a) Tên Dự án: Lịch sử Đảng bộ cơ quan Ngân hàng Trung ương (1951 - 2020) - Mã số: DANH.002/19
b) Tổ chức chủ trì: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
c) Chủ nhiệm và người tham gia chính:
- Chủ nhiệm: Ông Trần Việt Bắc, Đảng ủy cơ quan Ngân hàng Trung ương, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
- Thư ký: CN. Tô Thị Linh - Phó Chánh Văn phòng Đảng ủy Cơ quan Ngân hàng Trung ương.
- Thành viên tham gia:
PGS.TS.Đào Minh Phúc - Chủ tịch Hội đồng Trường, Học viện Ngân hàng.
TS. Cấn Quốc Hưng - Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Đảng ủy Cơ quan Ngân hàng Trung ương.
ThS. Lê Thị Mai Hương - Chánh Văn phòng Đảng ủy Cơ quan Ngân hàng Trung ương.
ThS. Lê Xuân Trường - Ủy viên Thường trực Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy Cơ quan Ngân hàng Trung ương.
CN. Nguyễn Lan Anh - Tổng biên tập Thời báo Ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
CN. Lê Văn Khanh - Phó Trưởng Ban Tổ chức Đảng ủy Cơ quan Ngân hàng Trung ương.
CN. Đào Văn Sơn - Phó Trưởng Ban Dân vận Đảng ủy Cơ quan Ngân hàng Trung ương.
CN. Văn Hồng Toản - Cán sự phòng Tiền tệ - Kho quỹ, Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh Nghệ An.
d) Các chủ đề nghiên cứu chính:
- Sự ra đời và hoạt động của Đảng bộ Ngân hàng Trung ương từ khi thành lập đến khi kết thúc kháng chiến chống thực dân Pháp (1951 - 1954);
- Đảng bộ cơ quan Ngân hàng Trung ương thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước, thực hiện độc lập dân tộc, thống nhất đất nước (1955 - 1975);
- Đảng bộ cơ quan Ngân hàng Trung ương thời kỳ thống nhất, cả nước tiến lên chủ nghĩa xã hội (1976 - 1986);
- Đảng bộ cơ quan Ngân hàng Trung ương thời kỳ đổi mới và phát triển (1986 - 2020);
- Kết luận và kiến nghị.
đ) Thời gian bắt đầu và thời gian kết thúc:
- Thời gian bắt đầu: Tháng 12/2019.
- Thời gian kết thúc: Tháng 03/2021
e) Kinh phí thực hiện: 250 triệu đồng.
g) Kết quả thực hiện: Giỏi
h) Mô tả tóm tắt:
Nhằm mục tiêu nghiên cứu các tư liệu lịch sử, các giai đoạn, bối cảnh lịch sử của đất nước và của ngành ngân hàng, qua đó thấy được sự chỉ đạo sáng suốt, đúng định hướng của Đảng ủy Cơ quan Ngân hàng Trung ương trong việc lãnh đạo cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, người lao động thực hiện đúng chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước, xây dựng và thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ của NHTW về tiền tệ, tín dụng và hoạt động ngân hàng, Dự án DANH.002/19 đã triển khai nghiên cứu về sự ra đời và hoạt động của Đảng bộ Ngân hàng Trung ương (NHTW) qua các thời kỳ. Ở mỗi giai đoạn, dự án tập trung đánh giá những thành tựu trong quá trình xây dựng và trưởng thành của Đảng bộ. Qua đó, khẳng định vai trò hạt nhân chính trị, sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy cơ quan NHTW đối với các tổ chức đảng trực thuộc và cán bộ, đảng viên thuộc Đảng bộ và tổng kết kinh nghiệm công tác xây dựng Đảng trong Đảng bộ cơ quan NHTW. Cụ thể như sau:
- Đại hội toàn quốc lần thứ II của Đảng (tháng 02/1951) đã thông qua các chính sách cơ bản về xây dựng và phát triển Đảng; trong đó có việc thiết lập Ngân hàng Quốc gia, phát hành đồng bạc mới. Theo đó, ngày 06/5/1951, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 15/SL thành lập Ngân hàng Quốc gia Việt Nam.
Sau khi thành lập, giai đoạn 1951 - 1954, Ban Chấp hành Cơ ủy NHTW đã tập trung thực hiện tốt các nhiệm vụ, chương trình công tác như: Xây dựng tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ ngân hàng các cấp; xây dựng chính sách, cơ chế nghiệp vụ ngân hàng; triển khai các hoạt động tiền tệ, tín dụng, ngoại hối,… phục vụ nhiệm vụ sản xuất, lưu thông hàng hóa và nhiệm vụ kháng chiến; thực hiện đấu tranh tiền tệ với địch. Tổ chức in tiền, phát hành tiền, xây dựng và bảo vệ kho tàng, giao nhận và vận chuyển tiền, bảo đảm an toàn tiền bạc và tài sản...
- Giai đoạn 1955 - 1960, Đảng bộ cơ quan NHTW tập trung lãnh đạo cán bộ, đảng viên trong cơ quan tích cực hoàn thành các nhiệm vụ tiếp quản nhà băng Đông Dương ở Hà Nội, đặt làm trụ sở của Ngân hàng Quốc gia Việt Nam Trung ương. Khẩn trương triển khai công tác phát hành tiền đồng của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, thiết lập thị trường tiền tệ trên miền Bắc, thu hồi tiền của ta ở miền Nam. Lãnh đạo cán bộ, đảng viên thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị của Ngân hàng trong việc tham gia cải cách ruộng đất, chấn chỉnh tổ chức thực hiện kế hoạch khôi phục kinh tế, sửa sai cải cách ruộng đất, chấn chỉnh tổ chức của Đảng; tiến hành cải cách tiền tệ, quản lý điều hòa lưu thông tiền tệ.
- Giai đoạn 1960 - 1964, Đảng bộ cơ quan NHTW tập trung lãnh đạo thực hiện cải tạo và phát triển kinh tế, văn hóa; thực hiện kế hoạch 05 năm lần thứ nhất (1961 - 1965), bước đầu xây dựng cơ sở vật chất, kỹ thuật của CNXH, thực hiện một bước công nghiệp hóa XHCN, hoàn thành công cuộc cải tạo XHCN.
- Giai đoạn 1964 - 1976, Đảng bộ cơ quan NHTW tập trung lãnh đạo củng cố, kiện toàn cấp ủy bảo đảm yêu cầu về chất lượng và tập thể lãnh đạo. Các phong trào thi đua phát triển tương đối toàn diện. Công tác phát triển đảng viên mới bảo đảm đúng thủ tục, nguyên tắc và chất lượng. Công tác giáo dục, quản lý đảng viên đã đề cao tinh thần tự giác, tự quản của đảng viên.
- Giai đoạn 1976 - 1986, Đảng bộ cơ quan NHTW tập trung lãnh đạo tốt việc kiện toàn tổ chức, cải tiến chế độ làm việc; hoàn thành nhiệm vụ thống nhất chế độ lưu thông tiền tệ, đáp ứng nhu cầu vốn đầu tư, tín dụng phục vụ khôi phục và phát triển kinh tế, đảm bảo vốn và tiền mặt cho nhu về quốc phòng, an ninh; thực hiện các nghị quyết của Trung ương về giá - lương - tiền.
- Giai đoạn 1986 - 2020, Đảng bộ cơ quan NHTW hoạt động trong bối cảnh toàn ngành thực hiện công cuộc đổi mới hoạt động ngân hàng theo đường lối do Đại hội VI của Đảng đề ra. Hệ thống ngân hàng bắt đầu ngân hàng 02 cấp; mô hình tổ chức và hoạt động của hệ thống ngân hàng được đổi mới; hoàn thành cơ bản việc xây dựng hệ thống văn bản luật và cơ chế chính sách nghiệp vụ ngân hàng. Các NHTM được củng cố thêm một bước về hệ thống tổ chức và kinh nghiệm điều hành kinh doanh; quan hệ hợp tác đa phương, song phương với các tổ chức tài chính quốc tế, NHTW và NHTM của các nước từng bước mở rộng. Công tác thanh tra, kiểm soát và công tác thực hành tiết kiệm, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được quan tâm, chỉ đạo sát sao. Hoạt động tín dụng ngân hàng cơ bản đáp ứng được nhu cầu phát triển và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Công tác thanh tra, giám sát ngân hàng từng bước được đổi mới, phân cấp rõ trách nhiệm, quyền hạn và tăng cường hiệu quả của hoạt động giám sát từ xa; Tổ chức triển khai thực hiện Đề án cơ cấu lại hệ thống các TCTD giai đoạn 2011 - 2015, 2016 - 2020; Đề án xử lý nợ xấu của các TCTD...
Trong bối cảnh các thách thức an ninh phi truyền thống gia tăng; sự bùng nổ của cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư; thị trường tài chính, tiền tệ toàn cầu biến động mạnh; sự bùng phát và diễn biến phức tạp, kéo dài của đại dịch Covid-19,… NHNN đã điều hành CSTT chủ động, linh hoạt, đảm bảo ổn định giá trị đồng tiền, kiểm soát lạm phát ở mức thấp, duy trì ổn định tỷ giá, giảm lãi suất, tín dụng tăng trưởng hiệu quả, góp phần hỗ trợ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Khuôn khổ pháp lý, cơ chế, chính sách về tiền tệ, tín dụng và hoạt động ngân hàng tiếp tục được hoàn thiện, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế và các chuẩn mực, thông lệ quốc tế. Công tác thanh tra, giám sát không ngừng được tăng cường hiệu lực, hiệu quả; công tác tái cơ cấu và xử lý nợ xấu được triển khai quyết liệt, đạt nhiều kết quả tích cực. Đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt; hệ thống thanh toán phát triển mạnh mẽ trên nền tảng công nghệ hiện đại, đáp ứng tốt nhu cầu của nền kinh tế. Tiến trình hội nhập quốc tế trong lĩnh vực ngân hàng tiếp tục được đẩy mạnh. Công tác cải cách hành chính có bước phát triển vượt bậc…
Trên cơ sở tổng kết về thành tựu của Đảng bộ cơ quan NHTW qua các thời kỳ, nhóm nghiên cứu đúc rút một số kinh nghiệm thành công như sau:
- Thường xuyên bám sát chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh, quốc phòng, thường xuyên phối hợp chặt chẽ với chính quyền cùng cấp trong lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị ngành Ngân hàng.
- Đề cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là bí thư cấp ủy, người đứng đầu cơ quan, đơn vị trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao, gắn với nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị và nhiệm vụ chính trị ngành Ngân hàng.
- Không ngừng đổi mới phương thức lãnh đạo của các cấp ủy đảng, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ và chất lượng chi bộ; chăm lo xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh cả về chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức; thường xuyên giữ gìn sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng và sự đồng thuận trong từng cơ quan, đơn vị.
- Giữ vững nguyên tắc tập trung dân chủ, thực hiện tốt nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách; nghiêm túc trong kiểm điểm tự phê bình và phê bình; coi trọng công tác kiểm tra, giám sát; siết chặt kỷ luật, kỷ cương; kịp thời giải quyết những vấn đề phát sinh ngay từ chi bộ.
Đồng thời, nhóm nghiên cứu có một số đề xuất, kiến nghị về việc tiếp tục nghiên cứu, biên soạn và tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng bộ cơ quan NHTW.