Ngân hàng Thanh toán quốc tế (BIS) vừa công bố số liệu thống kê hoạt động ngân hàng quốc tế đến cuối tháng 12/2018. Báo cáo nêu rõ, trong quý IV/2018, tín dụng ngân hàng xuyên biên giới tăng 134 tỷ USD, đưa tổng dư nợ đến cuối tháng 12/2018 lên 29 nghìn tỷ USD, tăng 1,0% so với cùng kỳ năm trước. Phần lớn kết quả mở rộng này bắt nguồn từ các định chế tài chính phi ngân hàng (NBFIs) với mức tăng trưởng 8% so với cùng kỳ năm trước.
So với năm trước, tín dụng ngân hàng quốc tế có dấu hiệu tăng chậm lại trên toàn cầu. Tuy nhiên, hoạt động ngân hàng xuyên biên giới tại các nước phát triển bắt đầu phục hồi trở lại. Cụ thể là, sau khi giảm xuống mức tăng trưởng gần bằng không, dòng tín dụng vào các nước phát triển đã đạt mức tăng trưởng 1% so với cuối năm 2017. Trong đó, dòng tín dụng vào Mỹ tăng 137 tỷ USD trong quý IV/2018. Trái lại, tín dụng xuyên biên giới vào CHLB Đức giảm 127 tỷ USD so với quý trước, vào Nhật Bản giảm 71 tỷ USD, vào Hà Lan giảm 47 tỷ USD.
Đến cuối năm 2018, dòng tín dụng vào các nước đang phát triển và mới nổi (EMDEs) giảm xuống mức tăng trưởng 3% so với cùng kỳ năm trước, nên tổng dư nợ đến cuối năm 2018 chỉ đạt 4 nghìn tỷ USD, một phần nhỏ trong tổng vốn tín dụng quốc tế. Tương tự, dòng tín dụng xuyên biên giới vào các trung tâm hải ngoại chỉ tăng nhẹ, với giá trị tín dụng tăng 42 tỷ USD trong quý IV/2018, tăng 3% so với cùng kỳ năm 2017.
Nếu phân theo khu vực, hoạt động ngân hàng xuyên biên giới thể hiện sự khác biệt ngày càng rõ nét. Đến cuối năm 2018, dòng tín dụng vào các ngân hàng thu hẹp xuống mức tăng trưởng 1,0% so với cùng kỳ năm trước. Trái lại, tín dụng dành cho các định chế phi ngân hàng tiếp tục tăng cao, đạt mức tăng trưởng gần 5% trong bốn quý liên tiếp, với mức tăng trưởng 8% so với cuối năm 2017.
Dòng tín dụng vào NBFIs phản ánh xu hướng mở rộng tín dụng sau thời kỳ khủng hoảng. Trong giai đoạn từ cuối năm 2015 đến cuối năm 2018, dòng tín dụng vào các NBFI đạt mức tăng trưởng trung bình hàng năm tới 5%, cao hơn nhiều so với cho vay dành cho khách hàng bên ngoài khu vực tài chính và cho vay dành cho các ngân hàng với mức tăng trưởng hàng năm lần lượt là 2,0% và 0%.
Đáng chú ý, xu hướng mở rộng tín dụng vào NBFIs tập trung tại một số rất ít quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong số này, 4 quốc gia và vùng lãnh thổ chiếm gần 80% trong tổng dư nợ khoảng 6 nghìn tỷ USD dành cho các NBFI vào thời điểm cuối năm 2018. Riêng Mỹ và khu vực đồng euro chiếm gần một nửa dòng tín dụng này, với tổng dư nợ (và tỷ trọng) lần lượt là 1,5 nghìn tỷ USD (24%) và 1,4 nghìn tỷ USD (23%). Tiếp theo là dư nợ tại các NBFI trên Quần đảo Cayman đạt 1,1 nghìn tỷ USD (chiếm 18%), và dư nợ NBFIs tại Vương quốc Anh đạt 800 tỷ USD (chiếm 14%).
Dữ liệu thống kê cho thấy, tín dụng vào các EMDE tăng 30 tỷ USD trong quý IV/2018. Đây là mức tăng trưởng dương kể từ cuối năm 2016, nhưng nhịp độ tăng trưởng chậm đáng kể từ mức tăng trưởng 9% vào cuối năm 2017 xuống 3% vào cuối năm 2018. Mức giảm sâu này phản ánh xu hướng suy giảm dòng tín dụng vào các nước đang phát triển châu Âu, mặc dù dòng tín dụng vào các nước Mỹ Latinh bắt đầu tăng trở lại.
Trong quý IV/2018, các nước đang phát triển châu Á - Thái Bình Dương chiếm khoảng một nửa dòng tín dụng vào các EMDE toàn cầu, với tổng giá tín dụng đạt 15 tỷ USD, tăng 5% so với cuối năm 2017. Trong đó, tín dụng xuyên biên giới vào Trung Quốc tăng 9 tỷ USD, Philippines tăng 4 tỷ USD, Indonesia tăng 3 tỷ USD. Trái lại, tín dụng xuyên biên giới vào vùng lãnh thổ Đài Bắc giảm 11 tỷ USD.
Tín dụng xuyên biên giới vào các nước đang phát triển châu Phi và Trung Đông tiếp tục tăng cao, mặc dù giảm nhẹ từ mức tăng trưởng 11% vào giữa năm 2018 xuống mức tăng trưởng 8% vào cuối năm 2018. Dẫn đầu tăng trưởng tín dụng xuyên biên giới trong quý IV/2018 là Qatar (tăng 7 tỷ USD), Tiểu Vương quốc Arập (tăng 6 tỷ USD), và CH Nam Phi (tăng 5 tỷ USD).
Sau nhiều năm thu hẹp, hoạt động ngân hàng xuyên biên giới tại các nước đang phát triển Mỹ Latinh và quần đảo Caribê có dấu hiệu phục hồi trở lại với dòng tín dụng vào tăng 7 tỷ USD trong quý IV/2018, đưa mức tăng trưởng tín dụng năm 2018 lên mức tăng trưởng dương (1% so với cuối năm 2017), chấm dứt ba năm tăng trưởng âm. Trong số này, tín dụng vào Brazil tăng 6 tỷ USD trong quý IV/2018, nhưng giảm 2 tỷ USD tại Argentina.
Mặc dù vẫn đạt mức tăng khá ấn tượng, nhưng tín dụng xuyên biên giới vào các nước đang phát triển châu Âu tiếp tục giảm xuống mức tăng trưởng 5% vào cuối năm 2018, chủ yếu là do tín dụng vào Thổ Nhĩ Kỳ giảm 10 tỷ USD trong quý IV/2018. Riêng trong sáu tháng cuối năm 2018, tín dụng xuyên biên giới vào quốc gia này giảm tới 13%.
Xuân Thanh
(Nguồn: BIS tháng 4/2019)