Trong đợt tiếp xúc cử tri sau Kỳ họp thứ 1, Quốc hội Khóa XIV, có 03 kiến nghị của cử tri tỉnh Quảng Bình liên quan đến hoạt động tiền tệ, ngân hàng thuộc thẩm quyền giải quyết, xử lý của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN). NHNN trả lời kiến nghị của cử tri như sau:
1. Kiến nghị 1: “Cử tri cho rằng Nghị định 67 của Chính phủ về hỗ trợ cho ngư dân vay vốn đóng mới tàu thuyền để vươn khơi bám biển đã thể hiện những kết quả rất tích cực. Song, theo quy định tại Khoản 2, Điều 11 Thông tư 22 ngày 15/8/2014 của NHNN thì việc giải ngân cho vay theo Nghị định 67 chỉ thực hiện đến hết ngày 31/12/2016. Đề nghị NHNN sửa đổi, bổ sung Thông tư 22 theo hướng kéo dài thời hạn giải ngân đến hết ngày 31/12/2017”.
Trả lời:
Chính sách cho vay đóng mới, nâng cấp tàu phục vụ khai thác hải sản xa bờ theo Nghị định số 67/2014/NĐ-CP của Chính phủ về một số chính sách phát triển thủy sản là chủ trương lớn của Chính phủ. Theo quy định tại Khoản 4, Điều 13 Nghị định 67: “Thời gian thực hiện chính sách quy định tại các Điều 4, 5, 7, 8 của Nghị định này đến hết năm 2016 và tổng kết rút kinh nghiệm trong giai đoạn tiếp theo” và tại Khoản 2, Điều 11 Thông tư số 22/2014/TT-NHNN ngày 15/8/2014 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định: “Việc giải ngân các khoản cho vay theo Thông tư này được thực hiện đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2016” để phù hợp với quy định tại Nghị định 67.
Qua theo dõi thực tế về nhu cầu vay vốn của bà con ngư dân, ngày 9/5/2016, NHNN đã có công văn số 3333/NHNN-TD gửi Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn kiến nghị về thời gian thực hiện chính sách tín dụng theo Nghị định số 67/2014/NĐ-CP. Ngày 24/5/2016, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã có văn bản số 4226/BNN-TCTS trả lời trong đó có nêu Nghị định 67 là chủ trương lớn của Chính phủ, thời gian thực hiện chính sách này đến hết năm 2016 và sẽ tổng kết, rút kinh nghiệm triển khai trong giai đoạn tiếp theo.
Trên cơ sở ý kiến của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, NHNN đã có văn bản số 4084/NHNN-TD ngày 03/6/2016 chỉ đạo NHNN chi nhánh 28 tỉnh, thành phố ven biển và 4 Ngân hàng thương mại Nhà nước tiếp tục thẩm định, ký kết hợp đồng tín dụng và giải ngân cho vay đối với các chủ tàu được Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố phê duyệt, đảm bảo việc triển khai thực hiện chính sách tín dụng theo Nghị định số 67/2014/NĐ-CP liên tục, không bị gián đoạn.
2. Kiến nghị 2: “Cử tri là ngư dân đánh bắt xa bờ không thuộc đối tượng được vay vốn theo Nghị định 67 của Chính phủ phản ánh, hiện nay ngân hàng cho vay trung, dài hạn với lãi suất 9-10%/năm là quá cao, trong lúc đó do sự cố môi trường nên ngư dân đánh bắt xa bờ gặp nhiều khó khăn, đề nghị NHNN có chính sách can thiệp để các ngân hàng thương mại, nhất là Ngân hàng Nông nghiệp và PTNT có cơ chế giảm lãi suất xuống mức hợp lý nhằm tạo điều kiện cho bà con tháo gỡ khó khăn, yên tâm bám biển”.
3. Kiến nghị 3:“Vừa qua, sau sự cố môi trường biển với 4 tỉnh miền Trung, NHNN đã có chính sách hỗ trợ ngư dân, doanh nghiệp bị thiệt hại do thủy, hải sản chết bất thường. Nhưng những chính sách đó chưa đủ để hỗ trợ ngư dân, doanh nghiệp khắc phục hậu quả. Cử tri đề nghị NHNN cần có cơ chế, chính sách tín dụng đặc thù đối với nhân dân trình Chính phủ khoanh nợ, miễn giảm lãi suất tiền vay trước mắt đến hết năm 2017 cho nhân dân vùng bị ảnh hưởng do sự cố môi trường biển gây ra, bởi trong thời gian này người dân chưa thể ra biển vươn khơi bám biển tạo nguồn thu nhập để hoàn trả vốn vay, lãi tiền vay cho ngân hàng theo quy định”.
Trả lời:
Để hỗ trợ khắc phục thiệt hại do sự cố môi trường tại 4 tỉnh miền Trung, NHNN đã có văn bản số 3177/NHNN-TD ngày 29/4/2016 chỉ đạo các tổ chức tín dụng kịp thời thực hiện các biện pháp tháo gỡ khó khăn như: cơ cấu lại thời hạn trả nợ, giữ nguyên nhóm nợ, xem xét miễn, giảm lãi vay, tiếp tục xem xét cho vay mới giúp khách hàng khắc phục khó khăn, ổn định sản xuất; yêu cầu các chi nhánh ngân hàng thương mại trên địa bàn các tỉnh bị thiệt hại do sự cố môi trường rà soát, tổng hợp để báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét quyết định việc hỗ trợ xử lý nợ (khoanh nợ) cho khách hàng theo quy định tại Nghị định số 55/2015/NĐ-CP ngày 09/06/2015 của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn.
Tính đến ngày 15/9/2016, các ngân hàng đã hỗ trợ ngư dân khắc phục thiệt hại với tổng số tiền cho vay mới 306,8 tỷ đồng cho 3.825 lượt khách hàng; dư nợ được cơ cấu, giữ nguyên nhóm nợ là 112,8 tỷ đồng cho 1.279 khách hàng và dư nợ được miễn, giảm lãi là 892,4 tỷ đồng cho 563 khách hàng (số tiền lãi được miễn, giảm là 2,7 tỷ đồng) và đang đề nghị khoanh nợ số tiền 891 triệu đồng cho 44 khách hàng.
Đồng thời, NHNN đã có văn bản số 3438/NHNN-TD ngày 12/5/2016 và văn bản số 4953/NHNN-TD ngày 01/07/2016 hướng dẫn 4 ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn VN, Đầu tư và phát triển VN, Ngoại thương VN và Công thương VN triển khai việc cho vay thu mua, tạm trữ hải sản trên địa bàn 4 tỉnh miền Trung theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Quyết định 772/QĐ-TTg ngày 9/5/2016 và Quyết định 1138/QĐ-TTg ngày 25/06/2016. Theo đó, các doanh nghiệp, chủ vựa, tàu dịch vụ hậu cần nghề cá có hoạt động thu mua, dịch vụ hậu cần nghề cá được vay vốn tín dụng với lãi suất thấp nhất áp dụng cho lĩnh vực ưu tiên, kỳ hạn ngắn và được ngân sách Nhà nước hỗ trợ 100% lãi suất trong thời gian tạm trữ tối đa 6 tháng để thu mua, tạm trữ hải sản từ ngày 05/05/2016 đến ngày 05/07/2016.
Các ngân hàng thương mại cũng đã căn cứ tình hình tài chính và khả năng của từng ngân hàng để áp dụng các biện pháp hỗ trợ riêng cho khách hàng tại 4 tỉnh bị ảnh hưởng như miễn giảm lãi suất, cơ cấu lại thời hạn trả nợ, cho vay mới với lãi suất ưu đãi để tiếp tục sản xuất kinh doanh. Riêng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam đã có những chính sách cụ thể để hỗ trợ các khách hàng bị thiệt hại và bị ảnh hưởng bởi sự cố môi trường như: (i) Miễn 1 tháng lãi tiền vay của dư nợ bị ảnh hưởng; (ii) Dừng thu lãi 3 tháng của dư nợ bị ảnh hưởng; (iii) Cơ cấu lại thời hạn trả nợ gốc, lãi vay phù hợp với chu kỳ sản xuất kinh doanh và khả năng trả nợ của khách hàng; (iv) Triển khai gói tín dụng 500 tỷ đồng để cho vay đối với khách hàng có phương án sản xuất kinh doanh mới, áp dụng lãi suất cho vay ngắn hạn 6% và cho vay trung dài hạn 8%.
Ngoài ra, để tiếp tục hỗ trợ các tỉnh bị thiệt hại, ngày 29/9/2016, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định 1880/QĐ-TTg ban hành định mức bồi thường thiệt hại cho các đối tượng tại các tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên Huế bị thiệt hại do sự cố môi trường biển. Theo đó, có 7 nhóm đối tượng thiệt hại được xác định bồi thường, gồm: Khai thác hải sản; Nuôi trồng thủy sản; Sản xuất muối; Hoạt động kinh doanh thủy sản ven biển; Dịch vụ hậu cần nghề cá Dịch vụ du lịch, thương mại ven biển; Thu mua, tạm trữ thủy sản. Định mức bồi thường được xây dựng trên nguyên tắc xác định thiệt hại của 7 nhóm đối tượng. Tại Quyết định này, Thủ tướng Chính phủ đã giao UBND các tỉnh phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Bộ Tài chính kiểm tra, rà soát, xác định tổng mức bồi thường thiệt hại cho các đối tượng thuộc địa phương quản lý để trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định. Nguồn kinh phí bồi thường thiệt hại về kinh tế cho các đối tượng được sử dụng từ nguồn kinh phí do Công ty trách nhiệm hữu hạn Gang Thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh bồi thường.
Bên cạnh việc ban hành Quyết định 1880/QĐ-TTg, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn xây dựng Đề án hỗ trợ khôi phục sản xuất cho người dân trong lĩnh vực khai thác, nuôi trồng thủy sản, nghề muối tại vùng bị ảnh hưởng do sự cố môi trường, trong đó có các cơ chế tín dụng đặc thù hỗ trợ ngư dân như: chính sách vay vốn tín dụng để ngư dân đóng mới tàu cá có tổng công suất máy chính từ 90CV đến dưới 400CV và khôi phục sản xuất; chính sách tín dụng hỗ trợ ngư dân chuyển đổi nghề,... Hiện, NHNN đang tích cực phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn để hoàn thiện và trình Chính phủ Đề án nêu trên.
Trên đây là ý kiến trả lời của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về nội dung kiến nghị của cử tri tỉnh Quảng Bình. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn và rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ của cử tri đối với hoạt động ngân hàng.