Thiên đường cho ai?

Thiên đường cho ai?

Anh Quân

Hôm rồi có việc vào TP. Hồ Chí Minh, nhờ đặt chỗ qua đại lý du lịch nên chúng tôi được ở khu khách sạn căn hộ 5 sao với giá khá hợp lý, chỉ khoảng 3,5 triệu đồng cho một căn apartment hơn 100 m2/ngày đêm, trong khi giá đặt trực tiếp qua website của khách sạn lên tới 11 triệu đồng. Có lẽ do giá cả hơi cao so với đa số người Việt, trong suốt gần 1 tuần lưu trú ở đây, tôi chỉ gặp toàn khách nước ngoài nhẩn nha ăn sáng trong im lặng, chiều tắm nắng đọc sách bên bể bơi, nhưng tối lên đèn thì tụ tập “phố Tây” Bùi Viện ăn nhậu với giá cả nhiều loại hàng chỉ tính bằng đô lẻ.

Xếp ở vị trí thứ 10 về mức độ hạnh phúc mà quốc gia mang lại cho người nước ngoài, theo kết quả cuộc khảo sát được thực hiện bởi InterNations và công bố cách đây không lâu, Việt Nam có đang chứng tỏ duy trì một môi trường sống đáng mơ ước cho số đông. Các số liệu trên thực tế cũng cho thấy, chúng ta cũng đang là điểm đến thu hút lao động và du khách ngoại quốc.

Đầu tư nước ngoài sau những lần trồi sụt vì khủng hoảng kinh tế khu vực và thế giới thì nay đang trở lại tăng trưởng ấn tượng. Vào năm ngoái, giải ngân vốn FDI lần đầu tiên đạt xấp xỉ 16 tỷ USD, cao nhất kể từ khi đất nước mở cửa đón dòng vốn ngoại đổ vào. Động lực hút dòng vốn nói trên là do hoạt động sản xuất kinh doanh của khối DN FDI đang khá thuận lợi, đặc biệt là xuất khẩu, nên cũng là một nguyên nhân thu hút nhiều lao động ngoại quốc đến Việt Nam sinh sống.

Riêng về du lịch, Việt Nam dường như cũng là một “thiên đường” với du khách nước ngoài. Vào năm ngoái, lượng khách du lịch quốc tế đến Việt Nam đột ngột tăng mạnh thêm khoảng 2 triệu lượt so với năm trước đó, đưa con số cả năm lần đầu tiên vượt 10 triệu lượt người. Tại những điểm du lịch nổi tiếng như Đà Nẵng, Hội An, Nha Trang, Phú Quốc… giờ đây người nước ngoài nhiều nhan nhản.

Nhưng, ngay trong xu hướng tăng trưởng và những thay đổi kể trên thì vẫn còn có những điều phải lưu ý.

Theo một báo cáo từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, ước tính hàng năm số lượng vốn FDI đầu tư vào khu công nghiệp chiếm khoảng từ 60-70% tổng vốn đầu tư FDI thu hút được của cả nước. Nhưng cũng cần lưu ý, những ưu đãi của Chính phủ Việt Nam là nguyên nhân quan trọng để các DN này đặt bản doanh tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế cửa khẩu… trải dọc đất nước.

Đầu tư vào đây, họ trở thành đối tượng được thụ hưởng nhiều chính sách ưu đãi, như về miễn giảm thuế thu nhập DN; ưu đãi thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu; khả năng tiếp cận đất đai dễ dàng; ưu đãi tín dụng đầu tư và tín dụng xuất khẩu; hỗ trợ đầu tư xây dựng hạ tầng khu công nghiệp…

Ưu đãi là thế, nhưng nhiều DN trong số này thậm chí từng dính “nghi án”chuyển giá và trốn thuế; “làm giá” với suất đầu tư chỉ sử dụng công nghệ kém cỏi, dẫn tới tác động xấu đến môi trường… Với những dự án như thế, nguồn nhân lực ngoại thu hút vào trong nước cũng không thuộc diện cao, nhưng chi phí nhân công luôn rất lớn.

Trong khi đó về du lịch, Việt Nam cũng chỉ là điểm đến lý tưởng cho những người dân châu Á và Đông Âu có thu nhập không cao, mong muốn tạo dựng một cuộc sống chất lượng mà không đòi hỏi chi phí lớn. Vào năm ngoái, đây cũng chính nhóm khách hàng đạt tốc độ tăng trưởng mạnh, một số thị trường khách đến tăng ở mức đột biến.

Nhưng ngay cả khi nhiều người nước ngoài có thể coi Việt Nam là “thiên đường” và chọn làm nơi sinh sống, bản thân người Việt chưa đủ khả năng thụ hưởng những dịch vụ chất lượng như câu chuyện ở đầu bài viết này. Ngược lại, một phần người Việt thuộc nhóm nhân lực trình độ cao lại đang “chạy” sang các nước phát triển như Singapore, Mỹ, Canada, Nhật Bản... những nơi có thể thu nhập trên trăm nghìn đô mỗi năm, để làm việc và sinh sống.

Điều đó đặt ra một vấn đề cho phát triển của Việt Nam, để làm sao người Việt có thể phát triển nghề nghiệp ngay tại quê hương mình, tăng thu nhập chính đáng ngay trên mảnh đất của cha ông, và để được hưởng những dịch vụ tốt hơn và chất lượng cuộc sống cao hơn, như nhiều người nước ngoài đang coi là “thiên đường”.