợ, thực hiện mua bán nợ theo Quyết định số 59/2006/QĐ-NHNN ngày 21/2/2006 của Ngân hàng Nhà nước, báo cáo Ngân hàng Nhà nước các khoản nợ muốn mua/bán nhưng chưa tìm được đối tác.

+ Điều hành chủ động, linh hoạt chính sách tiền tệ và lượng tiền cung ứng phù hợp với mục tiêu kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, đồng thời bảo đảm an toàn thanh khoản của hệ thống ngân hàng tạo điều kiện cho tăng trưởng tín dụng, góp phần giúp doanh nghiệp và nền kinh tế tiếp tục vận hành và tăng trưởng, từ đó góp phần đảm bảo nguồn tài chính cho doanh nghiệp và hạn chế sự gia tăng của nợ xấu.

+ Sửa đổi, bổ sung các quy định về mua trái phiếu doanh nghiệp, cấp tín dụng; xây dựng quy định mới về phân loại nợ, trích lập dự phòng rủi ro theo hướng chặt chẽ hơn và mở rộng phạm vi tài sản có tiềm ẩn rủi ro tín dụng phải phân loại và trích lập dự phòng rủi ro để phản ánh đầy đủ hơn thực trạng nợ xấu và hạn chế nợ xấu gia tăng (dự kiến ban hành trong quý IV/2012). Sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện các quy định an toàn trong hoạt động ngân hàng (các tỷ lệ an toàn, uỷ thác và nhận uỷ thác,...) nhằm hạn chế rủi ro cho các tổ chức tín dụng.

+ Chỉ đạo các tổ chức tín dụng tích cực phân loại nợ, trích lập dự phòng rủi ro và xử lý nợ xấu thông qua sử dụng dự phòng rủi ro, bán nợ, xử lý tài sản bảo đảm.

+ Tăng cường công tác thanh tra, giám sát các tổ chức tín dụng trong việc thực hiện các giải pháp cơ cấu lại, phân loại nợ, trích lập dự phòng rủi ro và chấp hành các quy định của pháp luật về hoạt động ngân hàng. Qua công tác thanh tra các tổ chức tín dụng trong năm 2012, Ngân hàng Nhà nước đã buộc các tổ chức tín dụng phải thực hiện phân loại nợ, trích lập dự phòng đầy đủ để tạo nguồn xử lý nợ xấu, đồng thời yêu cầu ngân hàng vi phạm giới hạn tỷ trọng tín dụng phải thu hồi nợ đã góp phần tạo nguồn mở rộng tín dụng cho các đối tượng không khuyến khích.

- Các giải pháp về phía các tổ chức tín dụng

+ Đánh giá lại chất lượng và khả năng thu hồi của các khoản nợ để có biện pháp xử lý thích hợp;

+ Chủ động phối hợp với khách hàng vay để cơ cấu lại nợ, giãn thời gian trả nợ và xem xét miễn, giảm lãi suất một cách hợp lý cho khách hàng có triển vọng tốt sau cơ cấu lại nợ để khách hàng giảm bớt khó khăn tài chính tạm thời và nâng cao hiệu quả kinh doanh, tạo nguồn thu mới trả nợ tổ chức tín dụng.

+ Tích cực xử lý tài sản bảo đảm, bán nợ để thu hồi vốn, giảm nợ xấu. Tiếp tục đầu tư, cho vay đối với khách hàng có nợ xấu do khó khăn tạm thời nhưng có triển vọng phục hồi và phát triển tốt; Chuyển nợ thành vốn góp, cổ phần của doanh nghiệp vay, đồng thời tham gia cơ cấu lại doanh nghiệp.

+ Tăng cường trích lập, sử dụng dự phòng rủi ro để xử lý nợ xấu theo quy định của pháp luật. Tính đến cuối tháng 8/2012, số dự phòng rủi ro đã được các tổ chức tín dụng trích lập chưa sử dụng là 72.907 tỷ đồng, tăng hơn 14 ngàn tỷ đồng so với cuối năm 2011. Trong 8 tháng đầu năm 2012, số nợ xấu được các tổ chức tín dụng xử lý bằng nguồn dự phòng rủi ro là gần 8 ngàn tỷ đồng.

- Các giải pháp hỗ trợ:

Hiện nay, để hỗ trợ xử lý nợ xấu, Ngân hàng Nhà nước đang xây dựng, trình Bộ Chính trị, Chính phủ Đề án thành lập công ty quản lý tài sản để xử lý nợ xấu một cách tập trung với quy mô lớn, trong đó tập trung xử lý nợ xấu có tài sản bảo đảm là bất động sản. Bên cạnh đó, Chính phủ và các Bộ, ngành, địa phương phối hợp triển khai thêm các giải pháp hỗ trợ xử lý nợ xấu như:

+ Triển khai quyết liệt, đồng bộ các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh và hỗ trợ thị trường, giảm lượng hàng tồn kho, thúc đẩy tiêu thụ hàng hóa, kích thích đầu tư và tiêu dùng trong nước, đồng thời có giải pháp hỗ trợ thị trường bất động sản phục hồi nhanh, quản lý chặt chẽ và bảo đảm thị trường này phát triển lành mạnh.

+ Đối với một số khoản vay thế chấp bằng bất động sản, công trình sắp hoàn thành hoặc đã hoàn thành nhưng chưa bán được, Chính phủ xem xét mua lại các bất động sản đó để phục vụ cho mục đích an sinh xã hội và hoạt động của các cơ quan nhà nước.

+ Các bộ, ngành, địa phương hỗ trợ các tổ chức tín dụng hoàn thiện các hồ sơ pháp lý liên quan đến tài sản bảo đảm tiền vay để sớm xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng. Sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện các quy định về bán, xử lý tài sản bảo đảm tiền vay để giúp ngân hàng xử lý tài sản đảm bảo, thu hồi nợ nhanh chóng, thuận tiện. Đổi mới, nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự để bảo vệ quyền chủ nợ của tổ chức tín dụng và giúp tổ chức tín dụng thu hồi tài sản sớm nhất.

+ Thúc đẩy thị trường mua bán nợ phát triển thông qua ban hành và triển khai có hiệu quả các quy định, chính sách về mua bán nợ.

+ Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Ngân hàng Nhà nước xây dựng, trình cơ quan có thẩm quyền ban hành các chính sách, quy định về miễn, giảm thuế, phí liên quan đến mua bán nợ xấu và các tài sản bảo đảm tiền vay của tổ chức tín dụng. Bộ Tài chính xây dựng, trình Chính phủ phê duyệt phương án xử lý nợ xấu của Ngân hàng Chính sách xã hội và Ngân hàng Phát triển Việt Nam.   

+ Tích cực triển khai đồng bộ các giải pháp sắp xếp, đổi mới và cơ cấu lại các doanh nghiệp nhà nước, tập đoàn kinh tế và tổng công ty nhà nước gắn với việc xử lý nợ xấu và lành mạnh hoá tài chính của các doanh nghiệp nhà nước.

Trong bối cảnh môi trường kinh doanh có nhiều khó khăn, song nhờ chủ động triển khai kịp thời các chính sách, biện pháp ngăn chặn và xử lý nợ xấu của Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng, nợ xấu có chiều hướng tăng chậm lại từ quý II/20121. Điều này cho thấy quan điểm và giải pháp xử lý nợ xấu của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước là hợp lý và đúng hướng.

3. Tính công khai, minh bách và tiêu cực về vấn đề nợ xấu

Thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước đã công khai, minh bạch số liệu nợ xấu của hệ thống ngân hàng (định kỳ công bố trên Website của Ngân hàng Nhà nước). Hiện nay có 2 hệ thống số liệu nợ xấu, một là từ báo cáo của các tổ chức tín dụng và hai là số liệu giám sát của Ngân hàng Nhà nước. Sở dĩ có sự khác biệt giữa 2 con số này là do: (i) Ngân hàng Nhà nước thực hiện chuyển nhóm nợ theo đúng quy định hiện hành trong khi một số tổ chức tín dụng thực hiện phân loại nợ, ghi nhận nợ xấu trong báo cáo tài chính thấp hơn thực tế để giảm chi phí trích lập dự phòng rủi ro; (ii) các tiêu chí phân loại nợ theo quy định hiện hành có bao gồm tiêu chí định lượng và tiêu chí định tính. Quy định này phù hợp với thông lệ quốc tế, nhưng do năng lực quản trị rủi ro của các tổ chức tín dụng không đồng đều, nên việc sử dụng các tiêu chí định tính trong phân loại nợ có thể dẫn đến sự khác nhau về nhóm nợ khi xác định và ghi nhận nợ xấu của tổ chức tín dụng. Chính vì vậy, gần đây Ngân hàng Nhà nước đã công bố cả số liệu nợ xấu theo kết quả thanh tra, giám sát để thấy được thực chất của nợ xấu. Trong quá trình tái cơ cấu và xử lý nợ xấu, Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi tiêu cực, gây tổn hại cho hệ thống ngân hàng, đảm bảo an toàn hoạt động ngân hàng và quyền lợi của người gửi tiền.

Trên đây là ý kiến trả lời của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về nội dung chất vấn của Đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Danh. Thống đốc Ngân hàng Nhà nước mong tiếp tục nhận được sự quan tâm của Đại biểu Quốc hội đối với hoạt động ngân hàng.