Thoái vốn đầu tư
ngoài ngành gặp khó
Chí Kiên
Nếu như đúng theo dự kiến thì ngày 10/3/2017, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) tổ chức phiên đấu giá bán cổ phần của NHTMCP Hàng Hải Việt Nam (Maritime Bank) do Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) sở hữu. Tuy nhiên, đến hết thời hạn đăng ký và đặt cọc vẫn không có nhà đầu tư nào đăng ký tham dự đấu giá. Chính vì vậy, HNX đã thông báo hủy tổ chức phiên đấu giá bán cổ phần của Maritime Bank.
Cuối năm 2015, VNPT cũng đã từng công bố bán đấu giá số cổ phần Maritime Bank trên với cùng mức giá khởi điểm 11.700 đồng/cổ phiếu. Nhưng chỉ có duy nhất một nhà đầu tư đăng ký tham dự nên cuộc đấu giá không đủ điều kiện để tổ chức. Như vậy, đây là lần thứ hai, VNPT thất bại trong việc thoái vốn tại Maritime Bank. Ví dụ này cho thấy các đơn vị đã, đang nỗ lực thực hiện thoái vốn đầu tư ngoài ngành theo yêu cầu của Chính phủ, nhưng xem ra không dễ dàng thực hiện được.
Thực tế, thực hiện Đề án cơ cấu lại các TCTD giai đoạn 2011-2015 một số DNNN đã phải thoái vốn khỏi các NHTM như Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) đã thoái hết 2,72% vốn ở Techcombank; Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản (Vinacomin) cũng thoái hết 4,09% vốn khỏi SHB… Thực hiện nhiệm vụ sắp xếp đổi mới DN và hỗ trợ tiến trình tái cơ cấu hệ thống TCTD, những trường hợp DN có vốn đầu tư vào NH đang tiếp tục tìm phương án thoái vốn. Đơn cử, trong báo cáo mới đây về tình hình sắp xếp, đổi mới DN, Tổng công ty Viễn thông MobiFone cho biết, công tác thoái vốn tại SeABank và TPBank thì DN này mới chỉ hoàn thành thoái một phần vốn góp tại TPBank. Theo lý giải của MobiFone nguyên nhân là do thị trường chứng khoán vẫn còn nhiều khó khăn, thanh khoản của các cổ phiếu NH chưa niêm yết còn thấp, nên chưa thoái vốn được. Năm 2017 MobiFone đưa ra kế hoạch sẽ tiếp tục thực hiện thoái vốn tại SeABank và một phần vốn còn lại tại TPBank.
Theo Bộ Tài chính, hai tháng đầu năm 2017 tuy chưa có đơn vị nào thực hiện cổ phần hóa, song các tổng công ty, DN có vốn nhà nước đã đẩy mạnh việc bán đấu giá cổ phần phần vốn do nhà nước sở hữu tại DN. Cụ thể, các tập đoàn, tổng công ty nhà nước đã bán phần vốn do nhà nước sở hữu tại DN là 3.038 tỷ đồng, thu về 14.199 tỷ đồng. Trong đó, 5 lĩnh vực nhạy cảm bao gồm: Chứng khoán, bảo hiểm, NH - tài chính, bất động sản và quỹ đầu tư đã bán cổ phần thoái vốn nhà nước vẫn ở mức khá khiêm tốn chỉ được 35,8 tỷ đồng, thu về 36,3 tỷ đồng. Các DN khác đã bán cổ phần phần vốn do nhà nước sở hữu được hơn 1.700 tỷ đồng, thu về hơn 2.060 tỷ đồng.
Đặc biệt, bán vốn tại các DN trong lĩnh vực khác có phần thuận hơn khi, đến nay Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) đã bán vốn tại 11 DN với giá trị là 1.299 tỷ đồng; thu về 12.101 tỷ đồng. Con số này bao gồm cả số thoái vốn của SCIC tại Vinamilk với giá trị 783,7 tỷ đồng, thu về 11.286,4 tỷ đồng.
Phân tích về việc khó khăn trong việc thoái vốn tại các NH, các chuyên gia tài chính – NH cho rằng, thứ nhất, do thị trường chứng khoán không thuận lợi, mặt khác hoạt động NH cũng đang khó khăn khiến cổ phiếu NH không còn hấp dẫn. Đó là chưa kể đến hàng chục mã cổ phiếu NH đã niêm yết trên thị trường chứng khoán tập trung đang có mức giá giao dịch khá thấp, thanh khoản èo uột. Thứ hai, hiện không ít NH trong diện thoái vốn của tổ chức, DN chưa niêm yết nên nhà đầu tư không mấy mặn mà. Cuối cùng, một khó khăn nữa là công cuộc tái cơ cấu hệ thống NH vẫn tiếp tục triển khai, NHNN đã trình Chính phủ Đề án tái cơ cấu hệ thống các TCTD giai đoạn 2016 - 2020 nhưng cũng chưa biết NH nào sẽ nằm trong tầm ngắm mua bán, sáp nhập.
Tuy nhiên, một trong những nội dung được chỉ đạo xuyên suốt là mục tiêu của đề án tái cơ cấu các TCTD là giảm tỷ lệ sở hữu chéo của các NH nhằm nâng cao tính minh bạch và năng lực tài chính của hệ thống. Mặc dù đã rất nỗ lực nhưng trước diễn biến khó khăn của thị trường, kế hoạch thoái vốn của các DN tại các NH đang gặp nhiều khó khăn, thách thức.