Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) nhận được 02 kiến nghị của cử tri thành phố Hà Nội tại Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XIV thuộc thẩm quyền giải quyết, xử lý của NHNN do Ban Dân nguyện - Ủy ban Thường vụ Quốc hội chuyển đến theo công văn số 415/BDN ngày 15/6/2017.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trả lời từng kiến nghị như sau:
1. Kiến nghị 1:“Hiện nay, tỉnh Hà Nam và một số địa phương có quy mô chăn nuôi lợn rất lớn. Xong đến thời điểm này do giá cả thịt lợn hơi xuống thấp trong thời gian dài dẫn đến nhiều hộ gia đình chăn nuôi thua lỗ quá lớn, không có khả năng trả nợ, kinh tế nhiều hộ gia đình gặp khó khăn. Cử tri đề nghị các ngành có liên quan khoanh nợ cho các hộ chăn nuôi lợn thua lỗ, tạo điều kiện để các hộ tiếp tục duy trì và phát triển sản xuất; có cơ chế chính sách hỗ trợ cho nhân dân vay vốn để sản xuất chăn nuôi với lãi suất ưu đãi, vay vốn dài hạn”. (Câu số 1)
Trả lời:
Thời gian qua, Chính phủ và NHNN đã ban hành nhiều chính sách và chương trình tín dụng hỗ trợ ngành chăn nuôi, cụ thể:
- Việc cho vay phục vụ chăn nuôi được thực hiện theo cơ chế chung tại Nghị định 55/2015/NĐ-CP ngày 9/6/2015 của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp nông thôn và hướng dẫn của NHNN tại Thông tư 10/2015/TT-NHNN ngày 22/7/2015, theo đó khuyến khích các tổ chức tín dụng (TCTD) mạnh dạn đầu tư vốn phát triển lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn đơn giản thủ tục, hỗ trợ tạo điều kiện thuận lợi để người dân, doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng.
- Chỉ đạo các TCTD cân đối vốn để đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn đầu tư phát triển và quy định trần lãi suất cho vay ngắn hạn đối với lĩnh vực chăn nuôi (hiện nay là 7%/năm);
- Đối với khách hàng vay để sản xuất chăn nuôi ứng dụng công nghệ cao theo Quyết định 738/QĐ-BNN-BKHCN ngày 14/3/2017 của Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn, Bộ Khoa học & Công nghệ còn được hưởng chính sách cho vay khuyến khích phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch theo Quyết định số 813/QĐ-NHNN ngày 24/4/2017 của NHNN với mức lãi suất cho vay ngắn, trung và dài hạn thấp hơn từ 0,5%/năm đến 1,5%/năm so với mức lãi suất cho vay thông thường cùng kỳ hạn.
Theo báo cáo của NHNN chi nhánh các tỉnh/thành phố đến nay:
- Dư nợ cho vay chăn nuôi lợn đạt khoảng 37.294 tỷ đồng với khoảng 584.662 khách hàng còn dư nợ, trong đó, chủ yếu là dư nợ vay của hộ gia đình khoảng 34.059 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 91,32% tổng dư nợ cho vay chăn nuôi lợn.
- Cho vay sản xuất thức ăn chăn nuôi nói chung đạt 12.997 tỷ đồng với khoảng 950 khách hàng còn dư nợ.
- Cho vay sản xuất thuốc thú y đạt 492 tỷ đồng với 45 khách hàng còn dư nợ.
Từ năm 2016 đến nay, ngành chăn nuôi lợn phát triển quá nóng dẫn đến cung vượt cầu quá lớn, giá thịt lợn giảm sâu đã ảnh hưởng trực tiếp đến người chăn nuôi, nhất là các hộ nông dân nghèo, các cơ sở kinh doanh thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y. Để tháo gỡ khó khăn cho ngành chăn nuôi, nhất là chăn nuôi lợn, giúp người dân giảm bớt khó khăn, Thủ tướng Chính phủ đã có công văn số 597/TTg-NN ngày 28/4/2017 chỉ đạo các Bộ, ngành về các giải pháp tổng thể để ngành chăn nuôi ổn định phát triển trước mắt và lâu dài. Trong đó, ngành Ngân hàng được giao nhiệm vụ hướng dẫn các ngân hàng thương mại, các TCTD xem xét giãn nợ, miễn giảm lãi đối với các khoản vốn đã vay; tiếp tục cho vay mới đối với những hộ gia đình, cá nhân, tổ chức có nhu cầu vay cho phát triển chăn nuôi và sản xuất.
Về cơ cấu lại thời gian trả nợ và cho vay mới để sản xuất kinh doanh: Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, NHNN đã kịp thời ban hành văn bản(1) chỉ đạo các TCTD căn cứ khả năng tài chính và các quy định pháp luật hiện hành để thực hiện các giải pháp hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho khách hàng vay chăn nuôi lợn, sản xuất thức ăn chăn nuôi và thuốc thú y như cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn, giảm lãi vay, lãi quá hạn, tiếp tục cho vay mới,... để người dân duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh.
NHNN cũng có Tờ trình(2) báo cáo Thủ tướng Chính phủ các biện pháp tháo gỡ khó khăn cho lĩnh vực này của ngành ngân hàng, đồng thời kiến nghị Thủ tướng Chính phủ các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho ngành chăn nuôi lợn như công tác tổ chức sản xuất, công tác thị trường,...
Về khoanh nợ: Nghị định 55/2015/NĐ-CP ngày 09/6/2015 của Thủ tướng Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp nông thôn, quy định trường hợp thiên tai, dịch bệnh xảy ra trên phạm vi rộng, Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (Ủy ban nhân dân cấp tỉnh) tổng hợp, đánh giá cụ thể thiệt hại để báo cáo Thủ tướng Chính phủ, NHNN và Bộ Tài chính. Nếu được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận, dư nợ bị thiệt hại sẽ được khoanh không tính lãi trong thời gian tối đa 02 (hai) năm và các khoản nợ khoanh được giữ nguyên nhóm nợ như đã phân loại trước khi thực hiện khoanh nợ. Tuy nhiên, trường hợp người chăn nuôi lợn bị thiệt hại hiện nay là do tự phát tăng đàn dẫn đến cung vượt cầu, đã được Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nhiều lần cảnh báo rủi ro nên không thuộc đối tượng được khoanh nợ theo quy định tại Nghị định 55/2015/NĐ-CP.
Việc cơ cấu lại thời hạn trả nợ, giữ nguyên nhóm nợ và tiếp tục cho vay mới là những giải pháp trong ngắn hạn mà ngành Ngân hàng đã thực hiện để tháo gỡ khó khăn về nguồn vốn trả nợ cho người chăn nuôi lợn, sản xuất thức ăn chăn nuôi và thuốc thú y. Về lâu dài, để tháo gỡ khó khăn cho ngành chăn nuôi, tránh tình trạng tự phát tăng đàn dẫn đến cung vượt cầu, Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan, các địa phương tiếp tục có giải pháp tổng thể, để hướng dẫn các địa phương pháp triển chăn nuôi có hiệu quả, bền vững. Cụ thể:
- Xây dựng, hướng dẫn, giám sát việc thực hiện pháp triển chăn nuôi gắn với thị trường tiêu thụ sản phẩm;
- Tăng cường áp dụng công nghệ tiên tiến nâng cao năng suất, chất lượng, hạ giá thành và chế biến sâu các sản phẩm chăn nuôi để tăng sức mua trong nước và mở rộng thị trường xuất khẩu;
- Rà soát điều chỉnh hạn chế mở mới các cơ sở chế biến thức ăn chăn nuôi công nghiệp;
- Giảm quy mô đàn lợn, nhất là đàn lợn nái, điều chỉnh lại cơ cấu chất lượng đàn giống, phương thức chăn nuôi phù hợp với từng phân khúc thị trường;
- Tổ chức lại sản xuất chăn nuôi theo các chuỗi liên kết từ cung cấp đầu vào cho sản xuất đến chế biến, tiêu thụ, lấy doanh nghiệp, hợp tác xã, chủ trang trại làm động lực nhằm kiểm soát tốt chất lượng, an toàn thực phẩm và điều tiết cung cầu thị trường các sản phẩm chăn nuôi.
2. Kiến nghị 2:“Cử tri kiến nghị cần triển khai bài bản, điều hành khoa học và quản lý sát sao, hiệu quả gói tín dụng 100.000 tỷ đồng cho vay phát triển nông nghiệp công nghiệp cao, nông nghiệp sạch”. (Câu số 2)
Trả lời:
Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ(3) về khuyến khích phát triển nông nghiệp công nghệ cao, NHNN đã chủ động phối hợp với các Bộ, ngành liên quan ban hành Quyết định 813/QĐ-NHNN ngày 24/4/2017 hướng dẫn các ngân hàng thương mại (NHTM) triển khai chương trình cho vay khuyến khích phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất, thúc đẩy tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Theo đó, khách hàng có nhu cầu vay vốn để thực hiện dự án, phương án sản xuất kinh doanh nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch theo tiêu chí xác định chương trình, dự án nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch quy định tại Quyết định số 738/QĐ-BNN-KHCN ngày 14/3/2017 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Lãi suất cho vay thấp hơn từ 0,5%-1,5%/năm so với mức lãi suất cho vay thông thường cùng kỳ hạn của NHTM; Nguồn vốn cho vay do các NHTM cân đối từ nguồn vốn huy động trên thị trường. Đồng thời, để quản lý sát sao, hiệu quả chương trình cho vay này, NHNN cũng đã quy định cụ thể việc thanh tra, giám sát của NHNN, cũng như phối hợp với các sở, ban, ngành tại địa phương giám sát chặt chẽ việc cho vay của NHTM đối với khách hàng theo Quyết định 813/QĐ-NHNN và các văn bản pháp luật có liên quan.
Bên cạnh đó, để triển khai kịp thời và có hiệu quả chương trình cho vay này, ngày 28/4/2017, NHNN đã có văn bản số 3071/NHNN-TD chỉ đạo: (i) Các NHTM chủ động xây dựng kế hoạch về nguồn vốn; hướng dẫn, chỉ đạo các chi nhánh trên toàn hệ thống triển khai cho vay; (ii) NHNN chi nhánh các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương theo dõi và đôn đốc việc triển khai của các chi nhánh NHTM trên địa bàn.
Theo ghi nhận ban đầu, tổng dư nợ cho vay nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch đạt gần 32.339 tỷ đồng với 4.125 khách hàng còn dư nợ (3.957 khách hàng cá nhân, 168 doanh nghiệp), trong đó cho vay nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao là 27.737 tỷ đồng, chiếm gần 86% tổng dư nợ; dư nợ cho vay nông nghiệp sạch đạt 4.602 tỷ đồng, không phát sinh nợ xấu.
Trong thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục đôn đốc, chỉ đạo các NHTM đẩy mạnh cho vay theo chương trình khuyến khích phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch; tích cực truyền thông về chương trình để người dân và doanh nghiệp hiểu về chủ trương của Chính phủ; kịp thời phối hợp với các Bộ, ngành kịp thời xử lý các khó khăn vướng mắc trong quá trình triển khai chương trình tạo điều kiện thuận lợi để người dân được tiếp cận vốn vay, đảm bảo công khai, minh bạch.
Tuy nhiên, bên cạnh việc triển khai chủ động của ngành Ngân hàng, các Bộ, ngành cũng cần tích cực triển khai nhiệm vụ được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao tại Nghị quyết 30/NQ-CP nhằm khuyến khích phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sạch, tạo sự hấp dẫn về cơ chế, chính sách thu hút nguồn lực xã hội vào nông nghiệp công nghệ cao. Cụ thể:
- Bộ Kế hoạch và Đầu tư khẩn trương trình Chính phủ xem xét sửa đổi, bổ sung Nghị định số 210/2013/NĐ-CP ngày 19/12/2013 về chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn để thu hút đầu tư vào nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.
- Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Tư pháp rà soát, đề xuất sửa đổi chính sách đất đai, tạo thuận lợi cho tích tụ, tập trung ruộng đất, mở rộng hạn điền cho sản xuất nông nghiệp quy mô lớn; nghiên cứu sửa đổi quy định về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất, hướng dẫn chứng nhận quyền sở hữu tài sản trên đất nông nghiệp, trong đó bao gồm tài sản hình thành trên đất của các dự án nông nghiệp công nghệ cao, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho doanh nghiệp thực hiện thủ tục đăng ký giao dịch bảo đảm vay vốn ngân hàng.
- Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nghiên cứu, đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật về công nghệ cao theo hướng phù hợp với thực tiễn, có tính đến đặc thù của ngành nông nghiệp.
- Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đẩy mạnh xúc tiến mở rộng thị trường; tích cực đàm phán tháo gỡ các rào cản thương mại để thúc đẩy tiêu thụ nông sản; hỗ trợ xây dựng thương hiệu nông sản Việt Nam.
Trên đây là ý kiến trả lời của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về nội dung kiến nghị của cử tri thành phố Hà Nội. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn và rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ của cử tri đối với hoạt động ngân hàng./.