Trong xu hướng Việt Nam ngày càng hội nhập với nền kinh tế quốc tế, nhất là tham gia các hiệp định thương mại tự do thì áp lực cạnh tranh là rất lớn. Sự chậm chạp trong đổi mới công nghệ và tư duy sản xuất sẽ dẫn đến khó khăn trong việc cạnh tranh với DN nước ngoài trong thời kỳ hội nhập.
Đổi mới công nghệ để hội nhập
Nguyễn Minh
Nắm bắt lợi thế để cạnh tranh
Trong xu hướng Việt Nam ngày càng hội nhập với nền kinh tế quốc tế, nhất là tham gia các hiệp định thương mại tự do thì áp lực cạnh tranh là rất lớn. Sự chậm chạp trong đổi mới công nghệ và tư duy sản xuất sẽ dẫn đến khó khăn trong việc cạnh tranh với DN nước ngoài trong thời kỳ hội nhập. Nhiều DN Việt đã xác định được đổi mới công nghệ đóng vai trò quan trọng trong sản xuất để tăng chất lượng, hạ giá thành. Tuy nhiên đây cũng là khó khăn với DN Việt vì đa phần là DNNVV có tiềm lực tài chính yếu.
Theo các chuyên gia, với hàng loạt FTA thế hệ mới, sắp tới là Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), các nước đang ào ạt đầu tư vào Việt Nam, thành lập các DN FDI để tận dụng các lợi thế mới, lại được chính sách ưu đãi thu hút đầu tư nước ngoài của Nhà nước. Trong bối cảnh đó các DN Việt phải nỗ lực tự thay đổi để bắt kịp với xu hướng toàn cầu. Trong đó nỗ lực đổi mới tư duy, chiến lược kinh doanh cũng như đầu tư vào công nghệ mới là điều bắt buộc. TS. Lê Hồng Nam – Tổng giám đốc CTCP Thiết bị Công nghệ CEVT cho rằng, các DN Việt đều đứng trước một thực tế là đổi mới công nghệ hay là chết. Các DN nước ngoài đến đầu tư tại Việt Nam đều có công nghệ tiên tiến, năng lực cũng như kinh nghiệm nhiều, đặc biệt là có nguồn vốn lớn. Để cạnh tranh ngay chính tại sân nhà thì các DN Việt cũng phải có những thay đổi để có thể đáp ứng được những yêu cầu của thị trường, đủ sức tham gia vào các chuỗi giá trị toàn cầu. Trong đó yếu tố đổi mới khoa học, công nghệ đóng vai trò rất lớn. Đổi mới công nghệ là một trong những động lực để DN hội nhập thành công và nền kinh tế tăng trưởng nhanh.
Tồn tại hay là “chết”
Là DN kinh doanh trong ngành sản xuất và phân phối hàng đầu các sản phẩm như cửa thép vân gỗ, cửa an toàn, cửa chống cháy, cửa bọc chì, phụ kiện ngành cửa các loại… CTCP Koffmann Việt Nam cũng đứng trước bài toán đổi mới công nghệ hoặc là chết. Ông Bùi Văn Nghĩa, lãnh đạo CTCP Koffmann Việt Nam (Hà Nội) chia sẻ, để DN phát triển và chiếm lợi thế cạnh tranh với các đối thủ thì phải đầu tư mạnh vào công nghệ mới để làm ra sản phẩm chất lượng, đáp ứng yêu cầu của khách hàng. Chính vì vậy công ty đã tập trung đầu tư công nghệ, dây chuyền sản xuất theo tiêu chuẩn châu Âu, cung cấp ra thị trường chủ yếu các dòng sản phẩm chính như cửa thép vân gỗ, cửa thép chống cháy và phụ kiện đi kèm. Đầu tư hàng trăm tỷ đồng cho dây chuyền sản xuất cửa thép chống cháy và cửa thép vân gỗ hiện đại, đến nay mỗi năm công ty sản xuất hơn 20.000 bộ sản phẩm, chưa bao gồm các loại phụ kiện. Các sản phẩm của công ty hoàn toàn đáp ứng được các yêu cầu cao của khách hàng và chiếm được nhiều lợi thế cạnh tranh trên thị trường. Đặc biệt với dây chuyền sản xuất tiên tiến, hiện đại đã giúp DN tiết giảm được các chi phí đầu vào, tiết kiệm điện năng tiêu thụ… để đưa ra thị trường sản phẩm chất lượng và giá cả cạnh tranh cao.
Sức ép về thay đổi công nghệ hiện đại ngày càng tăng đối với các DN, bởi ngoài khả năng tiết kiệm thời gian, thay thế nguồn nhân công hiệu quả, máy móc có thể giúp cho ra đời những sản phẩm đúng kỹ thuật, chất lượng thẩm mỹ mà đối tác đặt hàng đã yêu cầu. Sản xuất theo dây chuyền giúp DN tiết kiệm rất nhiều chi phí, sản phẩm ra đời tỷ lệ hao hụt, lỗi giảm đáng kể so với bằng sức nhân công lao động. Hiện nay, đã có nhiều DN nhận thức được rằng, yếu tố đổi mới công nghệ, đổi mới trong tư duy sản xuất trở thành vấn đề sống còn của DN trong hội nhập hiện nay. Tuy nhiên không phải DN nào cũng có thể làm được. Theo số liệu của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), trong hơn 500 nghìn DN hiện nay, 97% là nhóm DNNVV; trong đó, có đến 85-90% là DN nhỏ và siêu nhỏ. Các DNNVV Việt Nam có tiềm lực tài chính hạn hẹp, phần lớn vẫn đang sử dụng công nghệ, dây chuyền cũ. Để đầu tư thay đổi công nghệ cũng như đầu tư dây chuyền máy móc mới cần nguồn tài chính rất lớn mà các DNNVV khó đáp ứng được. Đây đang là một thử thách rất lớn đối với DN trong khi các hiệp định thương mại bắt đầu có hiệu lực. Năng lực và tư duy sản xuất của các DN sẽ không thể bắt kịp với xu hướng phát triển của thế giới và sẽ gặp nhiều bất lợi trong môi trường cạnh tranh đầy khốc liệt này.
Theo Bộ KH&CN, để hỗ trợ DN đổi mới công nghệ, bộ đã tăng cường thực hiện các giải pháp hỗ trợ DN đổi mới công nghệ, ứng dụng khoa học công nghệ thông qua việc triển khai các Chương trình quốc gia về khoa học và công nghệ. Thứ trưởng Trần Văn Tùng nhận định, Chính phủ cũng như Bộ KH&CN đặc biệt coi trọng việc thúc đẩy, hỗ trợ hoạt động đổi mới công nghệ trong DN. Việc xác định lấy DN là trung tâm của đổi mới KH&CN, xây dựng và triển khai các chính sách hỗ trợ của nhà nước, thông qua việc hình thành các quỹ như phát triển KH&CN, đổi mới công nghệ quốc gia, hỗ trợ DNNVV từ quy mô quốc gia đến quy mô địa phương, các chương trình quốc gia thuộc các bộ, ngành. Đặc biệt bản thân các DN cũng cần bắt kịp xu hướng, thực hiện việc đổi mới công nghệ, tạo ra sản phẩm mới có khả năng cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế.