Từ văn phòng không giấy tờ
đến cơ quan hành chính điện tử
“Trong các tế bào của nền kinh tế, ngân hàng được xem là tế bào có chứa bộ gen hết sức năng động và sáng tạo. Đây cũng là một trong những nơi năng động và sáng tạo nhất trong hoạt động đổi mới của nền kinh tế”. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã khẳng định như vậy khi nói về vai trò của hệ thống ngân hàng trong nền kinh tế.
Minh Ngọc
Hành chính điện tử
Còn nhớ hơn 8 năm trước, tại sự kiện Banking Vietnam năm 2010, lần đầu tiên NHNN đã giới thiệu về “văn phòng điện tử, cơ quan hành chính điện tử, ứng dụng công nghệ thông tin nâng cao năng lực điều hành và chất lượng cung ứng dịch vụ hành chính công”. Kể từ đó, NHNN đã có những bước đi cùng lộ trình đúng hướng theo chủ trương triển khai Chính phủ điện tử, hướng tới mục tiêu Chính phủ số và nền kinh tế số. “Hiện đại hóa hoạt động hành chính được NHNN triển khai liên tục từ nhiều năm nay để đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính và đổi mới hoạt động ngân hàng”, Phó Thống đốc Đào Minh Tú cho biết.
Sau bước chuyển những năm đầu thực hiện Đề án 30 với việc công bố, công khai bộ thủ tục hành chính (TTHC) trên website NHNN và đơn giản hóa tổng thể toàn bộ các TTHC, NHNN đã triển khai thực hiện các dịch vụ hành chính công qua mạng Internet, đối với các TTHC liên quan đến cấp mã ngân hàng, cấp và chứng thực chữ ký số, đăng ký vay trả nợ nước ngoài, xuất nhập khẩu ngoại tệ, thủ tục khen thưởng… TCTD có thể gửi hồ sơ, nhận kết quả thông qua mạng Internet.
Đồng thời với việc nâng cao chất lượng giải quyết TTHC cho người dân, NHNN cũng đã tập trung cải thiện hiệu quả công tác quản lý thông qua việc ứng dụng tốt giải pháp xử lý văn bản đi, đến theo hình thức điện tử. Công tác điều hành, xử lý tác nghiệp, phát hành văn bản vì thế có thể được chuyển đến đối tượng và thực thi tức thì thay vì thời gian trước phải chờ thư phát vài ngày. Cán bộ, công chức trao đổi trực tuyến giúp công việc thông suốt.
Từ năm 2009 đến nay, với việc triển khai thành công dự án hiện đại hóa hoạt động ngân hàng (FSMIMS), hạ tầng công nghệ ngành Ngân hàng Việt Nam đã được hiện đại hóa ngang tầm với các nước trong khu vực, tạo ra bước nhảy dài trong hoạt động ngân hàng. Dự án đã góp phần tích cực vào việc đổi mới phương thức điều hành, quản trị của NHNN trên nền tảng công nghệ hiện đại và thông lệ quốc tế. Những giải pháp công nghệ đang được sử dụng hiệu quả không chỉ đưa ý tưởng “văn phòng điện tử” 10 năm trước trở thành hiện thực mà xa hơn, đó là định hình mô hình cơ quan hành chính điện tử và sớm hoàn thành kiến trúc Chính phủ điện tử theo Nghị quyết số 36a/NQ-CP của Chính phủ.
Trong hệ thống NHNN, các hoạt động hành chính đã được ứng dụng toàn diện công nghệ thông tin như hệ thống thông tin quản lý văn bản và điều hành thống nhất trong toàn Ngành; hệ thống truyền hình trực tuyến đã góp phần nâng cao hiệu quả công việc, cắt giảm chi phí hành chính, giảm đáng kể giấy tờ, đi lại, hội họp…
Đối với các TCTD, nhờ sự chủ động nghiên cứu, ứng dụng thành tựu của công nghệ thông tin đã cho ra đời các sản phẩm, dịch vụ thanh toán mới, hiện đại với chi phí hợp lý như thanh toán trên thiết bị di động; áp dụng xác thực vân tay, nhận diện khuôn mặt, sinh trắc vào hoạt động thanh toán; mã phản hồi nhanh (QR code), mã hóa thông tin thẻ (Tokenization), thanh toán di động (Mobile payment), thanh toán phi tiếp xúc (contactless)… được người tiêu dùng đón nhận tích cực. Đến nay, đã có 76 tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán triển khai dịch vụ thanh toán qua Internet và 41 tổ chức thực hiện qua điện thoại di động.
Ông Sebastian Eckardt - Chuyên gia Kinh tế trưởng của Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam ghi nhận FSMIMS được triển khai thành công đã góp phần ổn định tài chính và tiền tệ của Việt Nam, đưa Việt Nam trở thành một quốc gia an toàn và hấp dẫn cho các nhà đầu tư.
Những nỗ lực của NHNN trong hiện đại hóa nâng cao năng lực quản lý và cải cách hành chính đã được các tổ chức quốc tế và Chính phủ ghi nhận. Việc ba năm liền NHNN xếp vị trí thứ nhất trong cải cách hành chính là một minh chứng sinh động cho quá trình triển khai thực hiện.
Đến Chính phủ điện tử
Chung tay cùng Chính phủ xây dựng và thúc đẩy nhanh Chính phủ điện tử, NHNN đã xây dựng và ban hành Kiến trúc Chính phủ điện tử ngay trong năm 2016 và cập nhật rà soát, cập nhật hàng năm với mục tiêu ứng dụng toàn diện công nghệ thông tin vào các hoạt động nghiệp vụ ngân hàng và quản lý, điều hành nội bộ đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính.
Với vai trò huyết mạch thanh toán của nền kinh tế, những năm trước đó, NHNN coi việc đẩy mạnh thanh toán dịch vụ công là một trong những vấn đề trọng tâm chỉ đạo triển khai trong hệ thống các TCTD. Thông qua kế hoạch trung - dài hạn và kế hoạch cụ thể cho từng năm, NHNN đã cùng các TCTD chủ động phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp xây dựng nền tảng vận hành và đa dạng hóa các hình thức thanh toán dịch vụ công.
Kết quả có thể nhìn thấy rõ trong việc thực hiện thành công thu thuế điện tử. NHNN đã hoàn thành việc nâng cấp hệ thống thanh toán liên ngân hàng đáp ứng yêu cầu nộp thuế qua mạng, bảo đảm điện tử hóa 100% nội dung chứng từ theo quy định của Bộ Tài chính. Và mới đây nhất, NHNN cùng 5 NHTM và Tổng cục Hải quan tiếp tục hóa giải nút thắt cuối cùng trong quy trình Hải quan điện tử để chính thức vận hành mở rộng triển khai trên toàn quốc Đề án “Nộp thuế điện tử qua ngân hàng phối hợp thu và thông quan 24/7”.
Cho đến nay, các TCTD ngày càng chủ động tham gia sâu hơn vào các dịch vụ phát triển Chính phủ điện tử, cải cách hành chính, cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Riêng tại NHNN, đến thời điểm này có 52 dịch vụ công trực tuyến mức độ 3-4 đã được triển khai, trong đó 7 dịch vụ công trực tuyến cấp độ 3 và 45 dịch vụ công trực tuyến cấp độ 4.
Và hơn thế…
Tuy nhiên, nhìn về phía trước nhiệm vụ cải cách còn rất nhiều thách thức. “Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ làm thay đổi căn bản mô hình hoạt động, phương thức quản trị của ngân hàng. Nếu chậm chân, không chỉ ngân hàng bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua của những ngân hàng khu vực và toàn cầu, mà toàn bộ nền kinh tế cũng sẽ bị chậm bước”, Thủ tướng nhấn mạnh trong lễ kỷ niệm 30 năm VietinBank diễn ra tháng 11/2018.
Nhìn thấy thách thức ấy, từ năm 2016, Thống đốc NHNN đã thành lập riêng một Ban Chỉ đạo Fintech. Cùng với đó là sự hồ hởi “công phá” của các TCTD trong cuộc chơi mang tính chất sinh tử. Nhiều ngân hàng đã chủ động nghiên cứu, đầu tư mạnh mẽ để đưa một số công nghệ thành tựu của cách mạng công nghiệp 4.0 vào sản phẩm, dịch vụ, hoạt động và quản trị của mình. Nhiều ngân hàng bước đầu đã chuyển đổi mô hình hoạt động, kinh doanh và sản phẩm, dịch vụ theo hướng số hóa thực thụ như: TPBank với ngân hàng tự động LiveBank, VPBank với ứng dụng ngân hàng số Timo, OCB với chiến lược chuyển đổi ngân hàng số, Vietcombank với không gian ngân hàng số Digital Lab, VietinBank với corebank thế hệ mới và kho dữ liệu doanh nghiệp (EDW), MB với ứng dụng trợ lý ảo ChatBot phục vụ 24/7 trên mạng xã hội…
Đây sẽ là những bước đệm ban đầu để NHNN cùng toàn Ngành tiến xa hơn nữa trở thành một lực đẩy trong nền kinh tế hội nhập và số hóa những năm tới như kỳ vọng của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: “Trong các tế bào của nền kinh tế, ngân hàng được xem là tế bào có chứa bộ gen hết sức năng động và sáng tạo. Đây cũng là một trong những nơi năng động và sáng tạo nhất trong hoạt động đổi mới của nền kinh tế”.