Ngày 30/6/2020, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) công bố báo tổng hợp tình hình dự trữ ngoại hối quốc tế tính đến cuối quý I/2020. Dữ liệu này được tổng hợp từ 149 báo cáo của các nước thành viên IMF và một số quốc gia khác, các tổ chức nắm giữ dự trữ ngoại hối quốc tế.
Cụ thể là, tính đến cuối quý I/2020, tổng dự trữ ngoại hối quốc tế giảm xuống 11.732 tỷ USD, sau khi tăng lên mức dự trữ 11.825 tỷ USD trong quý trước đó. Tương tự, dự trữ đã phân bổ giảm từ con số 11.075 tỷ USD trong quý IV/2019 xuống 10.961,62 tỷ USD, chiếm 93,43% tổng dự trữ ngoại hối quốc tế. Trong đó, dự trữ dưới dạng USD đạt gần 6.795 tỷ USD, chiếm 62,0% tổng dự trữ ngoại hối đã phân bổ, tăng đáng kể so với tỷ trọng 60,89% trong quý trước, cao hơn nhiều so với dự trữ dưới dạng EURO - đồng tiền dự trữ thứ hai với tỷ trọng 20,05% tổng dự trữ ngoại hối đã phân bổ, giảm nhẹ từ tỷ trọng 20,54% trong quý trước. Cùng với EURO, dự trữ dưới dạng bảng Anh, yên Nhật, CAD, AUD, SWF cũng giảm cả về giá trị lẫn tỷ trọng. Trong số này, dự trữ dưới dạng JPY và GBP lần lượt giảm xuống 625 tỷ USD (chiếm 5,7%) và 486 tỷ USD (chiếm 4,43%). Điều này phản ánh một thực tế là, đại dịch Covid-9 đã khiến hoạt động kinh tế trì trệ và tác động tiêu cực đến các thị trường tài chính thế giới, khi các nhà đầu tư tìm cách chuyển vốn sang những tài sản khác để bảo toàn tài sản, tập trung vào USD và vàng. Trong khi đó, tỷ trọng của những đồng tiền khác và nhân dân tệ (CNY) tăng khá cao, phản ánh vị thế kinh tế ngày càng tăng cao của các nước mới nổi. Đáng chú ý, dự trữ dưới dạng CNY có dấu hiệu tăng đều đặn cả về giá trị và tỷ trọng, nhờ quốc gia này đã nhanh chóng khống chế được đại dịch Covid-19. Tuy nhiên, tỷ trọng của CNY trong cơ cấu dự trữ ngoại hối quốc tế vẫn khá khiêm tốn và xu hướng này có thể sẽ sớm chấm dứt do phần lớn các nước sẽ hạn chế dần các mối quan hệ kinh tế - thương mại với Trung Quốc, một khi thế giới khống chế được đại dịch Covid-19, đặc biệt là sau khi Trung Quốc đại lục thông qua Luật Bảo vệ an ninh quốc gia tại đặc khu hành chính Hồng Kông - một động thái buộc các nước phát triển hàng đầu phải cân nhắc xóa bỏ phần lớn ưu đãi kinh tế dành cho Hồng Kông.
Cơ cấu dữ trữ ngoại hối quốc tế quy đổi sang USD (tỷ USD)
|
Năm 2019 |
Quý I /2020 |
||||
|
Quý I |
Quý II |
Quý III |
Quý IV |
Giá trị |
Tỷ trọng % |
Tổng dự trữ ngoại hối |
11.610,77 |
11. 737,76 |
11.656,82 |
11.824,74 |
11.731,94 |
|
Dự trữ đã phân bổ |
10.897,83 |
10.021,87 |
11.927,42 |
11.075,20 |
10.961,62 |
100,00 |
USD |
6.727,09 |
6.752,28 |
6.728,85 |
6.744,83 |
6.794,91 |
61,99 |
EURO |
2.208,79 |
2.264,88 |
2.212,74 |
2.279,30 |
2.197,30 |
20,05 |
CNY |
211,26 |
212,80 |
213,83 |
215,81 |
221,48 |
2,02 |
Yên Nhật |
584,63 |
611,87 |
612,75 |
631,00 |
624,97 |
5,70 |
Bảng Anh |
495,70 |
497,41 |
492,22 |
511,51 |
486,08 |
4,43 |
Dollar Australia |
181,95 |
186,71 |
182,48 |
187,18 |
170,16 |
1,55 |
Dollar Canada |
208,64 |
209,85 |
205,44 |
206,71 |
195,13 |
1,78 |
Frank Thụy Sỹ |
15,27 |
15,53 |
16,20 |
17,36 |
16,05 |
0,15 |
Một số đồng tiền khác |
263,50 |
270,56 |
262,92 |
281,50 |
255,55 |
2,33 |
Dự trữ chưa phân bổ |
712,93 |
715,88 |
729,40 |
749,55 |
770,32 |
|
Nguồn: IMF tháng 6/2020
Báo cáo nhấn mạnh, mặc dù USD không còn đóng vai trò quan trọng như trong những năm sau khi Hệ thống Bretton Woods được hình thành, nhưng USD vẫn tiếp tục là đồng tiền quan trọng nhất trong giỏ các đồng tiền dự trữ quốc tế. Trên thế giới, USD được coi là nơi trú ẩn an toàn nhất, tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc tích trữ giá trị, nhất là đối với người dân và những chính phủ đang gặp khó khăn về tài khóa và bất ổn chính trị. Trên thị trường tài chính toàn cầu, USD hiện chiếm khoảng 50% các khoản cho vay qua biên giới và các loại chứng khoán nợ quốc tế phát hành dưới dạng USD, khoảng 85% giao dịch ngoại hối quốc tế.
Về bản chất, các ngân hàng trung ương (NHTW) nắm giữ các đồng tiền dự trữ quốc tế bắt nguồn từ những lý do khác nhau, chủ yếu là nhằm: Duy trì ổn định tỷ giá trị của đồng bản tệ; đảm bảo thanh khoản trong trường hợp xảy ra khủng hoảng; duy trì niềm tin đối với các khách hàng quốc tế và doanh nghiệp nước ngoài; đáp ứng các nghĩa vụ quốc tế như hoàn trả những khoản nợ đã đến hạn thanh toán; đa dạng hóa danh mục tài sản của NHTW, góp phần kiềm chế rủi ro quá mức.
Đối với các NHTW, USD và EURO là hai đồng tiền mang lại lợi ích lớn nhất trong cơ cấu dự trữ ngoại hối quốc gia do hai đồng tiền này được chấp nhận rộng rãi trên thế giới, là trung gian thanh toán với tính thanh khoản và độ tin cậy rất cao, mặc dù kinh tế châu Âu còn đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức ở phía trước.
Hoàng Thế Thỏa
Nguồn: IMF tháng 6/2020