Kinh tế châu Á đang phát triển tiếp tục bị tác động bởi COVID-19 trong năm 2021

Báo cáo tóm tắt của ADB đưa ra các ước tính cập nhật về tác động của dịch COVID-19 đến kinh tế vĩ mô, kết hợp các thông tin mới nhất về mức độ nghiêm trọng của các đợt bùng phát, các biện pháp ngăn chặn và các dự báo sửa đổi. Các ước tính này được thực hiện tiếp theo một loạt các đánh giá của ADB tiến hành từ tháng 3/2020. Trong các đánh giá trước đó, ADB cho rằng đại dịch sẽ được ngăn chặn trong 3 - 6 tháng và hoạt động bình thường hóa sẽ diễn ra vào những tháng cuối năm 2020, do đó tất cả hoặc phần lớn tác động của đại dịch sẽ xảy ra vào năm 2020. Tuy nhiên, viễn cảnh đó đã không thành hiện thực. Trong bản cập nhật này, ADB ước tính tác động của COVID-19 sẽ còn kéo dài trong năm 2021, do đại dịch tiếp tục tồn tại. Các kênh chính mà COVID-19 sẽ ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế bao gồm: sụt giảm tiêu dùng nội địa và đầu tư do các biện pháp ngăn chặn dịch bệnh, sụt giảm du lịch quốc tế do các lệnh cấm đi lại, đóng cửa biên giới và sự thận trọng của du khách.

Các biện pháp kiềm chế dịch được nới lỏng tại hầu hết các nền kinh tế

COVID-19 vẫn diễn biến phức tạp tại nhiều quốc gia trên thế giới. Số ca mắc mới hàng ngày cao ở châu Âu, Hoa Kỳ, Châu Mỹ Latinh và châu Á đang phát triển cho thấy đại dịch vẫn chưa được kiểm soát. Tính đến giữa tháng 11, Hoa Kỳ hiện đang ở làn sóng thứ ba và châu Âu đang ở làn sóng thứ hai, và các trường hợp mới hàng ngày ở các khu vực này hiện vượt quá 100.000. Châu Á đang phát triển có khoảng 63.000 ca mới hàng ngày và Nam Á vẫn là tâm điểm chiếm khoảng 3/4 con số này. Trung Á và Đông Nam Á chiếm khoảng 8.000 trường hợp mới hàng ngày. Khu vực Đông Á phần lớn đã kiểm soát được các đợt bùng phát và chỉ có hơn 200 trường hợp mắc mới hàng ngày, trong khi Thái Bình Dương đã tránh được các đợt bùng phát quy mô lớn.

Bất chấp dịch bệnh tiếp tục, hầu hết các nền kinh tế trong khu vực đã và đang nới lỏng các biện pháp ngăn chặn. Các biện pháp phong tỏa nghiêm ngặt được nhiều nước áp dụng trong quý II đã được nới lỏng do việc phong tỏa quy mô lớn đơn giản là không bền vững từ góc độ kinh tế. Mặc dù việc nới lỏng là rõ ràng ở tất cả các tiểu vùng, nhưng vẫn có sự khác biệt về mức độ nghiêm ngặt của các biện pháp ngăn chặn, phần nào phản ánh tình trạng bùng phát ở các tiểu vùng và nền kinh tế khác nhau. Trong đó, Nam Á và Trung Á - nơi các đợt bùng phát dai dẳng hơn có mức độ nghiêm ngặt cao, và mức độ thấp nhất ở Thái Bình Dương và Đông Á, nơi các ổ dịch không có hoặc đã được kiểm soát phần lớn.

Kết quả là, mức độ hoạt động đã tăng lên đáng kể so với mức thấp nhất trong quý II. Việc ngăn chặn nhanh chóng và sớm đã mang lại hiệu quả cho Đông Á và Thái Bình Dương, khi hoạt động di chuyển tại các nước này trở lại bình thường. Ở các tiểu vùng khác, hoạt động cũng đã tăng trở lại ở Nam Á, Trung Á và Đông Nam Á mặc dù vẫn thấp hơn so với bình thường khoảng 10-20%.

Các tác động đến cầu nội địa tại một số nền kinh tế

Các ước tính về tác động của đại dịch đến nhu cầu nội địa vào năm 2020 tăng đối với một số nền kinh tế, nhưng giảm đi đối với các nền kinh tế khác và có sự khác biệt so với dự báo trước đó.

Đối với các nền kinh tế có thời kỳ suy thoái đặc biệt nghiêm trọng trong Quý II và có các đợt bùng phát và phong tỏa kéo dài, ước tính về tác động đối với tiêu dùng và đầu tư hiện lớn hơn trong năm 2020. Điều này thể hiện rõ nhất đối với Ấn Độ và Philippines, nơi mức tiêu thụ năm 2020 dự kiến ​​sẽ thấp hơn 12% –15% và đầu tư giảm khoảng 25% so với kỳ vọng trước COVID-19. Các ước tính mới này cao gấp đôi so với hồi tháng Sáu. Nhiều nền kinh tế khác cũng có mức tiêu thụ được điều chỉnh giảm cho năm 2020, bao gồm Singapore, Malaysia và Hong Kong (Trung Quốc). Ngược lại, có sự phân hóa nhiều hơn cho các dự báo về đầu tư cho năm 2020, khi một số nền kinh tế bao gồm Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Bắc (Trung Quốc) phục hồi nhanh hơn, tạo điều kiện đầu tư kinh doanh tốt hơn kỳ vọng trước đó.

Đánh giá về kinh tế Mỹ năm 2020 hiện lạc quan hơn so với dự báo trước đó. Trong khi Hoa Kỳ có một tháng Tư tồi tệ do kết quả của việc phong tỏa, các chỉ số kinh tế như doanh số bán lẻ đã nhanh chóng phục hồi ngay từ đầu tháng Năm và tháng Sáu. Một yếu tố đóng góp lớn vào sự phục hồi nhanh chóng này là phản ứng chính sách nhanh chóng và đáng kể đã cung cấp 2,2 nghìn tỷ USD (khoảng trên 10% GDP) cho các gói kích thích thông qua thanh toán tiền mặt trực tiếp cho cá nhân, tăng trợ cấp thất nghiệp và hỗ trợ các công ty và chính quyền địa phương. Một số nền kinh tế tiên tiến khác như Pháp và Nhật Bản cũng được điều chỉnh tăng đối với tiêu dùng và đầu tư, trong khi những nền kinh tế khác như Tây Ban Nha và Vương quốc Anh lại điều chỉnh giảm.

Sự phục hồi của du lịch toàn cầu bị trì hoãn

Đối với 24 nền kinh tế có dữ liệu về lượng khách du lịch cho tháng 8, lượng khách hàng năm đã giảm trong khoảng từ 88% - 100%. Các biện pháp hạn chế đối với những hoạt động di chuyển không thiết yếu vẫn được áp dụng ở hầu hết các nền kinh tế. Trong khu vực châu Á đang phát triển, chỉ có Maldives đã mở cửa trở lại hoàn toàn, không có yêu cầu kiểm dịch bắt buộc đối với khách du lịch quốc tế. Nhiều nền kinh tế đảo ở Thái Bình Dương cho biết mặc dù phụ thuộc rất lớn vào du lịch, nhưng vẫn sẽ tiếp tục hạn chế lượng khách du lịch quốc tế đến năm 2021, do hệ thống y tế của họ không đủ năng lực để đối phó với đợt bùng phát COVID-19.

Tuy nhiên, ngay cả sau khi lệnh cấm du lịch được dỡ bỏ, nhiều du khách có kế hoạch hoãn việc đi lại trong một thời gian dài hơn và lựa chọn du lịch nội địa, di chuyển ngắn. Theo khảo sát mới nhất hồi tháng 8 của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), 52% người được hỏi cho biết sẽ đợi từ 6 tháng đến 1 năm hoặc hơn sau khi lệnh cấm đi lại được dỡ bỏ trước khi đi du lịch hoặc hoãn lại chuyến đi vô thời hạn. Đây là mức tăng so với kết quả 40% của cuộc khảo sát vào tháng 4. Ngoài ra, du khách cho thấy sự thay đổi khi chuyển sang các chuyến bay chặng ngắn và nội địa. Trên cơ sở các phân tích và số liệu này, ADB dự báo ngành du lịch quốc tế sẽ phần nào có sự phục hồi tốt nhất vào năm 2021.

Kinh tế thế giới và khu vực châu Á đang phát triển tiếp tục bị ảnh hưởng bởi đại dịch trong năm 2021

Các ước tính cập nhật cho thấy COVID-19 sẽ gây ra mức thiệt hại từ 5,5% - 8,7% GDP toàn cầu vào năm 2020 và từ 3,6% đến 6,3% GDP vào năm 2021 (Bảng 1). Các con số này tương đương với 4,8 nghìn tỷ USD đến 7,4 nghìn tỷ USD trong năm đầu tiên và 3,1 nghìn tỷ USD đến 5,4 nghìn tỷ USD trong năm tiếp theo. Các ước tính này thấp hơn một chút so với đánh giá hồi tháng 6 (khi phạm vi ước tính từ 7,1% - 10,5% GDP toàn cầu), chủ yếu do nền kinh tế Mỹ phục hồi nhanh hơn kỳ vọng.

Tuy nhiên, vẫn cần phải xem liệu những làn sóng lây nhiễm mới gần đây tại Mỹ có làm giảm triển vọng một lần nữa hay không, mặc dù những tác động đó có thể sẽ được cảm nhận vào năm 2021 và được bù đắp bởi triển vọng về một loại vắc-xin hiệu quả. Như trong các đánh giá trước đây của ADB, tác động được tính toán theo một loạt các kịch bản phản ánh sự không chắc chắn xung quanh đại dịch. Các lệnh cấm du lịch được áp dụng trong 6/9/12 tháng theo các kịch bản tốt hơn/cơ sở/xấu hơn, tương ứng với sự phục hồi dần dần về lượng khách sau khi lệnh cấm được dỡ bỏ, phù hợp với kết quả khảo sát của IATA. Mức giảm tiêu dùng và đầu tư trong nước nhỏ hơn 25% trong trường hợp tốt hơn và lớn hơn 25% trong trường hợp xấu hơn, so với kịch bản cơ sở.

Bảng 1: Ước tính thiệt hại toàn cầu và khu vực do COVID-19

	2020						2021
	GDP (%)			Thiệt hại GDP (tỷ USD)			GDP (%)			Thiệt hại GDP (tỷ USD)
	Tốt hơn	Cơ sở	Xấu hơn	Tốt hơn	Cơ sở	Xấu hơn	Tốt hơn	Cơ sở	Xấu hơn	Tốt hơn	Cơ sở	Xấu hơn
Toàn cầu	-5,5	-7,2	-8,7	4757	6165	7441	-3,6	-4,9	-6,3	3108	4234	5407
Châu Á đang phát triển	-6,0	-7,8	-9,5	1394	1818	2211	-3,6	-4,9	-6,3	844	1148	1470
Trung Á	-9,3	-11,9	-14,2	34	43	51	-6,2	-8,6	-11,1	23	31	40
Đông Á	-4,6	-6,0	-7,4	761	999	1223	-2,4	-3,3	-4,2	402	547	698
Đông Nam Á	-8,6	-10,9	-12,7	253	320	374	-6,1	-8,4	-11,0	178	246	322
Nam Á	-10,0	-13,2	-16,3	343	453	560	-7,0	-9,4	-11,8	240	322	406
Thái Bình Dương	-7,0	-8,7	-9,6	2	3	3	-3,8	-5,6	-7,8	1	2	3
Hoa Kỳ	-4,9	-6,4	-7,8	1038	1349	1634	-3,3	-4,5	-5,8	696	947	1212
Châu Âu	-7,9	-10,2	-12,2	1488	1913	2285	-5,1	-7,0	-9,0	956	1311	1697
Các Khu vực khác	-3,6	-4,6	-5,6	836	1084	1310	-2,6	-3,5	-4,4	612	828	1027

Châu Á đang phát triển đề cập đến 46 thành viên của ADB. Trung Á bao gồm: Armenia, Azerbaijan, Georgia, Kazakhstan, Cộng hòa Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan và Uzbekistan. Đông Á bao gồm Hong Kong (Trung Quốc); Mông Cổ; Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa; Hàn Quốc; và Đài Bắc (Trung Quốc). Nam Á bao gồm: Afghanistan, Bangladesh, Bhutan, Ấn Độ, Maldives, Nepal, Pakistan và Sri Lanka. Đông Nam Á bao gồm: Brunei Darussalam, Campuchia, Indonesia, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan, Timor-Leste và Việt Nam. Thái Bình Dương bao gồm: Quần đảo Cook, Liên bang Micronesia, Fiji, Kiribati, Quần đảo Marshall, Nauru, Niue, Palau, Papua New Guinea, Samoa, Quần đảo Solomon, Tonga, Tuvalu và Vanuatu.

Đối với châu Á đang phát triển, đại dịch sẽ gây thiệt hại từ 6,0% đến 9,5% GDP khu vực vào năm 2020 và 3,6% đến 6,3% GDP khu vực vào năm 2021, trong đó Nam Á chịu ảnh hưởng lớn hơn. Các ước tính cập nhật về tác động của dịch bệnh trong năm 2020 phù hợp với đánh giá trước đó, với dự báo thiệt hại ở mức 5,7% đến 8,5% GDP của khu vực. Tuy nhiên tổn thất có sự phân bổ lại rõ rệt giữa các nước trong khu vực châu Á đang phát triển. Như đã đề cập, tác động ước tính lên nhu cầu nội địa của Ấn Độ hiện cao hơn đáng kể, phản ánh tình trạng phong tỏa kéo dài mà quốc gia này đã trải qua. Do đó, tiểu vùng Nam Á sẽ bị thiệt hại ước tính từ 10,0% –16,3% GDP tiểu vùng, tăng từ 7,0% –10,4% so với ước tính vào tháng 6. Trong khi đó, tác động đối với Đông Á được dự tính sẽ nhỏ hơn, ở mức 4,6% –7,4% GDP tiểu vùng so với mức 5,1% –7,6% trong đánh giá trước đó.

Ở mức độ cụ thể hơn, tác động của COVID-19 lên các nền kinh tế phụ thuộc vào du lịch ở châu Á đang phát triển sẽ kéo dài đến năm 2021. Đối với một số nền kinh tế đảo nhỏ như Maldives ở Nam Á và Quần đảo Cook, Palau và Vanuatu ở Thái Bình Dương, doanh thu từ du lịch quốc tế nằm trong khoảng 40% –60% GDP. Việc du lịch quốc tế ngừng hoạt động đột ngột kể từ quý II năm nay cho thấy những tổn thất đáng kể đối với các quốc gia này và lượng khách du lịch quay trở lại dần dần đồng nghĩa với việc những tác động du lịch này có khả năng lan sang năm 2021.

Đối với các quốc gia đã kiểm soát thành công dịch bùng phát và cải thiện nhu cầu trong nước, chẳng hạn như Trung Quốc, Hàn Quốc và Việt Nam, sự phục hồi sẽ mạnh mẽ hơn và thiệt hại tương đối nhỏ hơn dự kiến ​​vào năm 2021.

MHN (theo ADB)