Kiên quyết thu hồi tài sản
từ tham nhũng
Đức Nghiêm
Tội phạm nghiêm trọng vẫn tăng
Tiếp theo chương trình kỳ họp thứ 4, Quốc hội đã dành hơn một ngày để thảo luận ở hội trường về các báo cáo công tác của Chánh án Tòa án Nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao năm 2017; công tác phòng ngừa, chống tội phạm và vi phạm pháp luật; công tác thi hành án; công tác phòng, chống tham nhũng năm 2017.
Nhiều đại biểu Quốc hội tỏ ra lo lắng trước thực trạng tội phạm và vi phạm pháp luật chưa có dấu hiệu giảm trong thời gian qua. Đại biểu Trần Văn Mão (Nghệ An) cho rằng, theo báo cáo của Chính phủ, việc kiềm chế tội phạm chỉ mới dừng lại ở con số cơ học mà chưa có sự chuyển biến lớn về thực tiễn, tác động đến xã hội. Một số loại tội phạm diễn biến phức tạp, ảnh hưởng lớn đến sự bình ổn cuộc sống của người dân như: loại tội phạm về bạo lực, xâm hại tình dục trẻ em, tội phạm ma túy với số lượng lớn, thủ đoạn tội phạm ngày càng nguy hiểm, có sử dụng vũ khí nóng.
Cũng với tâm trạng như vậy, đại biểu Phạm Thị Minh Hiền (Phú Yên) cho biết, lĩnh vực nào có chương trình phòng ngừa giảm thiểu thì kết quả thực hiện thường có chiều hướng ngược lại. Đơn cử, các giải pháp phòng ngừa về tội phạm vi phạm pháp luật luôn được quan tâm đẩy mạnh, nhưng một số tội phạm nghiêm trọng, số vụ giết người vẫn không ngừng tăng như tội phạm ma túy, tội phạm môi trường tăng từ 10-19%/năm. Những chuyển biến tích cực trong công tác phòng, chống tham nhũng đã nhận được sự đồng tình, ủng hộ của cử tri cả nước. Nhưng các vụ khởi tố, điều tra vẫn tăng mạnh so với cùng kỳ, tăng gần 21% về số vụ và trên 28% số bị can.
Đối với tội phạm tham nhũng gần đây gia tăng được các đại biểu phân tích có nguyên nhân từ việc chưa nghiêm trong kê khai tài sản và xử lý thu hồi tài sản khi phát hiện tham nhũng. Đại biểu Trương Thị Yến Linh (Cà Mau) cho rằng, công khai minh bạch việc kê khai tài sản thu nhập hiện chủ yếu dựa vào ý thức tự giác người kê khai, không ai kiểm tra, xác định, thẩm định. Do đó rất khó phát giác những tài sản có nguồn gốc từ tham nhũng. “Năm 2017 số người kê khai tài sản thu nhập là rất lớn, trên 1 triệu người nhưng chỉ xác minh 78 người, phát hiện 5 trường hợp vi phạm. Đối tượng kê khai thì rất lớn, xác minh được rất ít và chưa ứng dụng được công nghệ hiện đại về quản lý dữ liệu” - vị nữ đại biểu của đoàn Cà Mau nêu thực trạng và cho rằng, công khai, minh bạch và kiểm soát tài sản thu nhập của đối tượng kê khai chính là biện pháp vừa phòng ngừa tham nhũng. Từ đó vừa giúp phát hiện, xử lý những cá nhân có hành vi tham nhũng và thu hồi tài sản bị tham nhũng.
Nhiều đại biểu cho rằng, khi đã phát hiện tham nhũng thì việc thu hồi tài sản cũng rất khó khăn. Đại biểu Mai Thị Phương Hoa (Nam Định) lấy dẫn chứng, theo báo cáo tổng kết 10 năm của Chính phủ về công tác phòng, chống tham nhũng, thiệt hại được phát hiện là 59.759 tỷ đồng và 400 héc ta đất. Tuy nhiên, tỷ lệ thu hồi lại thấp hơn rất nhiều so với tài sản bị chiếm đoạt. Chỉ thu hồi được 7,82% về tiền và tài sản và 54,75% về đất. Trong những năm gần đây, tỷ lệ thu hồi tài sản tham nhũng tuy có tăng nhưng vẫn chưa đạt yêu cầu. Năm 2016 tỷ lệ thu hồi mới đạt 38,3%.
Tiếp tục hoàn thiện thể chế về phòng chống tham nhũng
Để công tác phòng chống tham nhũng hiệu quả, đại biểu Mai Thị Phương Hoa cho rằng, thứ nhất, cần tiếp tục hoàn thiện pháp luật về phòng, chống tham nhũng theo hướng mở rộng một cách hợp lý diện đối tượng có nghĩa vụ kê khai tài sản. Việc công khai bản kê khai tài sản phải thực chất hơn. Quy định những trường hợp cơ quan có thẩm quyền tiến hành xác minh tài sản thu nhập một cách chủ động. Thứ hai, qua quá trình tố tụng khi đã xác định được khối tài sản và do hành vi phạm tội tham nhũng mà có thì cần có biện pháp thu hồi triệt để, trả lại cho chủ sở hữu, chủ quản lý hợp pháp hoặc sung công quỹ nhà nước. Thứ ba, trong việc xử lý các vụ việc tham nhũng, cơ quan tiến hành tố tụng cần nêu cao tinh thần trách nhiệm, đấu tranh mạnh mẽ hơn nữa trong khám phá, điều tra, truy tố, xét xử loại tội phạm này. Đồng thời kịp thời áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, như kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản ngay từ giai đoạn đầu quá trình giải quyết vụ án, để tránh tài sản tham nhũng có thể bị tẩu tán, tạo điều kiện cho công tác thi hành án sau này.
Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu nhấn mạnh cần tiếp tục hoàn thiện thể chế về quản lý kinh tế phòng chống tham nhũng. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật; phân cấp, phân quyền, xác định rõ chế độ trách nhiệm; công tác kiểm tra thanh tra, giám sát. Bên cạnh đó, xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh tổ quốc phòng chống tội phạm. Chính phủ, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án Nhân dân tối cao có giải pháp chủ động triển khai thi hành các bộ luật, nghị quyết về tư pháp và kịp thời ban hành các văn bản quy định chi tiết hướng dẫn thi hành để bảo đảm các quy định mới sớm được thi hành trong thực tiễn.