Hiện đại hóa hệ thống ngân hàng là một điểm nhấn quan trọng trong quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam. Một hệ thống ngân hàng hiện đại sẽ hỗ trợ rất lớn cho việc phát triển kinh tế đất nước, làm tăng độ tin cậy của người dân cũng như các nhà đầu tư đối với hệ thống ngân hàng Việt Nam.
Mục tiêu của quá trình hiện đại hóa hệ thống ngân hàng
Một là, lành mạnh hóa và nâng cao nhanh chóng và căn bản năng lực tài chính của hệ thống ngân hàng nói chung và các ngân hàng thương mại (NHTM) nói riêng để đảm bảo các ngân hàng có đủ năng lực tài chính về quy mô và chất lượng, hệ thống công nghệ thông tin kế toán minh bạch, tuân thủ chuẩn mực quốc tế, đạt các yêu cầu tối thiểu của Hiệp ước vốn Basel II. Mục tiêu này nhằm xây dựng hệ thống ngân hàng thực sự trở thành lực lượng chủ đạo trong hệ thống tài chính, đảm bảo hoạt động an toàn, lành mạnh, có hiệu quả.
Hai là, tăng cường năng lực thể chế quản trị ngân hàng nhằm thúc đẩy các NHTM nâng cao năng lực quản trị điều hành. Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức quản lý kinh doanh để đủ sức cạnh tranh trong nước và quốc tế, xây dựng mô hình hoạt động, mô hình tổ chức quản lý phù hợp với thông lệ quốc tế. Mở rộng quan hệ đại lý hợp tác kinh doanh với các tổ chức tài chính nước ngoài hướng tới việc hiện diện thương mại của các NHTM Việt Nam tại các thị trường tài chính khu vực và quốc tế
Ba là, xây dựng chiến lược phát triển công nghệ ngân hàng hiện đại phù hợp với thực tế và yêu cầu. Phấn đấu xây dựng hệ thống thanh toán ngân hàng an toàn, hiệu quả và hiện đại ngang tầm phát triển của các nước trong khu vực.
Thực trạng quá trình hiện đại hóa hệ thống ngân hàng Việt Nam
Thành công đạt được
Hành lang pháp lý trong hoạt động quản lý ngân hàng cũng như các hoạt động tác nghiệp để phát triển và vận hành các quy trình nghiệp vụ và sản phẩm dịch vụ mới dần từng bước được hoàn thiện theo chuẩn mực và thông lệ quốc tế.
Công nghệ đã tạo nên một nền móng vững chắc để các ngân hàng Việt Nam trụ vững trong cuộc cạnh tranh ngày càng khốc liệt những năm qua. Với việc đa số hoạt động nghiệp vụ đã được tin học hóa, tự động hóa, chất lượng dịch vụ cũng như sản phẩm dịch vụ ngân hàng ngày càng được nâng cao.
Những thành quả lớn từ sự phát triển của hệ thống thanh toán qua ngân hàng đã khắc phục hoàn toàn tình trạng ứ đọng vốn thanh toán, tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh của tất cả các thành phần kinh tế. Cũng nhờ những thành tựu công nghệ mà uy tín của ngành ngân hàng đang được nâng lên do các dịch vụ thuận lợi, đặc biệt thanh toán qua ngân hàng nhanh chóng và an toàn.
Với nền tảng công nghệ đã có, một số ngân hàng Việt Nam đã có thể bình đẳng liên kết với các ngân hàng trong khu vực thực hiện các dịch vụ đa năng giữa các ngân hàng với nhau, thông qua hệ thống mạng công nghệ thông tin. Nhiều dịch vụ đã được triển khai thành công và áp dụng trên diện rộng mang lại tiện ích cho khách hàng như ATM, E- Banking, Internet Banking, Home Banking…
Hạn chế
Những thành công bước đầu đáng khích lệ nhưng quá trình hiện đại hóa hoạt động của các NHTM Việt Nam vẫn tồn tại những hạn chế, bất cập:
Cơ sở pháp lý cho công nghệ ngân hàng hiện đại đã được chú trọng xây dựng phù hợp với ứng dụng công nghệ mới theo chuẩn quốc tế nhưng chưa đầy đủ và thiếu đồng bộ.
Dịch vụ ngân hàng của các NHTM còn khá đơn điệu, tiện ích còn hạn chế, chưa tạo thuận lợi và bình đẳng cho khách hàng thuộc các thành phần kinh tế trong việc tiếp cận và sử dụng dịch vụ khách hàng. Nhìn chung, tín dụng vẫn là hoạt động kinh doanh chủ yếu tạo thu nhập cho các ngân hàng, các dịch vụ như môi giới, thanh toán dịch vụ qua ngân hàng, môi giới kinh doanh, tư vấn dự án chưa phát triển.
Sự phát triển không đồng đều về công nghệ giữa các NHTM đang cản trở việc ứng dụng các bài toán nghiệp vụ mang tính toàn ngành, rất khó khăn cho việc liên kết các hệ thống với nhau nhằm hợp tác khai thác các dịch vụ lẫn nhau.
Cơ sở hạ tầng viễn thông đã được nâng cấp, cải thiện nhiều nhưng so với yêu cầu ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động ngân hàng chưa đáp ứng kịp.
Đội ngũ cán bộ ngân hàng khá đông nhưng trình độ chuyên môn nghiệp vụ chưa đáp ứng các yêu cầu trong quá trình hội nhập.
Vai trò của BHTGVN trong quá trình hiện đại hóa hệ thống ngân hàng
Một hệ thống ngân hàng hiện đại không chỉ cần các tổ chức tín dụng có mô hình hoạt động hiện đại mà các cơ quan quản lý như Ngân hàng nhà nước Việt Nam, Trung tâm thông tin tín dụng, BHTGVN cũng cần hiện đại hóa để phát huy tốt chức năng vai trò của mình. Khi BHTGVN được hiện đại hóa, năng lực đánh giá và quản lý rủi ro sẽ được nâng cao, vai trò của BHTGVN trong việc bảo vệ người gửi tiền sẽ được thực hiện tốt hơn. Công tác trao đổi, chia sẻ thông tin được tăng cường giúp nâng cao hiệu quả sử dụng thông tin nhằm đảm bảo an toàn và vững mạnh cho hệ thống ngân hàng thông qua các báo cáo kịp thời và tin cậy cùng với các kỹ năng phân tích hiệu quả. Nhờ đó, BHTGVN sẽ trở thành một tổ chức BHTG theo mô hình giảm thiểu rủi ro, là thành viên tích cực của mạng an toàn tài chính quốc gia.
Quá trình hiện đại hóa của BHTGVN
Trước bối cảnh hệ thống ngân hàng đang hiện đại hóa nhanh chóng, BHTGVN cũng từng bước chuyển mình. Vào tháng 9/2009, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam đã triển khai dự án Hệ thống thông tin quản lý và hiện đại hóa ngân hàng (FSMIMS), hợp phần BHTGVN do ngân hàng thế giới World Bank tài trợ, đến cuối năm 2016 dự án đã đi vào vận hành (2).
Nội dung của Hợp phần dự án Dự án FSMIMS của BHTGVN gồm:
Khi hợp phần dự án Dự án FSMIMS của BHTGVN được vận hành, 8 phân hệ sẽ được triển khai gồm: HW&SW – Phần cứng và phần mềm tiêu chuẩn; DCM – Quản lý báo cáo và tài liệu; HR – Quản lý nguồn nhân lực; phân hệ ERP và ERP (IA); IM – Quản lý thông tin; RL – Xử lý; FM- Tài chính và phân hệ RM – Giám sát (3).
Vai trò của hiện đại hóa hệ thống công nghệ thông tin và truyền thông trong khuôn khổ dự án FSMIMS đối với BHTGVN đặc biệt quan trọng. Khi dự án đi vào vận hành sẽ giúp BHTGVN xây dựng kho dữ liệu tập trung hóa; xây dựng hệ thống quản lý rủi ro và các hệ thống ứng dụng nghiệp vụ BHTG; thiết lập hệ thống ERP hỗ trợ các hoạt động nội bộ của BHTGVN; xây dựng hệ thống core banking thu nhỏ phục vụ cho các nghiệp vụ ngân hàng bắc cầu, thiết kế hệ thống; các tài liệu đấu thầu mua sắm và triển khai thực hiện; tạo nền tảng hạ tầng hiện đại phục vụ cơ chế chia sẻ thông tin giữa SBV và CIC, qua đó góp phần đảm bảo an toàn hệ thống ngân hàng thông qua các báo cáo kịp thời tin cậy cùng các kỹ năng phân tích hiệu quả. Khi triển khai dự án thành công, BHTGVN sẽ trở thành một tổ chức BHTG hiện đại, hoạt động theo chuẩn quốc tế và là thành viên tích cực của mạng an toàn tài chính quốc gia.
Ths. Hồ Thanh Xuân
Tài liệu tham khảo:
Webside Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam: div.gov.vn.