Theo Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử (TMĐT) năm 2017 so với năm trước đạt trên 25% và ước tính năm 2018 vẫn duy trì ở mức tương tự. TMĐT đang là lĩnh vực thu hút NĐT trong và ngoài nước rót vốn vào thị trường Việt Nam ngày một lớn.
TMĐT hứa hẹn tiếp tục bứt phá
Chính sách chậm phản ứng trước sự phát triển nhanh của kinh doanh trực tuyến
Lan Hương
Theo Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử (TMĐT) năm 2017 so với năm trước đạt trên 25% và ước tính năm 2018 vẫn duy trì ở mức tương tự. TMĐT đang là lĩnh vực thu hút NĐT trong và ngoài nước rót vốn vào thị trường Việt Nam ngày một lớn. Một trong các yếu tố thúc đẩy phát triển của lĩnh vực này chính là sự xuất hiện các hệ thống nền tảng hỗ trợ như sàn TMĐT, cổng thanh toán trực tuyến, chuyển phát nhanh… tạo thành hệ sinh thái cần thiết để thúc đẩy kinh doanh trực tuyến nhanh chóng, tiện lợi và dễ dàng hơn.
Khảo sát của VECOM cho thấy, tốc độ tăng trưởng trong một số lĩnh vực cụ thể rất ngoạn mục. Đối với lĩnh vực bán lẻ trực tuyến, thông tin từ hàng nghìn website TMĐT cho thấy tỷ lệ tăng trưởng doanh thu năm vừa qua đạt khoảng 35%. Khảo sát gián tiếp qua một số DN chuyển phát hàng đầu cho thấy tốc độ tăng trưởng doanh thu từ dịch vụ chuyển phát đạt 62% - 200%. Đối với lĩnh vực thanh toán, tăng trưởng số lượng giao dịch trực tuyến thẻ nội địa tăng khoảng 50% trong khi giá trị giao dịch tăng trưởng tới 75%. Trong lĩnh vực tiếp thị trực tuyến, một số công ty tiếp thị liên kết có tốc độ tăng trưởng năm vừa qua đạt từ 100-200%. Trong lĩnh vực du lịch, đặt phòng qua đại lý du lịch trực tuyến tăng mạnh và đạt mức trên 30%. Nếu kết hợp với đà tăng hai chữ số của doanh thu du lịch thì có thể ước tính tốc độ tăng doanh thu du lịch trực tuyến trên 50%.
Hãng Google và Quỹ đầu tư Temasek trong một nghiên cứu công bố hồi tháng 11/2018 cũng đưa ra dự báo ngành TMĐT Việt Nam từ nay đến năm 2025 sẽ đạt mức tăng trưởng lên tới 43%, cao nhất trong các nước Đông Nam Á.
Hồi đầu năm 2019, công cụ tìm kiếm và so sánh giá iPrice đã tiến hành xếp hạng 10 trang TMĐT có lượng truy cập cao nhất khu vực Đông Nam Á trong năm 2018. Kết quả có đến 5 trong số đó là các công ty đang có mặt tại Việt Nam, lần lượt là Lazada, Shopee, Tiki, Thegioididong và Sendo. Điều đặc biệt là ngoài Shopee và Lazada thuộc sở hữu các tập đoàn đa quốc gia, 3 cái tên còn lại là những đại diện nội.
Với các diễn biến thực tế trong năm vừa qua, có thể khẳng định nhu cầu mua sắm trực tuyến của người tiêu dùng Việt Nam là rất lớn và sẽ còn tăng trưởng mạnh mẽ trong các năm tới. Một trong những lý do chính tạo ra chuyển biến này là dòng tiền đầu tư. Trong năm 2018, các công ty TMĐT Việt Nam liên tục được rót các khoản tiền khủng từ các quỹ đầu tư quốc tế. Tiki nhận thêm 122 tỷ đồng từ VNG, bổ sung vào khoản đầu tư 44 triệu USD đã nhận trong năm 2017 từ Tập đoàn JD. Shopee Việt Nam cũng được công ty mẹ là Tập đoàn SEA (Singapore) bơm thêm hơn 1.200 tỷ đồng vốn điều lệ trong 6 tháng đầu năm 2018. Tháng 3/2018, Tập đoàn Alibaba quyết định đổ thêm 2 tỷ USD vào Lazada để tăng khả năng cạnh tranh. Sàn TMĐT Sendo cũng kêu gọi được tổng cộng 51 triệu USD từ SBI Holdings (Nhật Bản) và một số công ty khác. Dòng tiền đầu tư này đã ngay lập tức đem lại sức mạnh cho các công ty TMĐT Việt Nam và tạo ra nhiều biến động cho thị trường.
Cùng với đó, việc các ví điện tử như MoMo, GrabPay, ZaloPay… ngày càng phổ biến và được chấp nhận rộng rãi hơn sẽ khiến người tiêu dùng hiểu hơn về thanh toán trực tuyến và giúp TMĐT Việt Nam giải được bài toán khó này. Bởi theo báo cáo của Google và Temasek, hiện chỉ có 25% số người tiêu dùng Việt Nam chọn thanh toán online khi mua hàng trực tuyến, 75% còn lại vẫn sử dụng hình thức trả bằng tiền mặt khi nhận hàng. Hình thức thanh toán bằng tiền mặt tồn tại nhiều nguy cơ cho các DN TMĐT.
Những chuyển biến thực tế trên cho thấy ngành TMĐT tại Việt Nam đang có thời cơ tốt hơn bao giờ hết để phát triển nhanh và mạnh. Theo Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công thương, nếu chi hơn 30% ngân sách cho công nghệ, các DNNVV có khả năng tăng doanh thu gấp 9 lần so với DN chi dưới 10%. Bởi vậy cuộc đua của các DN TMĐT được cho là sẽ ngày càng khốc liệt để giành lấy thị phần hấp dẫn này.
Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Thanh Hưng - Chủ tịch VECOM, vẫn còn tồn tại vấn đề gây trở ngại đối với sự phát triển của TMĐT, đó là chính sách đang đi sau quá nhiều so với sự phát triển của thị trường. Ông dẫn chứng, năm 2018 chứng kiến sự bùng nổ của các hình thức giao hàng nhanh, nhưng cuối năm 2018 nhiều công ty giải thể. Trong khi đó chúng ta chưa kịp đưa ra chính sách gì, các DN này đã tự phát triển tự giải thể. “Kinh tế số dựa trên nền tảng internet đang phát triển rất nhanh, môi trường chính sách của chúng ta đang là tháo gỡ rào cản, nhưng chúng ta cần cái lớn hơn là thúc đẩy phát triển”, ông Hưng khuyến nghị.