Ngày 24/4/2018, Ngân hàng Thế giới (WB) công bố báo cáo kết quả nghiên cứu của các chuyên gia về triển vọng thị trường hàng hóa toàn cầu với nhận định, giá cả hàng hóa được dự báo sẽ tăng cao hơn so với kỳ vọng.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, giá cả hàng hóa tiếp tục tăng cao trong quý I/2018, do nhu cầu và nguồn cung tăng vững. Trong đó, kinh tế toàn cầu tăng cao đã khuyến khích nhu cầu về hàng hóa, nhiều loại hàng hóa trở nên khan hiếm do nguồn cung tăng chậm. Bao gồm, các nước trong và ngoài OPEC (Tổ chức các nước Xuất khẩu dầu mỏ) tiếp tục kiềm chế lượng dầu cung ứng, các biện pháp của Trung Quốc về hạn chế khai thác than và kim loại nhằm chống ô nhiễm môi trường, các doanh nghiệp Mỹ cắt giảm diện tích gieo trồng ngũ cốc. Ngoài ra, bất ổn địa chính trị cũng khiến giá dầu và kim loại tăng cao. Trong hai năm 2018-2019, giá dầu trung bình được dự báo sẽ đứng ở mức 65 USD/thùng, tăng khá cao so với mức giá trung bình 53 USD/thùng trong năm 2017, và tăng so với dự báo đưa ra hồi tháng 10/2017. Trong năm 2018, Sau ba năm tương đối ổn định, giá kim loại được kỳ vọng tăng 9%. Tuy nhiên, giá nông sản được dự báo chỉ tăng khiêm tốn 2,0% trong năm 2018.
Trong quý I/2018, giá dầu tăng 10%, lên mức giá trung bình 64,6 USD/thùng. Nhu cầu tăng vững và sản lượng dầu tại 22 quốc gia trong và ngoài OPEC giảm nhẹ so với cam kết nhằm hạn chế lượng hàng tồn kho. Đáng chú ý, giá dầu đã tăng lên mức 74 USD/thùng vào tháng 4/2018 do bất ổn địa chính trị gia tăng, nhất là về khả năng Mỹ sẽ áp đặt lệnh trừng phạt mới đối với Iran, căng thẳng giữa Iran và A rập Xê út xung quanh tình hình tại Yêmen, đã tiếp sức cho
Trong quý I/2018, giá cả các mặt hàng phi năng lượng tăng khoảng 4%, riêng giá kim loại tăng trên 4% do nhu cầu tăng vững trên toàn cầu và lo ngại nguồn cung hạn hẹp, khi Trung Quốc thực thi các biện pháp cắt giảm sản lượng nhôm và sắt nhằm mục tiêu bảo vệ môi trường. Trong tháng 4/2018, căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc cũng khiến giá kim loại tăng cao. Tuy nhiên, giá nhôm đã tăng lên mức cao nhất trong 7 năm qua, do Mỹ áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với công ty nhôm lớn nhất của CHLB Nga (công ty cung cấp trên 6% sản lượng nhôm toàn cầu). Giá kền cũng tăng cao do những lo ngại về khả năng Mỹ sẽ mở rộng các lệnh trừng phạt sang những công ty khoáng sản khác của CHLB Nga, trong khi các doanh nghiệp CHLB Nga cung cấp khoảng 9% sản lượng kền toàn cầu. Giá kim loại quý tăng khoảng 4% do kỳ vọng lạm phát sẽ tăng cao, USD mất giá và lo ngại bất ổn địa chính trị sẽ tăng cao. Giá cả các mặt hàng nông sản tăng 4%, mức tăng cao nhất trong hai năm qua, chủ yếu do diện tích gieo trồng ngô và lúa mỳ tại Mỹ giảm, tác động bất lợi của hiện tượng thời tiết La Niña đối với sản lượng chuối tại Trung Mỹ và đậu nành tại Argentina.
Về triển vọng, giá cả của trên 50% mặt hàng được dự báo sẽ tăng trong năm nay, nhưng giá cả của khoảng 80% trong số những mặt hàng này vẫn thấp hơn so với mức giá kỷ lục vào năm 2011. Trong năm 2018, giá năng lượng được dự báo tăng 20%, cao hơn dự báo đưa ra hồi tháng 10/2017 là chỉ tăng 16%. Sau đó, giá năng lượng sẽ ổn định trong năm 2019. Giá cả các mặt hàng phi năng lượng được dự báo tăng trên 4% trong năm nay, trước khi ổn định vào năm 2019. So với dự báo đưa ra hồi tháng 10/2017, giá cả các mặt hàng phi năng lượng trong hai năm 2018-2019 được điều chỉnh tăng trên 2%. Ngoài ra, nếu các biện pháp trừng phạt và mức thuế suất bổ sung được thực thi, giá cả các mặt hàng hóa sẽ tăng trong ngắn hạn, nhưng sẽ giảm trong giai đoạn trung hạn, khi các doanh nghiệp cung ứng và người tiêu dùng sẽ tìm những kênh phân phối mới.
Trong hai năm 2018-2019, giá dầu được kỳ vọng tăng lên mức giá trung bình 65 USD/thùng do nhu cầu tăng vững và các nước trong và ngoài OPEC tiếp tục kiềm chế khai thác dầu, mặc dù sản lượng dầu đá phiến tại Mỹ tiếp tục tăng. Giá dầu tăng sẽ tác động đến giá khí đốt tự nhiên, trong khi giá than sẽ tiếp tục giảm do xu hướng chuyển dịch nhu cầu sang những nguồn năng lượng thân thiện với môi trường. Rủi ro giá dầu tăng cao hơn so với dự báo do nguy cơ gián đoạn nguồn cung bắt nguồn từ những sự kiện địa chính trị, bất ổn tại Venezuela, sản lượng dầu trong và ngoài OPEC giảm sâu. Ngược lại, giá dầu sẽ tăng cao, nếu cam kết cắt giảm sản lượng dầu không được duy trì và sản lượng dầu đá phiến tại Mỹ tăng cao.
Trong năm 2018, giá cả các mặt hàng kim loại được dự báo tăng 9%, chủ yếu là do nhu cầu tăng cao. Liên quan đến dự báo này, sản lượng thép tại Trung Quốc tăng cao sẽ khiến giá quặng sắt giảm tới 11%, bù đắp cho xu hướng tăng giá những mặt hàng kim loại cơ bản khác. Đáng chú ý, giá kền được dự báo tăng 30% so với năm 2017, phản ánh nhu cầu phát triển các loại xe điện và rủi ro bắt nguồn từ các lệnh trừng phạt đối với các doanh nghiệp khai khoáng tại CHLB Nga. Rủi ro giá tăng cao hơn so với dự báo bao gồm nhu cầu toàn cầu tăng cao và nguồn cung khan hiếm, năng lực khai khoáng tăng chậm, lệnh trừng phạt của Mỹ đối với các nước xuất khẩu kim loại, những thay đổi về chính sách tại Trung Quốc. Giá kim loại có thể giảm so với dự báo, nếu kinh tế tăng thấp, Trung Quốc nới lỏng các biện pháp hạn chế khai thác khoáng sản và phục hồi năng lực khai thác một số ngành kim loại.
Trong năm 2018, giá cả các mặt hàng nông nghiệp được dự báo tăng 2,2%, sau đó tăng thêm 1,3% vào năm 2019. Trong năm 2018, giá ngũ cốc, và giá dầu thực vật cùng với các mặt hàng ăn uống được dự báo lần lượt tăng 8%, và 4%, chủ yếu do diện tích nuôi trồng giảm. Rủi ro giá nông sản tăng cao bắt nguồn từ khả năng Trung Quốc sẽ tăng thuế nhập khẩu đậu nành nhằm trả đũa các biện pháp chống bán phá giá của Mỹ.
Hoàng Thế Thỏa
Nguồn: WB tháng 4/2018