Vài nét về thị trường chứng khoán toàn cầu năm 2016

Năm 2016, thị trường chứng khoán toàn cầu diễn biến không đồng đều, phản ánh thực trạng và kỳ vọng khác nhau về tình hình tại các nước và khu vực trên thế giới. Trong sáu tháng đầu năm, giá dầu giảm xuống mức thấp nhất trong 13 năm qua, trong khi giá USD cũng giảm xuống mức thấp nhất trong năm. Giá dầu giảm cũng làm trầm trọng thêm tình hình kinh tế trong bối cảnh GDP tăng chậm dần, gây tác động lan truyền đến nhiều nước trên thế giới, nhất là thị trường chứng khoán Ấn Độ và Nhật Bản. Trong sáu tháng cuối năm, sự kiện Brexit và kết quả bầu cử Tổng thống tại Mỹ tiếp tục đẩy kinh tế toàn cầu vào trạng thái khó dự báo. Cuối năm, cam kết của các thành viên thuộc Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) về cắt giảm sản lượng dầu khai thác đã giúp giá dầu phục hồi mạnh, tạo niềm cảm hứng cho các nhà đầu tư, nhất là tại các nước xuất khẩu dầu mỏ.

Chỉ số chứng khoán chủ chốt trên thế giới cuối năm 2016

Chỉ số chứng khoán	Đóng cửa 2016	Tăng giảm so 2015 (%)
Dow Jones	19.762,60	13,42
Nasdaq composite	5.383,12	7,5
S&P 500	2.238,83	9,54
Russell 2000	1.357,13	19,48
NYSE composite	11.056,90	9,1
Canada S&P/TSE composite	15.287,59	18,0
Brazil Bovespa	60.227,29	39,0
Merval Argentina	16.924,0	46,89
Europe Stoxx 50	3.290,52	0,7
Stoxx Europe 50	3.010,55	-2,89
Stoxx Europe 600	361,42	-1,2
FTSE 100 Luân Đôn	7.142,83	14,43
CAC 40 Paris	4.862,31	4,86
DAX Frankfurt	11.481,06	6,87
Italy FTSE MIB	19.234,58	-10,2
Spain IBEX 35	9.352,10	-2,01
Bồ Đào Nha PSI 20	4.679,20	-11,93
Thụy Sỹ	8.219,87	-6,78
Đan Mạch OMX Copenhagen	883,96	-12,84
Noway OBX Index	617,75	14,61
Australia All ordinaires	5.719,10	7,01
Australia S&P/ASX	5.665,8	6,98
Nikkei 225	19.114,37	0,42
Japan TOPIX	1.518,61	-1,85
Hongkong Hangseng	22.000,56	0,39
Shanghai composite	3.103,64	-12,31
Thâm Quyến composite	1.969,11	-14,72
Ấn Độ BSE Sensex	26.626,46	1,78
Indonesia JSX Index	5.302,57	15,0
Kopsi Hàn Quốc	2.026,46	3,32
Singapore Straits index	2.880,76	-0,07
CH Nam Phi	50.653,54	-0,08
HSX Index	664,87	14,82
HNX Index	80,12	0,20

Nguồn: Bloomberg, Reutres, WS. Journal

Tại Mỹ, các thị trường chứng khoán ghi nhận 4 năm tăng điểm kể từ năm 2011, mặc dù trải qua thời gian suy giảm dài nhất sau kết quả bầu cử Tổng thống vào đầu tháng 11/2016. Trong đó, chỉ số công nghiệp Dow Jones đóng cửa ở mức 19.762,6 điểm, tăng 13,4% so với cuối năm trước, nhưng thấp hơn kết quả tăng vốn đã đạt được trong tuần lễ cuối năm với khối lượng giao dịch giảm trên 29% so với chỉ số trung bình trong tháng 12/2016; chỉ số công nghệ Nasdaq composite đóng cửa ở mức 5.383,12, tăng 7,5%; chỉ số S&P 500 của 500 doanh nghiệp có mức vốn hóa lớn nhất thị trường đóng cửa ở mức 2.238,83 điểm, tăng 9,5% so với đầu năm, nhưng mức sụt giảm trong ba phiên cuối cùng trong năm đã đẩy chỉ số này xuống mức thấp nhất kể từ ngày 06/12/2016; chỉ số NYSE composite đóng cửa ở mức 11.056,9 điểm, tăng 9,0%.

Bên ngoài nước Mỹ, nhiều thị trường chứng khoán tại châu Mỹ cũng đồng loạt tăng điểm. Trong đó, chỉ số S&P/TSX tại Canada giảm dần vào cuối phiên, nhưng vẫn chốt phiên giao dịch cuối năm ở mức 15.287,59 điểm, tăng tới 18% so với đầu năm, mức tăng cao nhất trong số 24 nền kinh tế phát triển. Theo nhận định của một số chuyên gia kinh tế, thị trường chứng khoán Canada phục hồi từ mức thấp trong tháng 01/2016 và hưởng lợi từ sự kiện ông Trump đắc cử tổng thống Mỹ khi, những đề xuất về thay đổi chính sách tại Mỹ sẽ gây tác động tích cực trong thời gian tới cho Canada và cổ phiếu Canada.

Đáng chú ý, chỉ số Merval tại Argentina tăng tới 45%, phản ánh tâm lý lạc quan về những thay đổi trong nước sau khi Chính phủ tiến hành xóa bỏ kiểm soát tiền tệ, kết thúc 15 năm căng thẳng với nhiều quỹ đầu tư Mỹ. Các nhà đầu tư kỳ vọng, Tổng thống Mauricio Macri đắc cử hồi cuối năm 2015 sẽ hồi sinh nền kinh tế trì trệ và tình hình tài chính khó khăn tại Argentina. Tương tự, chỉ số Bovespa tại Brazil tăng tới 39%, phản ánh triển vọng lạc quan của nền kinh tế này sau những nỗ lực liên tiếp trong việc khắc phục khó khăn và bất ổn kinh tế trong những năm qua, với GDP năm 2017 dự báo sẽ tăng 0,5% sau khi giảm 3,3% trong năm 2016 và giảm sâu trong những năm trước đó.

Tại châu Âu, chỉ số FTSE 100 tại VQ Anh tăng 14,4%, ghi nhận năm tăng điểm đầu tiên kể từ năm 2013. Nguyên nhân cơ bản dẫn đến kết quả tăng trưởng ấn tượng này được cho là, sự mất giá khá sâu của bảng Anh đã hỗ trợ xuất khẩu và khuyến khích các nhà đầu tư đẩy mạnh hoạt động sản xuất, kinh doanh. Ngoài ra, số liệu khả quan hơn so với dự kiến và việc Ngân hàng Trung ương Anh chủ động đưa ra nhiều giải pháp hỗ trợ nền kinh tế đã thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư vào thị trường này. Tuy không tăng cao như những năm trước, nhưng chỉ số DAX tại Frankfurt tăng 6,87%, ghi nhận 5 năm tăng điểm liên tiếp; chỉ số CAC 40 tại Paris tăng 4,86%, kéo dài đà tăng từ năm 2015 và đánh dấu năm tăng thứ 4 trong vòng 5 năm qua.

Trái lại, chỉ số Stoxx Europe 600 chung của châu Âu giảm tới 1,2%, với khối lượng giao dịch thấp hơn kết quả giao dịch trung bình trong 30 phiên giao dịch gần nhất tới 60%, ghi nhận xu hướng suy giảm trở lại kể từ năm 2011. Trong đó, chỉ số Stoxx Europe 600 banks của ngành ngân hàng giảm 6,77% - mức giảm sâu nhất kể từ năm 2011. Vào thời điểm đó, chỉ số này giảm 32,48%. Đây cũng là năm giảm thứ 3 liên tiếp của chỉ số này, một sự kiện chưa từng xảy ra trong lịch sử. Trong năm 2016, chỉ số Stoxx Europe 600 chung này chỉ dao động dưới 50 điểm, trước khi tăng tốc vào những ngày cuối năm, do kết quả bầu cử tổng thống tại Mỹ đã dẫn đến kỳ vọng lạc quan về tình hình kinh tế toàn cầu và Ngân hàng Trung ương châu Âu mở rộng quy mô chương trình mua trái phiếu.

Thị trường chứng khoán Italia, Bồ Đào Nha, Đan Mạch giảm trên 10%, mức giảm sâu nhất trong số các nước phát triển. Trong đó, chỉ số FTSE MIB tại Italia giảm 10,2%, ghi nhận năm sụt giảm đầu tiên kể từ năm 2011. Nguyên nhân là do các nhà đầu tư lo lắng về những khó khăn trong lĩnh vực ngân hàng, khi cổ phiếu của những ngân hàng lớn tại Italia đều mất giá quá mức.

Kết quả tăng trưởng ngoạn mục trên toàn cầu phải kể đến chỉ số RTS của Nga tăng 52,22% trong năm 2016, kết quả tăng cao nhất kể từ năm 2009. Vào thời điểm đó, chỉ số RTS tăng tới 128,62%. Động lực thúc đẩy thị trường chứng khoán CHLB Nga trong năm nay bao gồm, kinh tế CHLB Nga bắt đầu phục hồi sau thời kỳ suy thoái kéo dài, kỳ vọng của thị trường về mối quan hệ tan băng giữa CHLB Nga và Mỹ sau khi ông Donald Trump đắc cử tổng thống, giá dầu tiếp tục đà tăng trong năm tới sau thỏa thuận OPEC. Triển vọng dầu tăng giá cũng tạo ra kỳ vọng lạc quan tại quốc gia phụ thuộc vào xuất khẩu dầu mỏ Na Uy, với chỉ số Olso OBX của quốc giá Bắc Âu này tăng 14,6%.

Tại châu Á, chỉ số Nikkei tại Nhật Bản đóng cửa ở mức 19.114,37 điểm, sau chuỗi ngày tăng điểm dài nhất kể từ năm 1989. Tuy nhiên, chỉ số này chỉ tăng 0,42% so với đầu năm - một mức tăng khá khiêm tốn. Tương tự, chỉ số Hang seng của Hồng Kông tăng nhẹ 0,39%, đánh dấu năm tăng thứ 4 trong vòng 5 năm qua.

Trên toàn cầu, các thị trường chứng khoán tại Trung Quốc trải qua một năm dài đen tối. Đầu năm 2016, thị trường chứng khoán lao dốc, các cổ phiếu chủ chốt giảm tới 25-30% giá trị trong chóng vánh, dòng vốn đào thoát khỏi Trung Quốc tiếp tục tăng mạnh cùng với đà mất giá của đồng nhân dân tệ. Chỉ số Shanghai composite đóng cửa ở mức 3.103,64 điểm, giảm 12,3%, ghi nhận kết quả tồi tệ nhất từ năm 2011 tới nay. Khi đó, chỉ số này giảm tới 21,68%. Với mức giảm 14,7%, chỉ số chứng khoán Thâm Quyến còn ghi nhận mức suy giảm sâu hơn.

Mặc dù phải trải qua nhiều thăng trầm, chỉ số JSX Index tại Indonesia vẫn kết thúc năm 2016 ở mức 5.302,57 điểm, tăng 15% so với đầu năm. Nguyên nhân cơ bản là do nền kinh tế này phát triển khá ổn định nhờ dựa trên nhu cầu tiêu dùng trong nước, và giá dầu phục hồi mạnh trong năm 2016 đã khuyến khích các nhà đầu tư đẩy mạnh sản xuất, kinh doanh.

Tại Việt Nam, chỉ số VN-Index kết thúc phiên giao dịch ở mức 664,87 điểm, tăng 0,15 điểm (0,02%) so với phiên trước và tăng 14,82% so với cuối năm 2015. Toàn sàn có 135 mã tăng, 94 mã giảm và 69 mã đứng giá. Tuy nhiên, chỉ số HNX-Index tăng 0,56 điểm (0,7%) lên mức 80,12 điểm và chỉ tăng khiêm tốn 0,2% so với năm 2015.

Xuân Thanh (Nguồn: Bloomberg, Quỹ Tiền tệ quốc tế, Reuters, WS. Journal)