a) Tên Đề tài: Giải pháp tài chính hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp tại Việt Nam - Mã số: ĐTNH.015/19
b) Tổ chức chủ trì: Học viện Ngân hàng
c) Chủ nhiệm và người tham gia chính:
- Chủ nhiệm: TS. Phạm Đức Anh – Viện Nghiên cứu khoa học ngân hàng, Học viện Ngân hàng.
- Thư ký: TS. Lê Thị Minh Ngọc – Phó Trưởng ban Hỗ trợ khởi nghiệp; Giảng viên, Khoa Tài chính, Học viện Ngân hàng.
- Thành viên tham gia:
1. TS. Nguyễn Thị Việt Hà – Trưởng bộ môn Khởi sự kinh doanh, Khoa Quản trị kinh doanh, Học viện Ngân hàng;
2. TS. Bùi Thị Mến – Phó Trưởng bộ môn Thuế - Tài chính công, Khoa Tài chính, Học viện Ngân hàng;
3. TS. Phạm Thị Vân Huyền – Giảng viên, Khoa Tài chính, Học viện Ngân hàng;
4. ThS. Trần Hữu Tuyến – Giảng viên, Khoa Ngân hàng, Học viện Ngân hàng;
5. ThS. Hoàng Phương Dung – Giảng viên, Khoa Kinh doanh quốc tế, Học viện Ngân hàng;
6. PGS.TS. Nguyễn Thị Thanh Hoài – Trưởng bộ môn Thuế, Khoa Thuế và Hải quan, Học viện Tài chính;
7. ThS. Trần Quang Hưng – Phó Bí thư Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Tp.Hà Nội;
8. TS. Đặng Thu Thủy – Phó Trưởng phòng phụ trách, Viện Nghiên cứu Ấn Độ và Tây Nam Á, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam.
d) Các chủ đề nghiên cứu chính:
- Cơ sở lý luận về giải pháp tài chính hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp;
- Thực trạng giải pháp tài chính hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp tại Việt Nam;
- Hoàn thiện giải pháp tài chính hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp tại Việt Nam.
đ) Thời gian bắt đầu và thời gian kết thúc:
- Thời gian bắt đầu: Tháng 12/2019.
- Thời gian kết thúc: Tháng 07/2021
e) Kinh phí thực hiện: 195 triệu đồng.
g) Kết quả thực hiện: Giỏi
h) Mô tả tóm tắt:
Nhằm mục tiêu nghiên cứu để đề xuất giúp hoàn thiện hệ thống giải pháp tài chính hỗ trợ phát triển doanh nghiệp khởi nghiệp tại Việt Nam cho giai đoạn từ nay đến năm 2025, đề tài ĐTNH.015/19 đã triển khai các nội dung nghiên cứu cụ thể sau:
Về cơ sở lý luận, nhóm nghiên cứu đã hệ thống hóa lý thuyết về hoạt động khởi nghiệp, làm rõ khái niệm và các đặc trưng của doanh nghiệp khởi nghiệp: là những doanh nghiệp sở hữu ý tưởng kinh doanh đột phá, vận hành dựa trên nền tảng công nghệ với sự đầu tư chiến lược vào R&D, đồng thời cho thấy triển vọng tăng trưởng và mở rộng mạnh mẽ trong tương lai. Các giai đoạn phát triển của doanh nghiệp khởi nghiệp bao gồm: ươm mầm ý tưởng, phát triển mở rộng và giai đoạn trưởng thành củng cố vị thế kinh doanh.
Để hỗ trợ cho các doanh nghiệp khởi nghiệp phát triển, cần hỗ trợ từ phía chính phủ thông qua các công cụ như thuế, chi ngân sách, chính sách tỷ giá, lãi suất…, nhờ đó doanh nghiệp có cơ hội cắt giảm chi phí kinh doanh cũng như tiết kiệm chi phí vận hành; hỗ trợ từ các tổ chức tài chính và phi tài chính hoặc hỗ trợ từ cộng. Huy động bên trong doanh nghiệp cũng được nhận diện như một nguồn vốn có tính chất quan trọng chiến lược. Đề tài cũng nghiên cứu kinh nghiệm của một số quốc gia để đúc rút các bài học phù hợp cho Việt Nam.
Để đánh giá thực trạng giải pháp tài chính hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp tại Việt Nam, đề tài đã đánh giá tổng quan về doanh nghiệp khởi nghiệp tại Việt Nam; thực hiện điều tra khảo sát về khả năng tiếp cận tài chính của các Start-up với các giải pháp tài chính được triển khai từ hai nhóm đồi tượng là các doanh nghiệp khởi nghiệp và các thủ thể cung cấp giải pháp tài chính; phân tích thực trạng triển khai nhóm giải pháp từ phía Chính phủ; từ các tổ chức như quỹ đầu tư mạo hiểm, các tổ chức tín dụng hoặc từ phía doanh nghiệp khởi nghiệp hay cộng đồng. Kết quả nghiên cứu cho thấy cơ hội thu hút đầu tư để phát triển khởi nghiệp ngày càng rộng mở; Nhà nước ngày càng chú trọng vào việc hoàn thiện cơ chế chính sách, xây dựng hành lang pháp lý, cơ chế hỗ trợ nhằm khuyến khích tham gia đầu tư vốn của các nhà đầu tư trong và ngoài nước... Nghiên cứu cũng chỉ ra một số hạn chế trong giải pháp tài chính hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp tại Việt Nam như chính sách thuế hỗ trợ chưa có sự phân biệt theo hướng dành ưu đãi cao hơn cho doanh nghiệp khởi nghiệp; Các hỗ trợ tài chính hiện nay chủ yếu tác động vào giai đoạn tiền ươm tạo, hiệu quả tác động chưa cao; Luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa tính đến doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo là đối tượng thụ hưởng các ưu đãi, chưa có các chính sách ưu đãi để thúc đẩy sự phát triển của quỹ đầu tư mạo hiểm, nền tảng gọi vốn cộng đồng tại Việt Nam chưa phát triển...
Trên cơ sở lý luận, bài học từ kinh nghiệm quốc tế cũng như kết quả khảo sát thực trạng giải pháp tài chính hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp tại Việt Nam, nhóm nghiên cứu đưa ra một số kiến nghị nhằm hoàn thiện và nâng cao hơn nữa hiệu quả các nhóm giải pháp từ phía nhà nước, từ phía các tổ chức tài chính và phi tài chính, từ phía bản thân doanh nghiệp khởi nghiệp và từ phía cộng đồng. Các giải pháp tập trung nhiều vào việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho các hình thức hỗ trợ tài chính khởi nghiệp về chính sách thuế, nguồn vốn, chính sách lãi suất và bảo lãnh tín dụng, chuẩn hoá và minh bạch thông tin hoạt động của các doanh nghiệp khởi nghiệp, thiết lập mạng lưới các tổ chức và cá nhân tham gia đầu tư vào doanh nghiệp khởi nghiệp theo hướng chuyên nghiệp và giàu tính hội nhập… Việc triển khai các đề xuất này đòi hỏi sự tham gia của nhiều bên trong hệ sinh thái với tính đồng bộ và thống nhất cao, trong đó các cơ quan quản lý nhà nước vẫn giữ vai trò điều phối trung tâm.