Tránh chồng chéo,
chặt khúc trong quản lý nợ công
Thống nhất một đầu mối quản lý nợ công
Dương Công Chiến
Thảo luận về Dự án Luật Quản lý nợ công, nhiều ý kiến thống nhất với việc giao Bộ Tài chính là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ quản lý nợ công. Tiếp thu giải trình trước khi thảo luận, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Quốc hội Nguyễn Đức Hải cho biết đa số ý kiến đề nghị quy định thống nhất một đầu mối quản lý nợ công. Có ý kiến đề nghị thống nhất một đầu mối nhưng cân nhắc không nên thay đổi đầu mối đàm phán với các tổ chức quốc tế. Một số ý kiến đề nghị giữ như quy định của luật hiện hành.
Trên cơ sở ý kiến của ĐBQH, cơ quan thẩm tra và cơ quan soạn thảo đã thống nhất rà soát, tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự án luật với hầu hết các nội dung thể hiện trong báo cáo này. Riêng quy định về nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của các bộ, ngành trong quản lý nợ công, UBTVQH cho biết, theo đa số ý kiến của các đại biểu, việc quy định thống nhất một cơ quan làm đầu mối thống nhất quản lý vay nợ trong nước và nước ngoài là cần thiết vì: Nghị quyết số 07/NQ-TW ngày 18/11/2016 của Bộ Chính trị đã đặt ra yêu cầu khắc phục tình trạng quản lý nợ công còn phân tán, chồng chéo, không rõ trách nhiệm, không gắn kết giữa việc vay nợ với việc quản lý ngân sách Nhà nước và trả nợ công. Luật Quản lý nợ công (sửa đổi) cần thể chế hóa chủ trương này, khắc phục tình trạng 3 cơ quan cùng tham gia vay nợ nước ngoài dẫn đến thiếu sự gắn kết trong huy động, sử dụng, giải ngân vốn không sát với dự toán được giao, Quốc hội phải nhiều lần điều chỉnh dự toán, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn vay.
Quy định này là thực hiện đúng tinh thần Nghị quyết Hội nghị Trung ương 6 Khóa XII về cải cách bộ máy hành chính theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả trên nguyên tắc: một việc chỉ giao cho một cơ quan, một người chủ trì chịu trách nhiệm chính. Đồng thời quy định này cũng phù hợp với thông lệ quốc tế.
Trong khi đó, Chính phủ đề nghị quy định theo hướng: Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về nợ công, Bộ Tài chính là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về nợ công nhưng tiếp tục giữ quan điểm phân công các cơ quan như Dự thảo luật đã trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 3. Theo đó: Bộ Kế hoạch và Đầu tư tiếp tục chủ trì vận động ODA và vay ưu đãi nước ngoài; chủ trì đàm phán, ký kết các hiệp định khung về vốn ODA và vay ưu đãi nước ngoài. NHNN chủ trì đàm phán, ký kết các thỏa thuận vay cụ thể với các tổ chức tài chính quốc tế. Bộ Tài chính chủ trì đàm phán, ký kết các hiệp định vay cụ thể, không bao gồm các hiệp định vay với các tổ chức tài chính quốc tế. Quy định cụ thể trong luật về nhiệm vụ, quyền hạn của các bộ, cơ quan thuộc Chính phủ.
Vì vậy, tiếp thu ý kiến của nhiều ĐBQH, Dự thảo Luật quy định theo hướng: Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về nợ công; Bộ Tài chính là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về nợ công, trong đó quy định rõ nhiệm vụ, quyền hạn của Bộ Tài chính: “Chủ trì đàm phán, ký kết các thỏa thuận vay thương mại, các hiệp định khung, hiệp định vay cụ thể về vay ODA và vay ưu đãi nước ngoài của Chính phủ”. Dự thảo luật cũng giao Chính phủ phân công cụ thể nhiệm vụ phối hợp của các bộ, ngành liên quan trong quản lý nhà nước về nợ công.
Ông Nguyễn Đức Hải cho rằng, việc quy định nhiệm vụ chủ trì đàm phán, ký kết các hiệp định khung, hiệp định vay cụ thể về vay ODA và vay ưu đãi nước ngoài sẽ dẫn đến thay đổi nhiệm vụ này của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, NHNN tại Luật Đầu tư công và Luật NHNN Việt Nam. Tuy nhiên, việc áp dụng luật sẽ được thực hiện theo quy định tại khoản 3, Điều 156 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Theo đó “các văn bản quy phạm pháp luật do cùng một cơ quan ban hành có quy định khác nhau về cùng một vấn đề thì áp dụng quy định của văn bản quy phạm pháp luật ban hành sau”, không phải sửa lại Luật Đầu tư công và Luật NHNN Việt Nam.
Tổng hợp các ý kiến phát biểu về nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan trong quản lý nợ công (từ Điều 10 đến Điều 20), Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách Quốc hội cho biết đã có 94 ý kiến tham gia góp ý về nội dung này, trong đó có 58 ý kiến tán thành với việc giao cho Bộ Tài chính làm đầu mối quản lý nợ công, chiếm 61,7%.
Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển cũng cho biết, nhiều ý kiến nhất trí thống nhất quy định Bộ Tài chính là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ quản lý nhà nước về nợ công, trong đó quy định rõ nhiệm vụ của Bộ Tài chính như dự thảo Luật. Tuy nhiên, cũng có ý kiến chỉ quy định Bộ Tài chính là đầu mối như dự thảo mà không cần quy định quá cụ thể. Có ý kiến thì đề nghị quy định cụ thể nhiệm vụ, quyền hạn của Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, NHNN; cũng có ý kiến quy định giữ nguyên như hiện hành. Ý kiến khác thì đề nghị cần quy định rõ cơ chế phối hợp và làm rõ trách nhiệm của các cơ quan trong quan hệ phối hợp với nhau...
Phó Chủ tịch Phùng Quốc Hiển cho biết vấn đề này đang có sự thống nhất và khác nhau giữa Chính phủ và UBTVQH. Trong đó, điểm cùng thống nhất là quy định Chính phủ thống nhất quản lý nợ công, nhưng có điểm khác là UBTVQH quy định rõ Bộ Tài chính là cơ quan đầu mối chính và chịu trách nhiệm chính về nợ công. Còn Chính phủ vẫn quy định 3 đầu mối như hiện hành.