“Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo kiến tạo tương lai”, đó là chủ đề của ngày Khoa học và công nghệ Việt Nam 18/5 năm 2020. Theo quy định tại Điều 7 Luật Khoa học và công nghệ, ngày 18/5 hàng năm là Ngày Khoa học và công nghệ Việt Nam. Từ năm 2014 đến nay, Ngày khoa học và công nghệ Việt Nam được tổ chức rộng rãi trong toàn quốc nhằm tuyên truyền rộng rãi về các thành tựu của khoa học và công nghệ (KH&CN) đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc; biểu dương tôn vinh đội ngũ cán bộ KH&CN.
Thực hiện chủ trương đường lối của Đảng và Nhà nước về phát triển KH&CN, hoạt động KH&CN của ngành Ngân hàng đã có nhiều chuyển biến tích cực, nâng cao hiệu quả quy trình quản lý và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ KH&CN. Qua đó, KH&CN trong ngành Ngân hàng đã đạt được một số thành tựu, đóng góp đáng kể vào mục tiêu chính trị cũng như sự nghiệp phát triển bền vững của Ngành.
NHNN đặc biệt chú trọng đến lĩnh vực công nghệ ngân hàng
Với định hướng nghiên cứu đúng, bám sát, theo dõi sát sao thực tiễn cũng như nắm bắt kịp thời xu hướng công nghệ trong hoạt động ngân hàng, ngành ngân hàng đã lựa chọn và triển khai nghiên cứu nhiều nhiệm vụ KH&CN có ý nghĩa thiết thực đối với hoạt động ngân hàng trong bối cảnh hiện nay. Các đề tài nghiên cứu ứng dụng đã đề xuất các giải pháp hỗ trợ cho công tác tham mưu, ban hành cơ chế chính sách, áp dụng trong việc cải thiện hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ cho hoạt động của NHNN, năng lực thanh tra giám sát, cải tiến quy trình nghiệp vụ ngân hàng, góp phần vào việc tăng cường hiệu quả thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia. Một số đề tài/dự án được nghiệm thu đánh giá xếp loại giỏi và xuất sắc đã cung cấp luận cứ, đề xuất các giải pháp cho hoạt động kinh doanh tại các NHTM; các nghiên cứu cơ bản đã góp phần xây dựng nền tảng cho ngành khoa học tài chính - ngân hàng, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và đào tạo cho sinh viên các trường đại học thuộc khối kinh tế.
NHNN đặc biệt chú trọng đến lĩnh vực công nghệ ngân hàng, luôn coi phát triển công nghệ hiện đại là điểm mấu chốt có tính chất quyết định lớn đối với sự phát triển của ngành. Do vậy, bên cạnh việc hoàn thiện môi trường và thể chế chính sách hỗ trợ phát triển và đảm bảo an toàn bảo mật hệ thống công nghệ thông tin và thanh toán trong toàn Ngành, NHNN triển khai giám sát các hệ thống thanh toán; thực hiện giám sát hoạt động công nghệ thông tin của các đơn vị trực thuộc NHNN và các TCTD thông qua báo cáo hoạt động công nghệ thông tin hàng năm và tiến hành kiểm tra tại chỗ, tổ chức hậu kiểm các ngân hàng nhằm nâng cao nhận thức, khắc phục kịp thời các tồn tại, hạn chế và triển khai các giải pháp giảm thiểu rủi ro. Nhờ đó, hệ thống thanh toán tiếp tục được hiện đại hóa, hoạt động ổn định, an toàn, tiện lợi phục vụ tốt nhu cầu thanh toán trong nền kinh tế; hệ thống công nghệ thông tin không ngừng được cải thiện, tăng cường năng lực tiếp cận và bảo đảm an ninh bảo mật ngân hàng trong thời kỳ CMCN 4.0.
Cùng với nỗ lực của NHNN, trước sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin trong cuộc CMCN 4.0 đang tác động đến mọi mặt của đời sống xã hội và hoạt động ngân, các ngân hàng thương mại trong thời gian qua cũng đã chủ động nghiên cứu, hợp tác và ứng dụng các công nghệ mới, hiện đại vào hoạt động thanh toán và sự ra đời của nhiều mô hình dịch vụ thanh toán mới như Mã phản hồi nhanh (QR code), mã hóa thông tin thẻ (Tokenization), thanh toán di động (mobile payment), thanh toán phi tiếp xúc (contactless)... đã đem lại cho người sử dụng những trải nghiệm mới mẻ với sự tiện ích và chi phí hợp lý.
Đón đầu xu hướng phát triển của cách mạng công nghệ 4.0
Năm 2016, nội dung "Làm chủ cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư - CMCN 4.0" là chủ đề của Hội nghị thường niên Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos-Klosters, và hiện nay CMCN 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ tại các nước phát triển như Mỹ, châu Âu, một phần châu Á. Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư được mô tả như là sự ra đời của một loạt các công nghệ mới, kết hợp tất cả các kiến thức trong khoa học vật lý, kỹ thuật số, sinh học, và ảnh hưởng đến tất cả các lĩnh vực, nền kinh tế, các ngành kinh tế và ngành công nghiệp.
CMCN 4.0 đang diễn ra trên 3 lĩnh vực chính gồm Công nghệ sinh học, Kỹ thuật số và Vật lý. Trong đó, những yếu tố cốt lõi của Kỹ thuật số sẽ là: Trí tuệ nhân tạo (AI), Vạn vật kết nối - Internet of Things (IoT) và dữ liệu lớn (Big Data). Thế giới ngày càng trở nên phẳng hơn và công nghệ đang làm thay đổi mạnh mẽ hoạt động truyền thống của mọi ngành, lĩnh vực trong đời sống xã hội.
Thực tế, ngành Ngân hàng là một trong những ngành hàng đầu trong việc áp dụng các tiến bộ khoa học và công nghệ trong quản lý và kinh doanh. Điều này đã tạo ra một nền tảng vững chắc và lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh phát triển kinh tế số.
Ngành ngân hàng là một trong những ngành hàng đầu trong việc áp dụng các tiến bộ khoa học và công nghệ trong quản lý và kinh doanh
Đón đầu xu hướng phát triển của CMCN 4.0, các ngân hàng Việt Nam cũng đã chủ động nghiên cứu nhiều đề tài/dự án về công nghệ, đầu tư mạnh mẽ vào một số công nghệ thành tựu của CMCN 4.0 trong sản phẩm, dịch vụ, hoạt động và quản trị ngân hàng.
Nổi bật là việc triển khai thực tế các công nghệ số nền tảng như: Điện toán đám mây, Phân tích dữ liệu lớn, Trí tuệ nhân tạo, các ứng dụng, giải pháp như xác thực sinh trắc học, trao đổi dữ liệu mở qua giao diện chương trình ứng dụng (open API)…nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, gia tăng trải nghiệm khách hàng. Với sự thích ứng và bước đầu ứng dụng một số công nghệ, giải pháp của CMCN 4.0 một số NHTM đã chuyển đổi mô hình hoạt động, kinh doanh và sản phẩm, dịch vụ theo hướng số hóa như các ngân hàng TpBank với ngân hàng tự động LiveBank, VPbank với ứng dụng ngân hàng số Timo, OCB với chiến lược chuyển đổi ngân hàng số, Vietcombank với không gian ngân hàng số Digital Lab, Vietinbank với corebank thế hệ mới và kho dữ liệu Doanh nghiệp (EDW) hiện đại, MB với ứng dụng trở lý ảo ChatBot phục vụ 24x7 trên mạng xã hội.
Các nhiệm vụ KH&CN ngành ngân hàng giai đoạn 2020 - 2022 tiếp tục tập trung vào một số nội dung cơ bản sau: Nghiên cứu các luận cứ khoa học và thực tiễn hỗ trợ cho công tác điều hành CSTT, tín dụng, tỷ giá và quản lý ngoại hối; Nghiên cứu về củng cố, phát triển các tổ chức tín dụng; củng cố và đổi mới hệ thống quản trị ngân hàng phù hợp với các thông lệ quốc tế; Nghiên cứu hỗ trợ mục tiêu nâng cao hiệu quả, hiệu lực hoạt động thanh tra giám sát ngân hàng; Nghiên cứu về hoạt động thanh toán và công nghệ/dịch vụ ngân hàng;Nghiên cứu, đánh giá hợp tác và hội nhập quốc tế trong lĩnh vực ngân hàng tài chính; Nghiên cứu nhằm đẩy mạnh tài chính toàn diện và các nội dung nghiên cứu hỗ trợ cho hoạt động của hệ thống ngân hàng...
Về nguồn nhân lực, quan tâm chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phù hợp với định hướng phát triển Ngành; phát triển và phát huy đội ngũ nhân lực chất lượng cao trong các cơ sở giáo dục đại học; xây dựng các tập thể nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ mạnh đáp ứng yêu cầu giải quyết các vấn đề thực tiễn của Ngành, góp phần vào mục tiêu đảm bảo phát triển an toàn, ổn định và bền vững hệ thống ngân hàng. Chú trọng thu hút, đào tạo và có chế độ đãi ngộ tốt đối với nguồn nhân lực chất lượng cao về lĩnh vực công nghệ thông tin.
NN