Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) nhận được kiến nghị của cử tri tỉnh Thanh Hóa gửi tới Kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XIV do Ban Dân nguyện - Ủy ban Thường vụ Quốc hội chuyển đến theo công văn số 200/BDN ngày 12/06/2019.
Kiến nghị của cử tri:“Đề nghị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chỉ đạo các Ngân hàng có hoạt động cho vay vốn kiểm soát chặt chẽ hoạt động thẩm định tài sản thế chấp để việc giải quyết thu hồi nợ cho các Ngân hàng đạt hiệu quả cao hơn”. (Câu số 3)
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trả lời như sau:
1. Các quy định pháp lý về thẩm định tài sản bảo đảm (TSBĐ):
Việc thẩm định khả năng đáp ứng các điều kiện vay vốn của khách hàng, trong đó có thẩm định TSBĐ (tài sản thế chấp) đối với các trường hợp cấp tín dụng có tài sản bảo đảm là một khâu quan trọng, không thể thiếu trong quá trình cấp tín dụng có TSBĐ của các tổ chức tín dụng (TCTD). Luật Các TCTD năm 2010 và các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo, điều hành của NHNN liên quan đến hoạt động cấp tín dụng đều có quy định, yêu cầu đối với TCTD trong quá trình thực hiện thẩm định cấp tín dụng, cụ thể:
- Khoản 2, Điều 94 Luật Các TCTD năm 2010 quy định TCTD phải tổ chức xét duyệt cấp tín dụng theo nguyên tắc phân định trách nhiệm giữa khâu thẩm định và quyết định cấp tín dụng.
- Thông tư số 39/2016/TT-NHNN ngày 30/12/2016 của Thống đốc NHNN quy định về hoạt động cho vay của TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng, trong đó:
+ Điều 17 quy định TCTD thẩm định khả năng đáp ứng các điều kiện vay vốn của khách hàng theo quy định tại Điều 7 Thông tư để xem xét quyết định cho vay (trong đó phải đảm bảo khách hàng có khả năng tài chính bao gồm khả năng về vốn, tài sản, các nguồn tài chính hợp pháp khác của khách hàng để trả nợ).
+ Điều 22 quy định TCTD phải có quy định nội bộ về cho vay được thực hiện trong toàn hệ thống và phải có tối thiểu các nội dung như: quy trình thẩm định, phê duyệt, quyết định cho vay; việc áp dụng biện pháp bảo đảm tiền vay, thẩm định TSBĐ, quản lý, giám sát, theo dõi TSBĐ phù hợp với biện pháp bảo đảm tiền vay, đặc điểm của TSBĐ và khách hàng...
- Thông tư số 13/2018/TT-NHNN ngày 18/5/2018 quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, trong đó có quy định về quản lý rủi ro tín dụng, thẩm định, quản lý TSBĐ:
+ Điều 32 yêu cầu TCTD thực hiện thẩm định tín dụng đảm bảo tối thiểu các nội dung như đánh giá tính đầy đủ về hồ sơ, tình trạng pháp lý và khả năng thu hồi của tài sản bảo đảm đối với trường hợp cấp tín dụng có TSBĐ;...
+ Điều 36 quy định TCTD phải thực hiện quản lý TSBĐ đáp ứng yêu cầu sau đây: (1) Xác định cụ thể các loại TSBĐ mà ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài chấp nhận đảm bảo phù hợp với quy định của pháp luật; (2) Có phương pháp xác định giá trị tài sản theo quy định của pháp luật về định giá hoặc thuê tổ chức có chức năng thẩm định giá để xác định giá trị thị trường, giá trị thu hồi và thời gian phát mại, xử lý của từng loại TSBĐ làm cơ sở quản lý TSBĐ theo quy định nội bộ của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài; xác định TSBĐ đủ điều kiện để khấu trừ và tỷ lệ khấu trừ khi trích lập dự phòng theo quy định của NHNN; (3) Đánh giá định kỳ hoặc đột xuất theo quy định nội bộ của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với TSBĐ theo nguyên tắc TSBĐ có sự biến động giá trị nhiều hơn sẽ phải đánh giá thường xuyên hơn; (4) Có quy định về việc tiếp nhận, bảo quản an toàn tài sản bảo đảm.
Như vậy, NHNN đã ban hành đầy đủ các quy định pháp lý làm căn cứ để yêu cầu TCTD phải thực hiện chặt chẽ các quy trình về thẩm định TSBĐ đối với khoản vay của khách hàng.
2. Thời gian qua, công tác thẩm định TSBĐ đã được TCTD chú trọng nhằm giảm thiểu các rủi ro trong trường hợp phát sinh nợ xấu. Đồng thời, NHNN thường xuyên ban hành các văn bản chỉ đạo các TCTD trong việc nâng cao chất lượng công tác thẩm định, phê duyệt tín dụng (trong đó có nội dung thẩm định TSBĐ đối với trường hợp cấp tín dụng có TSBĐ), kiểm soát chặt chẽ mục đích sử dụng vốn vay, ngăn ngừa, hạn chế tối đa nợ xấu mới phát sinh, như: Chỉ thị số 07/CT-NHNN ngày 11/10/2017 về tăng cường phòng, chống, ngăn ngừa vi phạm pháp luật trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, đảm bảo an ninh, an toàn hoạt động ngân hàng, góp phần ổn định tiền tệ, tài chính; Chỉ thị số 05/CT-NHNN ngày 17/9/2018 về việc tiếp tục đẩy mạnh cơ cấu lại hệ thống các TCTD gắn với xử lý nợ xấu; Các văn bản chấn chỉnh toàn hệ thống hoặc từng TCTD riêng lẻ về việc nâng cao chất lượng tín dụng, đẩy nhanh tiến độ xử lý nợ xấu, trong đó yêu cầu TCTD thực hiện hoạt động thẩm định TSBĐ theo đúng quy định pháp luật...
Tiếp thu ý kiến của cử tri tỉnh Thanh Hóa, NHNN liên tục tăng cường công tác quản lý, thanh tra, giám sát ngân hàng để bảo đảm TCTD thực hiện nghiêm túc các quy định về cho vay, thẩm định TSBĐ, tăng cường hiệu quả công tác thu hồi nợ, góp phần hạn chế, ngăn ngừa nợ xấu phát sinh.
Trên đây là ý kiến trả lời của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về nội dung kiến nghị của cử tri tỉnh Thanh Hóa. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn và rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ của cử tri đối với hoạt động ngân hàng./.