ATM được “quan tâm”:
Mừng hay lo?
Khuê Nguyễn
Cuối tuần qua, sự việc hy hữu đã xảy ra tại máy ATM đặt gần siêu thị BigC ở Hà Nội. Một khách hàng đặt lệnh rút tiền, thay vì nhận được tiền đủ mệnh giá như yêu cầu thì ATM nhả ra một tờ giấy màu xanh hình chữ nhật có in số 500.000 đồng. Sau khi thực hiện giao dịch, khách hàng cũng đã nhận được tin nhắn thông báo trừ tiền trong tài khoản…
Sự cố này khiến dư luận xôn xao, cho dù ngay sau đó đại diện NH lắp đặt cây ATM này đã có phản hồi: Do đang trong quá trình chạy thử và nhà thầu chưa bàn giao kỹ thuật cho NH này nên tiền thật chưa được tiếp quỹ, khách hàng đã rút ra tiền mẫu demo. Vị khách này đã tiến hành giao dịch trong lúc nhân viên nhà thầu đang xử lý đường truyền tạm thời vắng mặt tại ATM. NH này cũng ngay lập tức thực hiện việc tra soát để hoàn trả tiền cho khách hàng. Sự cố do quá trình thi công của nhà thầu này đã nhanh chóng được NH khắc phục, đảm bảo hệ thống ATM mới được vận hành thông suốt.
Sự việc như vậy là đã được xử lý triệt để. Nhưng nhìn từ sự quan tâm của dư luận xã hội thì có thể thấy dịch vụ ATM thực sự đã trở nên gần gũi, phổ biến trong đời sống của đa số người dân. Khách hàng sử dụng ATM nhiều hơn, thường xuyên hơn với đa dạng các nhu cầu khách hàng: gửi, rút tiền, chuyển khoản, thanh toán hóa đơn tiền điện, nước… Cách đây gần chục năm, ít ai có thể mường tượng về sự phát triển nhanh chóng của ATM như hôm nay.
Ở các nước phát triển, thanh toán không dùng tiền mặt trở thành phương tiện thanh toán chủ đạo của người dân. Một báo cáo của MasterCard chỉ ra, nhờ giao dịch thẻ mà các quốc gia tiết kiệm được 1% GDP so với những chi phí bỏ ra khi giao dịch 100% bằng tiền mặt.
Còn nhớ ở giai đoạn những năm 1996-1997, thị trường thẻ Việt Nam chỉ mới đáp ứng nhu cầu của một bộ phận tầng lớp dân cư có thu nhập cao, phần lớn mới dừng lại ở thẻ thanh toán quốc tế, được sử dụng mua sắm hàng hóa ở nước ngoài. Mọi thứ chỉ bắt đầu thay đổi khi Chính phủ ban hành Quyết định số 291/2006/TTg về triển khai Đề án thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2006-2011, sau đó là Quyết định số 20/2007/NHNN của Thống đốc NHNN điều chỉnh các quy định về phát hành, thanh toán, sử dụng và cung cấp dịch vụ hỗ trợ hoạt động thẻ NH.
Chính các quy định nêu trên đã tạo hành lang pháp lý quan trọng, mở ra hướng đi thông thoáng hơn giúp cho sự phát triển vượt bậc của hoạt động thanh toán và phát hành thẻ những năm sau này. Khi số lượng NH tham gia cung ứng dịch vụ thẻ mỗi năm một dày thêm và đa dạng hơn. Năm 2007, thị trường mới có khoảng gần 9,34 triệu thẻ thì sau 10 năm, tính đến hết quý IV/2016 số lượng thẻ phát hành cán mốc 111 triệu thẻ.
Song song với dịch vụ phát hành thẻ, việc phát triển mạng lưới chấp nhận và thanh toán thẻ cũng đã có những bước tiến vượt bậc. Nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, hiện nay, nhiều NH đã triển khai mở rộng mạng lưới ATM trên nhiều địa bàn, nhiều địa phương trên cả nước. Đơn cử như PVcomBank, từ tháng 12/2016 đến tháng 3/2017, hơn 40 máy ATM đã và đang được NH này tiến hành lắp đặt và chạy thử nghiệm không chỉ tại các chi nhánh mà còn ở một số sân bay, siêu thị lớn...
Tính tới hết quý IV/2016, số lượng ATM ở mức 17.472 máy, với giá trị giao dịch đạt 477.306 tỷ đồng, tăng 30.962 tỷ đồng so với cuối quý III/2016. Nếu trước đây cây ATM thường được trồng gần các điểm giao dịch của NH thì nay có thể bắt gặp ở bất cứ đâu, kể cả khu vực nông thôn, miền núi.
Năm 2017 được xác định là năm bản lề thực hiện Đề án nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ NH cho nền kinh tế và Đề án đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2016-2020 của ngành NH. Toàn hệ thống NH đã và đang có những nỗ lực để có thể hiện thực hoá được những mục tiêu đề ra. Theo đó, để dần tạo thói quen không sử dụng tiền mặt trong giao dịch, đòi hỏi tất yếu là hạ tầng thanh toán phải phát triển đáp ứng được với điều kiện thực tiễn nhu cầu người dùng, đảm bảo sự thuận tiện và đem lại lợi ích cho người dân.