Trước hết, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) xin trân trọng cảm ơn sự quan tâm của Đại biểu Quốc hội Nguyễn Tạo, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng đối với hoạt động ngân hàng.
Về ý kiến chất vấn của Đại biểu Quốc hội nêu tại văn bản số 1395/TTKQH-GS ngày 14/11/2017 và tại văn bản số 1149/TTKQH-GS ngày 10/10/2017 của Tổng Thư ký Quốc hội, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước xin trả lời như sau:
1. Về tình hình triển khai của NHNN
Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, NHNN đã chỉ đạo các NHTM triển khai chương trình cho vay phục vụ phát triển nông nghiệp công nghệ cao (CNC), nông nghiệp sạch với lãi suất cho vay thấp hơn lãi suất cho vay thông thường từ 0,5-1,5%/năm. Đến nay, kết quả đầu tư của ngành ngân hàng đối với lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch đã đạt 36.000 tỷ đồng cho gần 6.400 khách hàng, chủ yếu cho vay đối với nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao với dư nợ đạt gần 31.286 tỷ đồng, chiếm 87%; cho vay kỳ hạn dài chiếm gần 60% dư nợ cho vay nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, phù hợp với thực tế đầu tư lĩnh vực này cần vốn lớn và đầu tư dài hạn. Lãi suất cho vay ngắn hạn khoảng 5,3-6,5%/năm, cho vay trung dài hạn khoảng 8,5-10%/năm.
Tuy nhiên, việc triển khai chương trình còn một số khó khăn như:
(i) Khu, vùng nông nghiệp CNC, doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao còn ít (3 khu, 1 vùng và 28 doanh nghiệp).
(ii) NHTM gặp khó khăn khi xác định đối tượng thụ hưởng chính sách do Quyết định 738/QĐ-BNN-KHCN ngày 14/3/2017 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đưa ra tiêu chí xác định chương trình, dự án nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch, danh mục công nghệ cao ứng dụng trong nông nghiệp nhưng chưa quy định cơ quan nào xác nhận các tiêu chí đó của dự án (ứng dụng công nghệ sinh học, vi sinh,…).
(iii) Giá trị đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp CNC lớn nhưng thị trường tiêu thụ chưa ổn định; khách hàng chưa có nguồn lực tài chính tốt, chưa thực sự sẵn sàng tham gia sản xuất nông nghiệp ứng dụng CNC một cách bài bản, phương án sản xuất hiệu quả và phương án trả nợ vay chưa khả thi.
(iv) Người dân chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản trên đất nông nghiệp để làm thủ tục đăng ký giao dịch bảo đảm vay vốn ngân hàng;
(v) Chính sách bảo hiểm nông nghiệp chưa được triển khai rộng rãi ảnh hưởng đến việc mở rộng cho vay của các ngân hàng.
2. Các giải pháp để người dân, doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn của Chương trình
- Để mở rộng cho vay đối với lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch, NHNN tiếp tục phối hợp với các Bộ, ngành có liên quan tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình triển khai, cụ thể:
- Về phía NHNN: (i) Tiếp tục chỉ đạo các NHTM đẩy mạnh cho vay khuyến khích phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sạch; (ii) Phối hợp với các Bộ, ngành liên quan trình Chính phủ dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 55/2015/NĐ-CP ngày 09/6/2015 của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn theo hướng mở rộng đối tượng được vay vốn nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, đồng thời bổ sung quy định về việc TCTD được nhận tài sản hình thành từ vốn vay của dự án, phương sản xuất kinh doanh ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp làm tài sản bảo đảm cho khoản vay của khách hàng.
- Đối với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Cần có giải pháp mở rộng các đối tượng doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, các khu, vùng nông nghiệp công nghệ cao; đồng thời phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương, Bộ Tài chính có những giải pháp về thị trường tiêu thụ sản phẩm, chính sách bảo hiểm trong nông nghiệp.
- Các địa phương cần đẩy mạnh thực hiện Thông tư 33/2017/TT-BTNMT ngày 29/9/2017 của Bộ Tài nguyên và Môi trường để tháo gỡ khó khăn cho người dân, doanh nghiệp trong giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản trên đất nông nghiệp để làm thủ tục đăng ký giao dịch bảo đảm vay vốn ngân hàng.
- Các doanh nghiệp, người dân cần cải thiện năng lực tài chính cũng như năng lực quản trị, xây dựng phương án sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao hiệu quả và phương án trả nợ vay khả thi để các ngân hàng có cơ sở xem xét cho vay nhằm phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch phục vụ tái cơ cấu ngành nông nghiệp.
3. Vấn đề mức cho vay đối với hộ cận nghèo:
Chương trình tín dụng đối với hộ cận nghèo được thực hiện theo Quyết định 15/2013/QĐ-TTg ngày 23/2/2013 của Thủ tướng Chính phủ nhằm đáp ứng nhu cầu vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh của hộ cận nghèo, giúp cho hộ cận nghèo phát triển kinh tế, giảm nguy cơ tái nghèo, thoát nghèo bền vững. Mức vay tối đa đối với hộ cận nghèo không vượt quá mức cho vay hộ nghèo theo Nghị định 78/2002/NĐ-CP, lãi suất cho vay bằng 120% lãi suất cho vay hộ nghèo (hiện, mức cho vay tối đa đối với hộ cận nghèo là 50 triệu đồng/hộ). Tính đến 30/9/2017, dư nợ của chương trình đạt 30.307 tỷ đồng với 1.087.837 khách hàng còn dư nợ.
Nguồn vốn cho vay chương trình này được NHCSXH tự cân đối trong chỉ tiêu tăng trưởng chung hàng năm được Chính phủ giao. Theo quy định tại Nghị định 78/2002/NĐ-CP ngày 4/10/2002 về tín dụng đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác, Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư trình Thủ tướng Chính phủ kế hoạch tăng nguồn vốn ngân sách Nhà nước cho tín dụng đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác theo kế hoạch hàng năm. Do vậy, việc điều chỉnh nâng mức cho vay phụ thuộc vào khả năng cân đối ngân sách Nhà nước.
NHNN xin ghi nhận kiến nghị của Đại biểu. Trong thời gian tới, NHNN sẽ tích cực phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư kịp thời xử lý các vấn đề liên quan đến nguồn lực để NHCSXH thực hiện chương trình hỗ trợ các hộ cận nghèo tiếp cận nguồn vốn đầy đủ, kịp thời.
Trên đây là ý kiến trả lời của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về nội dung chất vấn của Đại biểu Quốc hội Nguyễn Tạo. Thống đốc Ngân hàng Nhà nước mong tiếp tục nhận được sự quan tâm của Đại biểu đối với hoạt động ngân hàng.