Vấn nạn môi trường và sự tụt hậu của ngành giáo dục Dương Công Chiến

Vấn nạn môi trường và sự tụt hậu của ngành giáo dục

Dương Công Chiến

Ngày 16/11, ba Bộ trưởng tiếp tục đăng đàn trả lời chất vấn trước Quốc hội và cử tri gồm Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Nhiều vấn đề nóng bỏng liên quan trực tiếp đến vấn nạn ô nhiễm môi trường và sự tụt hậu của nền giáo dục được các đại biểu thẳng thắn đề cập…

Cần giải pháp kinh tế với môi trường

Chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà, đại biểu Hoàng Văn Cường (Hà Nội) và nhiều đại biểu khác cho rằng, Bộ trưởng phụ trách 2 mảng hết sức nóng, mảng về môi trường thì động vào đâu cũng thấy ô nhiễm. Mảng đất đai thì 90% khiếu kiện hiện nay tập trung ở đất đai. Ông đề nghị Bộ trưởng giải thích nguyên nhân tại sao trong thời gian qua, chúng ta có rất nhiều biện pháp về mặt hành chính, luật pháp, kỹ thuật trong việc quản lý hai lĩnh vực này nhưng những vấn đề này càng ngày càng nổi lên nóng hơn. Bộ trưởng cần có kế hoạch trong việc sử dụng các công cụ kinh tế trong quản lý tài nguyên và môi trường.

Đại biểu Nguyễn Sỹ Cương (Ninh Thuận) nêu rằng, khi DN được phép hoạt động thì có nghĩa DN đó phải đủ điều kiện được phê chuẩn về điều kiện xử lý chất thải. Nhưng trên thực tế thì việc cho phép cứ cho phép, DN hoạt động cứ hoạt động và việc hoàn thiện hệ thống xử lý chất thải như thế nào do DN chịu trách nhiệm. Vì thế nhiều DN hoạt động rất lâu mà hệ thống xử lý chất thải không hoàn chỉnh hoặc không có cho nên họ đương nhiên xả thải ra môi trường. Lúc đó cơ quan chức năng rồi cảnh sát môi trường mới đi bắt và xử lý, cơ quan quản lý nhà nước vẫn cứ vô tư cho phép, không quan trắc, không kiểm tra, không theo dõi và cũng chẳng phải chịu trách nhiệm gì. Ông đề nghị Bộ trưởng cho biết trách nhiệm về cách quản lý nhà nước theo kiểu thả gà ra đuổi hiện nay và các giải pháp cho vấn đề này.

Trả lời chất vấn về các nội dung này, Bộ trưởng Trần Hồng Hà thừa nhận, dù có hệ thống quản lý nhà nước về môi trường tương đối đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, đặc biệt chúng ta còn có Cục cảnh sát về môi trường, tuy nhiên, sự phối hợp giữa các cấp trong hệ thống chưa thực sự đồng bộ, hiệu quả. Sự phân công trách nhiệm và phối hợp giữa các cấp, các ngành, chế độ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân chưa được quy định rõ ràng.

Để giám sát tốt việc bảo vệ môi trường của một dự án, cần phải quy định trách nhiệm cụ thể cho từng cơ quan quản lý nhà nước và cá nhân người thực thi công vụ. Chỉ trong trường hợp đó chúng ta mới có khả năng để giám sát hiệu quả dự án, nếu xảy ra sự cố sẽ dễ dàng xác định được trách nhiệm của tổ chức, cá nhân.

Nhấn mạnh đến các giải pháp trong thời gian tới trong việc phải siết chặt ngay kỷ cương, củng cố bộ máy và cán bộ, Bộ trưởng Trần Hồng Hà cho biết, sẽ rà soát lại chức năng, nhiệm vụ và trình Chính phủ trên cơ sở xây dựng lại chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của bộ. Bên cạnh đó sẽ làm rõ quy định, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, cơ chế phối hợp của các cơ quan quản lý nhà nước ở trung ương, giữa trung ương với địa phương để đảm bảo một người được giao một việc, không bỏ trống và không chồng chéo. Thể chế hóa về chế độ, trách nhiệm tổ chức, cá nhân, kể cả những hội đồng tư vấn trong đánh giá tác động môi trường hoặc vấn đề cấp phép, giám sát các dự án.

“Đối với các hiện tượng tiêu cực trong vấn đề thẩm định, đánh giá tác động môi trường cũng như công tác cấp phép xử lý chất thải, Bộ Tài nguyên và Môi trường xin ghi nhận và có kiểm tra, nếu phát hiện sẽ xử lý theo quy định pháp luật”, Bộ trưởng khẳng định.

Về sự cần thiết việc ứng dụng công cụ kinh tế trong quản lý tài nguyên môi trường, Bộ trưởng cho rằng đây là một việc cần thiết. Các công cụ này sẽ được thiết kế dựa trên nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền, trả đúng, trả đủ và theo cơ chế giá. “Thời gian tới, chúng tôi sẽ nghiên cứu và hoàn thành các công cụ kinh tế đã có và mở rộng phạm vi áp dụng, nâng cao hiệu quả, đồng thời đề xuất bổ sung các công cụ kinh tế khác theo kinh nghiệm các nước phát triển trên thế giới, phù hợp với thực tiễn Việt Nam như các quỹ bảo hiểm, quota phát thải, nhãn sinh thái và các tín chỉ cácbon”, ông Hà cho biết.

Ngổn ngang nỗi lo cho “nền móng” nước nhà

Câu chuyện nhân quả về chất lượng đào tạo nguồn nhân lực còn lắm “vấn đề” cũng làm nóng nghị trường ngày 16/11. Chỉ trong vẻn vẹn chưa đầy 8 tiếng, có đến gần trăm câu hỏi cho Bộ trưởng Bộ Giáo dục-Đào tạo và Bộ trưởng Bộ Nội vụ.

Mặc dù có khá nhiều phát biểu làm đại biểu Quốc hội cười ồ lên, nhưng đọng lại, là ngổn ngang những nỗi lo cho nền giáo dục cũng như nền hành chính vốn được xem là những viên gạch chủ đạo trong xây dựng nền móng nước nhà, mà đại biểu Trần Hoàng Ngân (TP.HCM) bấm nút xin phát biểu chỉ để thốt lên, “tôi không muốn tin và không muốn tin mọi việc đều buồn như vậy...”.

Phiên chất vấn Bộ trưởng Giáo dục-Đào tạo Phùng Xuân Nhạ, đại biểu Quốc hội liên tục giơ bảng yêu cầu quyền tranh luận. Tranh luận đến cùng với Bộ trưởng Nhạ về vụ việc giáo viên ở Hà Tĩnh bị điều đi tiếp khách, đại biểu Phạm Thị Minh Hiền (Phú Yên) nói: “Bộ trưởng nhận trách nhiệm nhưng lại dùng từ “chỉ vui vẻ thôi”, thì tôi, với góc độ về giới, đặc biệt tôi là một nữ đại biểu, tôi không biết Bộ trưởng có đau lòng hay không, còn tôi thấy mình thực sự đau lòng”. Đại biểu Lê Thanh Vân (Cà Mau) thì gay gắt, “tôi nghĩ rằng chắc chắn giáo viên đau lòng với câu nói đó của Bộ trưởng. Và nếu Bộ trưởng chịu khó đọc comment của các bài viết về câu nói của Bộ trưởng, Bộ trưởng sẽ thấy người ta đánh giá về Bộ trưởng như thế nào”.

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cho biết, "đây là vụ việc không chỉ ở một trường của Hà Tĩnh, mà trong thực tế cũng có nhiều trường hợp. Cán bộ địa phương cũng là vì vui vẻ thôi, nhưng đôi khi làm ảnh hưởng đến uy tín của nhà giáo. Cho nên đây là một hoạt động rất đáng tiếc. Chúng tôi nghĩ rằng cần rút kinh nghiệm. Để xã hội nóng lên về vấn đề này là không được. Trong trường hợp này, tôi cũng nhận trách nhiệm của người đứng đầu ngành trong việc bảo vệ quyền lợi của thầy cô". Ông Nhạ cũng mong đại biểu thông cảm vì ông diễn đạt chưa rõ nghĩa khi nhắc đến từ “vui vẻ”.

Vấn đề học thêm cũng đưa phiên chất vấn đến hồi “gay cấn”. Đại biểu Nguyễn Thị Quyết Tâm (TP.HCM) tranh luận, “dạy thêm, học thêm, Bộ trưởng trả lời chưa thỏa đáng. Bộ trưởng nói rằng không cấm dạy thêm học thêm, tôi không hoàn toàn đồng ý. Tôi cho rằng không cấm dạy thêm học thêm là đúng, nhưng phải cấm tình trạng lợi dụng dạy thêm học thêm gây bức xúc xã hội. Ví dụ một số thầy cô không dạy hết nội dung chương trình ở lớp mà để về nhà dạy, hoặc là khi kiểm tra học sinh thì lại kiểm tra kiến thức dạy thêm. Bộ trưởng phải có trách nhiệm, giải pháp chấn chỉnh việc này, tránh gây ra bức xúc cho xã hội, gánh nặng cho gia đình và học sinh”.

Đại biểu Phạm Quang Dũng (Nam Định) thẳng thắn cho rằng, “chúng ta cứ nói rằng, cải cách, nhiều năm cải cách mà chất lượng giáo dục vẫn tệ như vậy, thua cả những năm 60-70 của thế kỷ trước. Từ thực tế là người sử dụng lao động, xin thưa Bộ trưởng là bây giờ sinh viên ra trường không viết nổi công văn, giấy mời. Chúng tôi phải đào tạo lại 3-5 năm sau thì mới tạm được". Bộ trưởng Giáo dục-Đào tạo giãi bày, “tôi rất trăn trở về vấn đề này. Tới đây với vai trò Bộ trưởng, tôi sẽ tập trung siết chặt quản lý chất lượng đào tạo, không chỉ chất lượng đầu vào mà cả chất lượng đầu ra vì lâu nay chất lượng đầu ra chúng ta chưa chú trọng lắm”.