Cơ hội đầu tư ngành nước
trong bối cảnh hội nhập
Quỳnh Trang
Phát biểu tại Hội thảo về cơ hội đầu tư ngành nước mới đây, ông Nguyễn Hồng Tiến - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội cấp thoát nước Việt Nam nhận định: Ngành nước đang đứng trước nhiều cơ hội mới trong bối cảnh hội nhập. Đây cũng được coi là lĩnh vực đầu tư có tính ổn định cao khi nước sạch đóng vai trò là ngành tiện ích thiết yếu, cung cấp cho người dân và các ngành sản xuất.
Cùng với việc triển khai mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp quốc đến năm 2030 là đảm bảo tiếp cận nguồn nước sạch và cải thiện điều kiện vệ sinh cho tất cả mọi người, trong đó có những mục tiêu, trách nhiệm cụ thể của bộ, ngành, địa phương quản lý nhà nước đối với ngành nước cũng ngày càng hoàn thiện thông qua các văn bản quy phạm pháp luật. Luật Đầu tư PPP khuyến khích đầu tư vào 5 lĩnh vực, trong đó có cung cấp nước sạch, thoát nước, xử lý chất thải. Ngoài ra, Chính phủ cũng đã ban hành kế hoạch hành động quốc gia thực hiện chương trình Nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững.
Cơ hội với ngành càng mở khi hiện nay tỷ lệ cung cấp nước sạch cho các đô thị là 89%. Với tỷ lệ đô thị hóa trung bình của cả nước đạt khoảng trên 39,3%, dự báo đến năm 2025, nhu cầu sử dụng nước cho đô thị là 14 - 15 triệu m3/ngày đêm, đến năm 2030 là 20 - 22 triệu m3/ngày đêm. Từ đó đòi hỏi sự đầu tư trong 5 năm tới rất lớn”, ông Tiến nhấn mạnh.
Chuyên gia kinh tế TS.Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh cho biết, đối với ngành nước, tỷ lệ đầu tư đều có tốc độ tăng tương đương hoặc cao hơn tốc độ tăng GDP trong 5 năm qua ở Việt Nam. Mặc dù nhà nước vẫn đang chiếm 80% đầu tư ngành nước, tuy nhiên dự báo sắp tới đây, ngành nước sẽ thu hút đầu tư nhiều hơn. Theo ông Thành, tuy không là ngành hưởng lợi trực tiếp của EVFTA, nhưng EVFTA sẽ thúc đẩy sản xuất, làm tăng nhu cầu sử dụng nước và xử lý nước thải. EVFTA đòi hỏi chất lượng sản phẩm nên từ đó cũng tăng nhu cầu nước sạch, nguồn nước được kiểm soát. Ngoài ra, tầng lớp trung lưu sẽ tăng cao từ đó nhu cầu nước sạch cũng cần thiết hơn. Có thể thấy, đầu tư tư nhân và khu vực FDI đang ngày càng quan tâm đến ngành nước.
Đứng trước nhiều cơ hội mới trong bối cảnh hội nhập, tuy nhiên ngành nước Việt vẫn còn tồn tại những hạn chế nhất định. Theo ông Nguyễn Hồng Tiến, vấn đề an ninh nguồn nước đã được đặt ra trong thời gian qua. Hiện tại, chỉ có 37% lượng nước sinh ra ở lãnh thổ Việt Nam còn 63% lượng nước từ nước ngoài vào, vì thế phải phụ thuộc nhiều vào nguồn nước bên ngoài dẫn đến hệ lụy như thiếu nước, ô nhiễm nguồn, hạn hán, ngập mặn…
Bên cạnh đó, nhiều đô thị khai thác quá mức khiến lượng nước suy giảm liên tục chưa có dấu hiệu phục hồi. Nước mưa, nước lợ, nước biển có nguồn rất lớn nhưng chưa được quan tâm đúng mức, việc nghiên cứu sử dụng còn hạn chế. Biến đổi khí hậu diễn biến bất thường, mưa lũ khiến chất lượng nguồn nước không ổn định. Việc áp dụng các biện pháp công nghệ vào xử lý và quản lý nguồn nước chưa phổ biến. Đồng thời, chất lượng nhân lực đối với ngành nước cũng còn nhiều hạn chế.
Trong bối cảnh đó, ông Nguyễn Minh Đức - Trưởng phòng cấp nước, Cục Hạ tầng kỹ thuật, Bộ Xây dựng cho biết, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành định hướng phát triển đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030 trong đó có định hướng áp dụng công nghệ thông tin trong vận hành, quản lý nước. Mới đây nhất, trong Chỉ thị 34 của Chính phủ đã giao Bộ Xây dựng chủ trì xây dựng cổng thông tin giám sát trực tuyến chỉ số cấp nước và chất lượng nước, thực hiện từ năm 2021 - 2025, yêu cầu các đơn vị cấp nước lắp đặt thiết bị đo chỉ số nước, chất lượng nước gửi về cổng thông tin. Đây là những bước tiến cơ bản trong việc ứng dụng công nghệ 4.0 trong ngành nước.
Ở góc độ DN, ông Trần Chiến Công - Tổng giám đốc Công ty cổ phần nước - môi trường Bình Dương cũng cho biết đang hướng tới việc áp dụng công nghệ thông minh trong vận hành và quản lý nước. Bên cạnh đó, công ty còn hướng tới mục tiêu không thu tiền trực tiếp mà thu qua ngân hàng, từ đó tạo tiện ích cho khách hàng.
Ngoài ra, để phát triển ngành nước trong thời gian tới, ông Nguyễn Hồng Tiến cho rằng cần tăng cường đầu tư tư nhân, đồng thời nâng cao năng lực của nhân sự trong ngành nước, thông qua đó mới nắm bắt được những cơ hội trong bối cảnh mới.