Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) nhận được kiến nghị của cử tri thành phố Hải Phòng trước Kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XIV do Văn phòng Chính phủ chuyển đến theo công văn số 12183/VPCP-QHĐP ngày 14/12/2018.
Kiến nghị của cử tri:“Trong quá trình triển khai thực hiện Luật Hợp tác xã, các hợp tác xã gặp nhiều khó khăn về vốn, năng lực điều hành, trình độ quản lý của cán bộ hợp tác xã còn yếu, việc áp dụng khoa học kỹ thuật và tiếp cận thị trường còn gặp nhiều khó khăn làm cho hoạt động các hợp tác xã không hiệu quả. Đề nghị Chính phủ xem xét, có chính sách hỗ trợ ưu đãi về vốn vay”. (Câu số 2)
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trả lời như sau:
Trong thời gian qua, ngành Ngân hàng đã ban hành nhiều chính sách khuyến khích, hỗ trợ việc cho vay đối với khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã (HTX) phục vụ sản xuất, kinh doanh. Cụ thể:
- Áp dụng giảm 0,5% lãi suất trần lãi suất cho vay ngắn hạn đối với các lĩnh vực ưu tiên, trong đó áp dụng đối với HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn; xuất khẩu; công nghiệp hỗ trợ;
- Tham mưu trình Chính phủ ban hành Nghị định số 55/2015/NĐ-CP ngày 9/6/2015 về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn và Nghị định 116/2018/NĐ-CP ngày 7/9/2018 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 55/2015/NĐ-CP, trong đó: (i) HTX và Liên hiệp HTX được các tổ chức tín dụng (TCTD) cho vay không có tài sản bảo đảm tối đa từ 01 đến 03 tỷ đồng; (ii) các HTX ký hợp đồng cung cấp, tiêu thụ đối với tổ chức, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp được TCTD xem xét cho vay không có tài sản bảo đảm tối đa bằng 70%-80% giá trị của dự án, phương án vay theo mô hình liên kết;
- Chỉ đạo NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố, các TCTD triển khai các giải pháp tháo gỡ khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng cho các HTX, góp phần tái cơ cấu ngành nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới, nhằm triển khai nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ giao tại Quyết định số 461/QĐ-TTg ngày 27/4/2018 phê duyệt Đề án phát triển 15.000 HTX, liên hiệp HTX nông nghiệp hoạt động hiệu quả đến năm 2020 và Quyết định số 490/QĐ-TTg ngày 7/5/2018 phê duyệt Chương trình mỗi xã một sản phẩm giai đoạn 2018-2020.
- Ngoài ra, NHNN đã chỉ đạo các TCTD: (i) Phối hợp với chính quyền địa phương đẩy mạnh triển khai Chương trình kết nối Ngân hàng - Doanh nghiệp, nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn cho khách hàng, trong đó có HTX khi tiếp cận nguồn vốn; (ii) Xây dựng và ban hành quy trình nội bộ, nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ nhằm nâng cao năng lực đánh giá phương án sản xuất kinh doanh của khách hàng trong quá trình thẩm định cho vay qua đó tăng cường khả năng cho vay không có bảo đảm bằng tài sản; (iii) Tiếp tục nghiên cứu, xây dựng các sản phẩm, chương trình tín dụng với lãi suất hợp lý, đa dạng hóa các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng để tăng khả năng tiếp cận vốn của khách hàng; (iv) Đổi mới quy trình, thủ tục cho vay theo hướng đơn giản hóa thủ tục vay vốn...
Các giải pháp đồng bộ nêu trên đã góp phần khơi thông nguồn vốn tín dụng, hỗ trợ tích cực cho các HTX trong việc tiếp cận vốn. Đến ngày 30/9/2018, dư nợ đối với HTX, liên hiệp HTX đạt 4.948 tỷ đồng, với khoảng trên 1.200 HTX, liên hiệp HTX (bình quân dư nợ mỗi HTX tại TCTD đạt khoảng 4,1 tỷ đồng, cao hơn doanh thu bình quân của 01 HTX trong năm 2018). Tuy nhiên, việc mở rộng đầu tư tín dụng đối với lĩnh vực này vẫn còn nhiều khó khăn. Phần lớn các HTX có quy mô nhỏ, vốn chủ sở hữu và năng lực tài chính hạn chế, thiếu chiến lược kinh doanh dài hạn, phương án kinh doanh khả thi trong khi đây lại là yếu tố tiên quyết giúp các HTX có thể đáp ứng điều kiện để được ngân hàng chấp thuận cho vay. Bên cạnh đó, các HTX còn hạn chế trong quản trị, điều hành, thiếu công khai minh bạch và thực hiện chưa đúng quy định về quản lý tài chính, kế toán, không tuân thủ các nguyên tắc của Luật HTX 2012, Điều lệ và các quy định của pháp luật có liên quan, làm ảnh hưởng đến quá trình xem xét và thẩm định hồ sơ vay vốn của NHTM.1
Do vậy, bên cạnh các chính sách của NHNN, cần có sự phối hợp đồng bộ, chặt chẽ của các bộ, ngành, địa phương như: (i) Bộ Tài chính sớm phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng, hoàn thiện dự thảo Nghị định về tổ chức và hoạt động của Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX Trung ương và Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX địa phương; (ii) Các địa phương cần quan tâm hơn nữa trong việc cân đối nguồn kinh phí từ ngân sách tỉnh, tranh thủ sự hỗ trợ của Trung ương để có chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển HTX; tuyên truyền, tập huấn, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ của HTX; (iii) Các HTX cần hoàn thiện, nâng cao năng lực cạnh tranh; tuân thủ quy định của pháp luật; đồng thời, chủ động cung cấp thông tin đầy đủ, trung thực, tích cực tham gia hoạt động sản xuất kinh doanh theo chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng của sản phẩm, tạo điều kiện cho các TCTD kiểm soát dòng tiền và tình hình tài chính trong quá trình vay vốn.
Trên đây là ý kiến trả lời của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về nội dung kiến nghị của cử tri thành phố Hải Phòng. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn và rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ của cử tri đối với hoạt động ngân hàng.