Mở rộng cán cân thương mại
Việt Nam – Hoa Kỳ
Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất và đem lại thặng dư thương mại nhiều nhất cho Việt Nam
Khanh Đoàn
Trong 5 tháng đầu năm 2017, Hoa Kỳ vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, với kim ngạch đạt 16 tỷ USD, tăng 9,9% so với cùng kỳ năm trước. Ở chiều ngược lại, nhập khẩu hàng hoá từ Hoa Kỳ đạt 3,8 tỷ USD, tăng 22%. Như vậy, thị trường Hoa Kỳ đã nhập siêu khoảng 12,2 tỷ USD từ Việt Nam trong 5 tháng đầu năm. “Hoa Kỳ liên tiếp là đối tác thương mại đem lại thặng dư lớn nhất cho Việt Nam trong nhiều năm liền”, Tổng cục Hải quan cho biết thêm. Trong bối cảnh Việt Nam vẫn tiếp tục gia tăng nhập khẩu từ các thị trường lớn như Trung Quốc, Hàn Quốc, ASEAN, thì việc thị trường Hoa Kỳ đem lại thặng dư lớn nhất đã giúp Việt Nam hạn chế nhập siêu, góp phần cân bằng cán cân thương mại.
Nhìn trong dài hạn, quan hệ kinh tế, thương mại giữa Việt Nam – Hoa Kỳ đã và đang được mở rộng hết sức nhanh chóng. Theo số liệu do Tổng cục Hải quan công bố, trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2016, thương mại hàng hóa Việt Nam - Hoa Kỳ đã tăng 43,5 lần, từ mức kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 1,08 tỷ USD năm 2000 lên 47,15 tỷ USD năm 2016. Tốc độ tăng xuất nhập khẩu bình quân mỗi năm trong giai đoạn này đạt 26,6%/năm. Trong đó nổi bật như năm 2002 tăng 95%; năm 2003 tăng 76,6%; năm 2007 tăng 33%; năm 2010 tăng 25% so với năm trước đó.
Xét riêng về tốc độ tăng trưởng xuất khẩu trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2016 bình quân đạt 28,1%/năm, từ 732 triệu USD năm 2000 thì đến năm 2016 đạt 38,45 tỷ USD. Nổi bật như năm 2002 tăng 127,3%; năm 2003 tăng 62,7%; năm 2006 tăng 32%; năm 2016 tăng 14,9%.
Mặc dù Hoa Kỳ hiện là thị trường nhập khẩu hàng hóa lớn nhất của Việt Nam, song ở chiều ngược lại, hàng hoá Việt Nam chỉ đang chiếm lĩnh thị phần rất nhỏ trên thị trường Hoa Kỳ. Bởi theo số liệu thống kê của UNComtrade (Cơ sở Thống kê dữ liệu Thương mại tiêu dùng của Liên hợp quốc), tổng kim ngạch nhập khẩu của Hoa Kỳ năm 2016 đạt 2.450 tỷ USD, trong đó Việt Nam đứng thứ 12 trong số các thị trường xuất khẩu sang Hoa Kỳ, chỉ chiếm 1,9% trong tổng kim ngạch nhập khẩu hàng hóa của Hoa Kỳ. Điều này cho thấy hàng hoá xuất khẩu của Việt Nam vẫn còn rất nhiều cơ hội để thâm nhập sâu hơn vào thị trường Hoa Kỳ.
Tương tự như xuất khẩu, tốc độ tăng của hàng hóa nhập khẩu xuất xứ Hoa Kỳ cũng đạt mức bình quân 22,2%, từ 352 triệu USD năm 2000 lên 8,7 tỷ USD năm 2016. Song Việt Nam hiện cũng là thị trường nhập khẩu rất nhỏ của Hoa Kỳ. Theo UNComtrade, năm 2016 Hoa Kỳ xuất khẩu 1.453 tỷ USD, thì thị trường Việt Nam đứng thứ 27, chiếm tỷ trọng 0,7% trong tổng kim ngạch xuất khẩu của Hoa Kỳ.
Các con số này cho thấy quan hệ kinh tế, thương mại hai nước còn nhiều tiềm năng để phát triển, do hai nước có nền kinh tế bổ sung cho nhau. Trong đó, các mặt hàng xuất khẩu hàng đầu từ Việt Nam sang Hoa Kỳ là hàng dệt may; giày dép; điện thoại; gỗ và các sản phẩm gỗ; máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện;… Việt Nam nhập khẩu nhiều hàng hoá công nghệ cao, dịch vụ từ Hoa Kỳ và các nguyên vật liệu đầu vào cho các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ…
Hiệp hội Doanh nghiệp Hoa Kỳ tại Việt Nam (AmCham) đã dự báo kim ngạch thương mại Việt Nam – Hoa Kỳ có thể đạt 80 tỷ USD vào năm 2020. Con số này được đánh giá là trong tầm tay, ngay cả khi TPP không có sự tham gia của Hoa Kỳ. Cùng với dự báo đầy triển vọng của Amcham, trong những tháng đầu năm vừa qua, hàng loạt chuyến thăm và tìm hiểu thị trường Việt Nam của các DN Hoa Kỳ đã được xúc tiến.
Đặc biệt, cơ hội mới thúc đẩy quan hệ thương mại giữa 2 nước cũng đang hứa hẹn được mở rộng hơn sau chuyến thăm Hoa Kỳ của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc, từ ngày 29 - 31/5 vừa qua. DN 2 nước đã ký kết các hợp đồng hợp tác kinh doanh với tổng giá trị lên tới 15 tỷ USD. Các thỏa thuận này chủ yếu là phía DN Việt Nam nhập khẩu thiết bị, công nghệ, dịch vụ từ Hoa Kỳ.
Đáng chú ý trong số các hợp đồng trên, General Electric (GE) đã ký các thỏa thuận hơn 5,5 tỷ USD hỗ trợ ngành năng lượng và hàng không Việt Nam. Tập đoàn Phú Thái ký thỏa thuận nhập khẩu trị giá 4 tỷ USD với Tập đoàn Caterpillar trong 10 năm tới để nhập khẩu các dòng sản phẩm như máy xúc, máy ủi, động cơ, máy phát điện... Với các thoả thuận hợp tác này, có thể dự đoán trong thời gian tới cán cân thương mại giữa 2 quốc gia sẽ kéo gần hơn và giảm thâm hụt cho phía Hoa Kỳ. Tuy nhiên theo các chuyên gia, việc nhập khẩu máy móc, thiết bị từ Hoa Kỳ là dấu hiệu tốt để các DN Việt Nam nâng cao năng lực sản xuất và cung cấp các sản phẩm có chất lượng hơn, từ đó sẽ mở rộng thị trường và sản phẩm xuất khẩu.
Ông Micheal Michalak, Cựu đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam, Phó chủ tịch cấp cao kiêm Giám đốc điều hành khu vực của Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN cho rằng, Việt Nam không nên lo ngại khi thặng dư thương mại với Hoa Kỳ giảm xuống. Ông phân tích, hiện nay kim ngạch hàng hoá Việt Nam xuất khẩu vào Hoa Kỳ đang lớn gấp 4 lần so với lượng Việt Nam nhập khẩu từ Hoa Kỳ, điều đó nghĩa là còn nhiều cơ hội để Việt Nam tăng cường nhập khẩu từ Hoa Kỳ. “Khi đẩy mạnh nhập khẩu máy móc, nguyên vật liệu thì cơ hội để hàng hoá Việt Nam tiến sâu hơn vào thị trường Hoa Kỳ sẽ tự nhiên xuất hiện”, ông Michalak khẳng định.