Chiến lược đối tác quốc gia (CPS) của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) dành cho Việt Nam giai đoạn 2016 - 2020 sẽ hỗ trợ cho các hoạt động đầu tư và cải cách chính sách nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đồng đều và bền vững với môi trường.
Việt Nam – ADB: Sẵn sàng cho giai đoạn hợp tác sâu rộng hơn
Dù đạt được nhiều thành tựu nhưng nền kinh tế Việt Nam cũng ngày càng phải đối mặt nhiều với các thách thức
Đỗ Lê
3 trụ cột cho phát triển
Chiến lược đối tác quốc gia (CPS) của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) dành cho Việt Nam giai đoạn 2016 - 2020 sẽ hỗ trợ cho các hoạt động đầu tư và cải cách chính sách nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đồng đều và bền vững với môi trường.
CPS đề xuất duy trì vốn vay của ADB vào khoảng 1 tỷ USD mỗi năm, trong khi áp dụng các biện pháp để cải thiện tính sẵn sàng và chất lượng các dự án sẽ được hỗ trợ, cũng như việc thực hiện các dự án hiện tại.
Dù đạt được nhiều thành tựu nhưng nền kinh tế Việt Nam cũng ngày càng phải đối mặt nhiều với các thách thức: Dân số bắt đầu già hóa, năng suất lao động thấp; tăng trưởng kinh tế, công nghiệp hóa và đô thị hóa đang gây ra thiệt hại về môi trường và Việt Nam có nguy cơ cao trước biến đổi khí hậu... Trong khi đó nhìn ở bối cảnh phát triển quốc gia, nhiều thách thức lớn cũng đặt ra. Thể hiện ở việc quản lý kinh tế vĩ mô gặp nhiều thách thức hơn, chưa khai thác được tối đa tiềm lực kinh tế to lớn của mình, quá trình chuyển dịch cơ cấu chưa hoàn thiện, năng suất thấp và kết nối chuỗi giá trị còn yếu, rủi ro chuyển dịch cơ cấu làm gia tăng bất bình đẳng.
“Để giúp Chính phủ giải quyết những thách thức này, ADB sẽ hỗ trợ những khoản đầu tư nhằm đạt được 3 kết quả chủ chốt. Đó là thúc đẩy tạo việc làm và khả năng cạnh tranh, tăng cường cơ sở hạ tầng và cung cấp dịch vụ đồng đều hơn và cải thiện tính bền vững môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu” - ông Eric Sidgwick, Giám đốc Quốc gia ADB tại Việt Nam cho biết.
Đây cũng là 3 trụ cột trong khuôn khổ CPS của ADB cho giai đoạn 2016-2020. CPS mới đưa ra một chương trình với các hoạt động ưu tiên nhằm hỗ trợ cho từng trụ cột chiến lược. Cách tiếp cận này dựa trên kết quả và nhằm tối đa hoá tác động của hỗ trợ từ ADB qua việc nâng cao tác động cộng hưởng của các chương trình và dự án của ADB.
Ông Eric Sidgwick cho biết, các ưu tiên của CPS mới cũng hoàn toàn nhất quán với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Chính phủ Việt Nam giai đoạn 2011–2020 và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2016 - 2020. Và nguồn lực để thực hiện CPS này cũng được ADB hé lộ. Đó là trong 1 tỷ/năm, trong đó, phần hỗ trợ kỹ thuật và viện trợ không hoàn lại khoảng 5-7 triệu USD. Đồng tài trợ từ các đối tác phát triển và các quỹ khí hậu khoảng 1,4 tỷ USD trong danh mục dự kiến. ADB sẽ huy động sự hỗ trợ lớn hơn từ các quỹ khí hậu toàn cầu. Nếu Chính phủ yêu cầu bổ sung thêm các nguồn lực, ADB cũng sẵn sàng tăng quy mô hỗ trợ.
Về phương thức hỗ trợ, sẽ có khoảng 70-75% vốn của ADB được cho vay theo dự án; 20-25% là cho vay theo chính sách (dựa trên việc đạt được các mục tiêu và chỉ tiêu chính sách của Chính phủ) và một khoản nhỏ 3-5% là cho vay dựa theo kết quả (cho vay trong trường hợp Chính phủ đã đạt được các thành tựu trong những lĩnh vực cụ thể).
Nói “Không” với tham nhũng
Trên cơ sở CPS trước, ông Aaron Batten - chuyên gia kinh tế ADB tại Việt Nam cho biết kinh nghiệm của ADB là chỉ tập trung hỗ trợ có trọng điểm hơn với số lượng các ngành ít hơn vì “khi hỗ trợ một ngành nào đó đòi hỏi chúng tôi phải hiểu rõ thể chế của ngành này”.
Một bài học khác là số các dự án của ADB cũng ít hơn, nhưng quy mô lớn hơn trọng tâm sâu hơn. CDS mới sẽ hỗ trợ ít chương trình hơn nhưng đối tượng hưởng lợi sẽ ở quy mô lớn hơn, tức là sẽ tạo ra tác động và giá trị gia tăng nhiều hơn. Đơn cử, trong lĩnh vực giáo dục ADB sẽ tập trung nhiều vào hỗ trợ giáo dục trung học, cải thiện đào tạo nghề và giáo dục đại học để nâng cao tay nghề và giúp thanh niên chuẩn bị tốt hơn cho tìm việc làm. Để các chương trình thực sự được triển khai sâu và hiệu quả hơn trong lĩnh vực giao thông, chỉ tập trung vào giao thông đô thị và giao thông nông thôn.
Chia sẻ về câu hỏi của báo giới liên quan đến vấn đề phòng, chống tham nhũng trong các dự án của ADB, ông Eric Sidgwick cho biết, cơ quan này rất coi trọng vấn đề chống tham nhũng và quản trị tốt vì ADB không chấp nhận sự tồn tại của tham nhũng. Ở cấp dự án, ADB có những cơ chế rất nghiêm ngặt khi xây dựng các dự án để đảm bảo xác định được các rủi ro tham nhũng và giảm thiểu các rủi ro này. Đấu thầu, mua sắm hàng hóa, dịch vụ và hợp đồng xây lắp… những lĩnh vực có rủi ro tham nhũng cao. ADB có các cơ chế để cán bộ của mình sẽ rà soát, đánh giá các yêu cầu từ phía Chính phủ cũng như từ các bên thực hiện dự án thì mới quyết định giải ngân hay không.
“Trong quá trình hoạt động ở các thị trường ADB đã tích lũy được rất nhiều kinh nghiệm, nên chúng tôi biết phải phòng ngừa thế nào để giảm thiểu rủi ro tham nhũng trong các dự án ADB tài trợ. Giả sử nếu có bằng chứng về tham nhũng, hành vi tham nhũng nào được phát hiện sẽ bị đưa vào danh sách đen, đưa lên web của ADB” - ông Eric Sidgwick cho biết. “Chúng tôi cũng phối hợp với WB để ngăn chặn những DN như vậy tham gia đấu thầu, cũng như không được tham gia các chương trình của chúng tôi” - vị này thông tin thêm.