a) Tên Đề tài: Vai trò của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam trong hỗ trợ phát triển bền vững hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân ở Việt Nam đến năm 2025 - Mã số: ĐTNH.006/19
b) Tổ chức chủ trì: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
c) Chủ nhiệm và người tham gia chính:
- Chủ nhiệm: TS.Nguyễn Đình Lưu, Nguyên Phó Tổng giám đốc Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam.
- Thư ký: ThS. Nguyễn Hải Hà - Tổ trưởng Tổ nghiệp vụ xử lý Quỹ tín dụng nhân dân có vấn đề thuộc Phòng Kiểm tra, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam.
- Thành viên tham gia:
d) Các chủ đề nghiên cứu chính:
- Cơ sở lý luận về phát triển bền vững hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) và vai trò, nhiệm vụ của tổ chức bảo hiểm tiền gửi trong hỗ trợ phát triển bền vững hệ thống QTDND.
- Thực trạng tổ chức, hoạt động của hệ thống QTDND và vai trò, nhiệm vụ của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam (BHTGVN) trong hỗ trợ phát triển hệ thống QTDND ở Việt Nam.
- Giải pháp nhằm nâng cao vai trò của BHTGVN trong hỗ trợ phát triển bền vững hệ thống QTDND ở Việt Nam đến năm 2025.
đ) Thời gian bắt đầu và thời gian kết thúc:
- Thời gian bắt đầu: Tháng 12/2019.
- Thời gian kết thúc: Tháng 03/2021
e) Kinh phí thực hiện: 200 triệu đồng.
g) Kết quả thực hiện: Giỏi
h) Mô tả tóm tắt:
Nhằm mục tiêu nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn về hoạt động hỗ trợ của BHTGVN đối với hệ thống QTDND để đưa ra các đánh giá về mặt được, chưa được; những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân, từ đó đề xuất các giải pháp về cơ sở pháp lý, chính sách BHTG để BHTGVN tiếp tục tham gia sâu hơn vào quá trình tái cơ cấu, lành mạnh hóa và phát triển hệ thống QTDND theo Đề án củng cố và phát triển hệ thống QTDND đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 do Thống đốc NHNN ban hành theo Quyết định số 209/QĐ-NHNN ngày 31/01/2019, đề tài ĐTNH.006/19 đã triển khai các nội dung nghiên cứu cụ thể như sau:
Chương 1 nghiên cứu các vấn đề cơ sở lý luận về cơ sở lý luận về phát triển bền vững hệ thống QTDND và vai trò của tổ chức BHTG trong hỗ trợ phát triển bền vững hệ thống QTDND, cụ thể gồm:
Tổng quan về hệ thống QTDND; các nội dung phát triển bền vững hệ thống QTDND; Tổng quan về tổ chức BHTG; Vai trò của tổ chức BHTG trong hỗ trợ phát triển bền vững hệ thống QTDND; Kinh nghiệm của một số quốc gia, tổ chức quốc tế về vai trò của tổ chức BHTG trong phát triển bền vững hệ thống QTDND. Qua đó, nhóm nghiên cứu rút ra một số bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam, như sau:
- Để có một hệ thống QTDND hoạt động bền vững và hiệu quả thì cần có một cơ sở pháp lý chặt chẽ, trong đó quy định rõ các cơ chế giám sát kiểm tra, đặc biệt nên có các quy định pháp lý riêng dành cho khu vực QTDND. Bên cạnh đó, cũng nên có những biện pháp và cơ chế hỗ trợ từ Chính phủ hay các tổ chức khác. Đặc biệt cần có khung pháp lý xác định cơ quan có thẩm quyền trong hỗ trợ phát triển hệ thống QTDND, trong đó quy định rõ chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của các tổ chức.
- Do số lượng các QTDND là rất lớn, việc giám sát, kiểm tra đối với toàn hệ thống QTDND cần nhiều nguồn lực cả về vật chất lẫn nhân sự, do vậy tổ chức BHTG có thể chia sẻ gánh nặng này cùng với cơ quan giám sát hoặc NHTW. Tăng cường hoạt động giám sát, kiểm tra chuyên sâu để có thể quản lý được rủi ro của từng tổ chức, phát hiện sớm và can thiệp kịp thời đối với những tổ chức có vấn đề, cảnh báo với cơ quan quản lý và chính quyền địa phương để có biện pháp xử lý thích hợp.
- Tạo môi trường công bằng, bình đẳng đối với các tổ chức được bảo hiểm thông qua hệ thống phí phân biệt theo rủi ro. Thực tế cho thấy, do quy mô nhỏ và đơn giản, QTDND được điều chỉnh theo những quy định, tiêu chuẩn ít nghiêm ngặt hơn, vì vậy rủi ro cũng cao hơn ở những tổ chức này. Việc thu phí phân biệt theo rủi ro không chỉ tạo động lực cho TCTD cải thiện tình trạng rủi ro của mình mà còn thúc đẩy tổ chức nâng cao năng lực tài chính và chất lượng hoạt động.
- Tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức công chúng về chính sách BHTG để củng cố và ổn định niềm tin của người gửi tiền vào hệ thống QTDND.
- Tổ chức BHTG đóng vai trò quan trọng trong việc xử lý, hỗ trợ tái cơ cấu QTDND yếu kém. Để thực hiện việc này một cách làm hiệu quả và ưu việt thì cần có một loạt các công cụ xử lý cần thiết để áp dụng tùy thuộc vào quy mô và mức độ phức tạp của tổ chức đổ vỡ trong nhiều trường hợp khác nhau.
- Khi phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm, tổ chức BHTG cần nhanh chóng để người dân được tiếp cận với tiền gửi của mình, bên cạnh đó cần có một kế hoạch truyền thông nhất quán nhằm ổn định tâm lý và niềm tin của người gửi tiền vào hệ thống QTDND.
- Tổ chức BHTG có thể hỗ trợ hệ thống QTDND phát triển an toàn và bền vững qua việc phát huy 04 vai trò lớn, gồm: Hỗ trợ hệ thống QTDND hoạt động an toàn, lành mạnh thông qua các hoạt động nghiệp vụ của tổ chức BHTG; Hỗ trợ thực hiện các phương án tái cơ cấu các QTDND được kiểm soát đặc biệt và hoạt động yếu kém; Hỗ trợ đảm bảo tính liên kết hệ thống vững chắc; Hỗ trợ chức năng quản lý nhà nước đối với các QTDND.
Chương 2 nghiên cứu thực trạng tổ chức, hoạt động của hệ thống QTDND và vai trò, nhiệm vụ của BHTGVN trong hỗ trợ phát triển hệ thống QTDND ở Việt Nam. Qua phân tích số liệu và đánh giá thực trạng nội tại hệ thống QTDND ở Việt Nam, cùng với những đánh giá thực trạng về vai trò của BHTGVN trong việc hỗ trợ phát triển an toàn hệ thống QTDND, Chương 2 đã đưa ra một bức tranh khá rõ nét và toàn diện về hệ thống QTDND và vai trò của BHTGVN gắn với sự thay đổi về môi trường pháp lý và tình hình kinh tế-xã hội theo từng giai đoạn cụ thể. Từ đó làm nổi bật nên những kết quả đạt được của BHTGVN trong thực chi chính sách BHTG và hỗ trợ phát triển hệ thống QTDND theo đúng đường lối phát triển kinh tế - xã hội mà Đảng và Chính phủ đã đặt ra. Đồng thời, trên cơ sở đó chỉ ra được những bất cập, những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân của những yếu kém gây ảnh hưởng cả trực tiếp lẫn gián tiếp tới vai trò của BHTGVN trong hỗ trợ an toàn và phát triển bền vững của cả hệ thống QTDND. Từ đó, đặt ra yêu cầu phải đưa ra các giải pháp cụ thể để phát huy vai trò của BHTGVN mang tính lâu dài để hỗ trợ cho sự phát triển bền vững hệ thống QTDND ở Việt Nam.
Chương 3 đã đưa ra các quan điểm, định hướng với các mục tiêu cụ thể cùng một hệ thống các giải pháp quan trọng nhằm tăng cường vai trò của BHTGVN để hỗ trợ hệ thống QTDND phát triển bền vững. Hệ thống các giải pháp này tập trung vào việc hoàn thiện cơ sở pháp lý về chính sách BHTG, tăng cường vai trò và nhiệm vụ của BHTGVN để hỗ trợ các QTDND hoạt động an toàn lành mạnh, hỗ trợ hoạt động liên kết hệ thống, cơ cấu lại các QTDND yếu kém và hỗ trợ công tác quản lý nhà nước để hệ thống QTDND phát triển an toàn và bền vững.
Để đảm bảo sự thống nhất, đồng bộ, nhất quán, xuyên suốt và có tính khả thi của các giải pháp trong quá trình áp dụng và thực hiện, nhóm nghiên cứu đề tài đề xuất một lộ trình thực hiện qua từng giai đoạn và kiến nghị cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung Luật BHTG và các Luật có liên quan, thống nhất trong ban hành các Thông tư hướng dẫn về cơ chế, chính sách để tạo ra các điều kiện cần và đủ cho việc hỗ trợ có hiệu quả quá trình phát triển bền vững QTDND đến năm 2025./.