Tăng tính chủ động trong giao dịch tiền mặt
Mô hình giao dịch đầu mối tiền mặt và kho quỹ tập trung đã đáp ứng tốt hơn nhu cầu tiền mặt
cho bản thân các TCTD và cho nền kinh tế
Đức Nghiêm
Giảm giao dịch giữa TCTD và NHNN
Ngày 8/12, tại Hà Nội, Phó Thống đốc NHNN Đào Minh Tú đã chủ trì Hội nghị Tổng kết mô hình giao dịch đầu mối tiền mặt, mô hình kho quỹ tập trung đã được các đơn vị thực hiện 5 năm qua.
Thông tư số 23/2012/TT-NHNN về chế độ giao dịch tiền mặt, điều hành tiền mặt, quy định, trường hợp TCTD có nhiều chi nhánh trên cùng địa bàn, NHNN chi nhánh thực hiện việc giao dịch tiền mặt thông qua đơn vị đầu mối do TCTD lựa chọn trên cơ sở đáp ứng các điều kiện về an toàn kho quỹ, các điều kiện khác theo quy định của NHNN. Ông Nguyễn Chí Thành - Cục trưởng Cục Phát hành và Kho quỹ (NHNN) cho biết, để chuyên môn hóa một số khâu trong hoạt động kho quỹ nhằm giảm chi phí vận hành, hiệu quả và đảm bảo an toàn tài sản một số TCTD đã nghiên cứu triển khai mô hình kho quỹ tập trung (hay còn gọi là Trung tâm giao dịch tiền mặt): thực hiện chức năng giao dịch tiền mặt và cung cấp dịch vụ ngân quỹ (ví dụ: tiếp quỹ cho các chi nhánh, phòng giao dịch và ATM cùng hệ thống; tổ chức kiểm điểm, phân loại tuyển chọn tiền…).
Theo thống kê của NHNN, có 30/41 TCTD đã triển khai mô hình giao dịch tiền mặt đầu mối và kho quỹ tập trung trên địa bàn 28/63 tỉnh, thành phố chủ yếu là các NHTM có doanh số giao dịch tiền mặt lớn và hệ thống mạng lưới chi nhánh, phòng giao dịch nhiều như: Agribank, VietinBank, BIDV… với khoảng 2.500 trên tổng số 9.600 chi nhánh, phòng giao dịch, chiếm 26% tổng số chi nhánh toàn hệ thống NH. Trong đó, tập trung tại các thành phố lớn như: Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Đà Nẵng… Để vận hành mạng lưới, các đơn vị đầu mối này cần trên 6.000 cán bộ, nhân viên làm công tác kho quỹ với khoảng 2.000 xe ô tô chuyên dụng và các trang thiết bị về kiểm đếm, phân loại, đóng bó. Việc triển khai mô hình giao dịch đầu mối này đã giảm thiểu từ 20-30% khối lượng giao dịch của các TCTD với NHNN, đặc biệt giảm mạnh tại các địa bàn thành phố lớn trong khi lưu lượng giao dịch tiền mặt vẫn tăng qua các năm. Mặt khác, mô hình giao dịch này còn góp phần đảm bảo an toàn trong quá trình vận chuyển, tiếp quỹ giảm thiểu rủi ro hoạt động, tiết kiệm chi phí cho các NH.
Theo các TCTD khi triển khai giao dịch tiền mặt đầu mối và kho quỹ tập trung giúp hiệu quả sử dụng vốn tăng cao do điều tiết được tiền mặt của các chi nhánh, điểm giao dịch tiền mặt trên địa bàn trong ngày, nộp rút tiền mặt với NHNN và các TCTD khác trên địa bàn hiệu quả; hạn chế tồn quỹ tiền mặt qua đêm tại các khu vực và trên toàn hệ thống. Đồng thời, tiết giảm được chi phí vận hành do hoạt động kho quỹ tập trung, nâng cao năng suất lao động; thiết kế lộ trình vận chuyển xe tiền hợp lý, tối ưu hóa quãng đường vận chuyển… Chất lượng dịch vụ ngân quỹ được nâng cao và chuyên nghiệp hơn, có khả năng cung cấp dịch vụ nhiều hơn cho số lượng điểm giao dịch và máy ATM, góp phần giảm thiểu rủi ro, đảm bảo an toàn kho quỹ ngân hàng.
Vẫn cần nghiên cứu, điều chỉnh cho phù hợp
Là NHTM đã thành lập Trung tâm quản lý dịch vụ kho quỹ tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Mạnh Hùng – Giám đốc Trung tâm dịch vụ kho quỹ BIDV cho biết, hai trung tâm này đã giao dịch với 77 chi nhánh của BIDV, đồng thời làm nhiệm vụ thu gom, tiếp quỹ cho 178 phòng giao dịch và 257 máy ATM, chiếm 70% số phòng giao dịch và 50% lượng máy ATM ở hai thành phố lớn. “Trung tâm quản lý dịch vụ kho quỹ BIDV cũng điều phối điều hòa tiền mặt cho chi nhánh,tính toán được tổng nguồn toàn bộ của các chi nhánh trên địa bàn nên tần suất nộp rút tiền với NHNN giảm đáng kể so với trước đây” – ông Hùng chia sẻ.
Phát biểu tại hội nghị, Phó Thống đốc NHNN Đào Minh Tú đánh giá mô hình giao dịch đầu mối tiền mặt, mô hình kho quỹ tập trung đã đáp ứng tốt hơn nhu cầu tiền mặt cho bản thân các NHTM và cho nền kinh tế. Qua triển khai hai mô hình trên đã tiết kiệm nhiều về nhân lực, tiền của, công sức và thời gian cho NHNN và cả NHTM. Đồng thời, tạo sự chủ động hơn cho các TCTD và tạo hiệu quả hơn trong hoạt động kinh doanh cho các đơn vị; đáp ứng được yêu cầu thực tiễn đặt ra của nền kinh tế trong việc quản lý tiền mặt theo hướng đổi mới nghiệp vụ và hoạt động NH.
Để thực hiện tốt hơn mô hình giao dịch đầu mối tiền mặt và mô hình kho quỹ tập trung, trong thời gian tới, Phó Thống đốc Đào Minh Tú đề nghị: Cục Phát hành và Kho quỹ phối hợp với Vụ Pháp chế, Vụ Thanh toán, Cơ quan Thanh tra giám sát NH và các vụ cục liên quan nghiên cứu các yếu tố quản lý mô hình này về mặt pháp lý. Qua đó, nếu phải sửa đổi, bổ sung nội dung nào có thể ban hành văn bản chỉ đạo cho phù hợp, làm căn cứ pháp lý cho các TCTD triển khai để đảm bảo an toàn. Kiểm tra hướng dẫn các quy định thống nhất về tính an toàn để quản lý nghiệp vụ kho quỹ, liên quan tới 2 mô hình này. “Ngoài quy định chung thì cần phải có quy định cụ thể cho 2 mô hình này” – Phó Thống đốc lưu ý. Đồng thời, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra đề xuất, tăng cường thanh tra định kỳ, thanh tra đột xuất đối với công tác kho quỹ, giao dịch tiền mặt. Giám đốc các chi nhánh NHNN địa phương tiến hành tổ chức đánh giá, cùng với các chi nhánh, các NH có các đơn vị làm đầu mối tiền mặt và kho quỹ tập trung tổng kết xem có vấn đề vướng mắc thì rút kinh nghiệm, tháo gỡ.
Đối với các TCTD phải rà soát lại các quy định, quy chế hoạt động của hai mô hình này xem có gì chưa phù hợp, chưa đảm bảo an toàn có thể kiến nghị chỉnh sửa. Với những đơn vị sắp hình thành triển khai hai mô hình trên có thể nghiên cứu, rút kinh nghiệm từ các đơn vị đã triển khai, để lựa chọn cho mình mô hình hợp lý, hiệu quả.
Box: Phó Thống đốc NHNN Đào Minh Tú đánh giá: mô hình giao dịch đầu mối tiền mặt, mô hình kho quỹ tập trung đã đáp ứng tốt hơn nhu cầu tiền mặt cho bản thân các NHTM và cho nền kinh tế.