a) Tên Đề tài: Hoàn thiện pháp luật về giao dịch bảo đảm nhằm thúc đẩy xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng
Mã số: ĐTNH.003/19
b) Tổ chức chủ trì: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
c) Chủ nhiệm và người tham gia chính:
- Chủ nhiệm: ThS. Tạ Quang Đôn, Vụ trưởng, Vụ Pháp chế, NHNN.
- Thư ký: ThS. Phạm Tiến Sỹ - Phó Vụ trưởng Vụ II, Cơ quan thanh tra, giám sát Ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
- Thành viên tham gia:
1. ThS. Nguyễn Quốc Huy - Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh TP. Hà Nội.
2. ThS. Nguyễn Thị Lương Trà - Chuyên viên Vụ Pháp chế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
d) Các chủ đề nghiên cứu chính:
- Một số vấn đề lý luận về giao dịch bảo đảm và mối quan hệ giữa pháp luật về giao dịch bảo đảm với hoạt động xử lý nợ xấu của các TCTD.
- Thực trạng hệ thống pháp luật về giao dịch bảo đảm và tác động của pháp luật tới quá trình xử lý nợ xấu của các TCTD.
- Giải pháp hoàn thiện khung pháp lý về giao dịch bảo đảm nhằm thúc đẩy xử lý nợ xấu của các TCTD.
đ) Thời gian bắt đầu và thời gian kết thúc:
- Thời gian bắt đầu: Tháng 12/2019.
- Thời gian kết thúc: Tháng 6/2021
e) Kinh phí thực hiện: 220 triệu đồng.
g) Kết quả thực hiện: Giỏi
h) Mô tả tóm tắt:
Nhằm mục tiêu nghiên cứu để đề xuất việc sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ hoặc ban hành mới các văn bản quy phạm pháp luật để nâng cao hiệu quả thực thi các văn bản quy phạm pháp luật về giao dịch bảo đảm, hướng tới thúc đẩy xử lý nợ xấu của các TCTD, đề tài ĐTNH.003/19 đã triển khai các nội dung nghiên cứu cụ thể sau:
Chương 1 nghiên cứu vấn đề lý luận về giao dịch bảo đảm và mối quan hệ giữa pháp luật về giao dịch bảo đảm với hoạt động xử lý nợ xấu của các TCTD. Kết quả nghiên cứu chương 1 cho thấy 03 vấn đề cụ thể như sau:
- Các biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự có tác dụng lớn đối với việc bảo đảm an toàn, thúc đẩy quá trình giao kết hợp đồng và bảo đảm quyền và lợi ích của các bên trong giao dịch dân sự, trong đó có hợp đồng cấp tín dụng.
- Một khoản nợ đã được bảo đảm toàn bộ bằng TSBĐ nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ trở thành nợ xấu, nợ khó có khả năng thu hồi nếu quá trình xử lý TSBĐ không thực hiện được do gặp những khó khăn vướng mắc, trong đó, nguyên nhân liên quan đến vướng mắc về mặt pháp lý đóng vai trò quan trọng.
- Việc rà soát, nghiên cứu hoàn thiện hệ thống pháp luật về giao dịch bảo đảm để đồng bộ, minh bạch, hiệu quả, khả thi là cơ sở để TCTD đẩy nhanh quá trình xử lý nợ, giúp giảm tỷ lệ nợ xấu của hệ thống TCTD, qua đó góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển.
Tại chương 2, nhóm nghiên cứu thực hiện phân tích, đánh giá thực trạng hệ thống pháp luật về giao dịch bảo đảm và thực tiễn áp dụng quy định pháp luật về giao dịch bảo đảm trong hoạt động xử lý nợ xấu của TCTD. Kết quả nghiên cứu tại chương 2 cho thấy:
- Hệ thống pháp luật về giao dịch bảo đảm tại Việt Nam tương đối phức tạp, bao gồm các quy định chung, các quy định theo pháp luật chuyên ngành và quy định đặc thù cho hoạt động xử lý nợ xấu của TCTD .
- Hệ thống pháp luật về giao dịch bảo đảm liên tục được hoàn thiện nhằm tạo cơ sở pháp lý để xử lý các khó khăn, vướng mắc trong quá trình nhận và xử lý TSBĐ, qua đó đã góp phần tích cực trong việc hỗ trợ quá trình xử lý nợ xấu tại các TCTD.
- Bên cạnh các mặt tích cực, các quy định về giao dịch bảo đảm ở Việt Nam hiện nay vẫn còn một số điểm chưa phù hợp với thực tiễn, có sự chống chéo, chưa thống nhất giữa các văn bản quy phạm pháp luật. Cơ chế đặc thù cho xử lý nợ xấu tại TCTD còn hạn chế và còn nhiều khó khăn, vướng mắc, ảnh hưởng tới quá trình xử lý nợ xấu tại các TCTD, làm giảm tốc độ xử lý TSBĐ nói riêng và xử lý nợ xấu nói chung của TCTD.
Tại chương 3, nhóm nghiên cứu phân tích bối cảnh kinh tế vĩ mô và hệ thống các TCTD Việt Nam hiện nay; đề xuất định hướng hoàn thiện pháp luật về giao dịch bảo đảm nhằm thúc đẩy xử lý nợ xấu của các TCTD và một số giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện khung pháp lý về giao dịch bảo đảm nhằm thúc đẩy xử lý nợ xấu của các TCTD.
Cụ thể, nhóm nghiên cứu đưa ra đề xuất về sửa đổi, bổ sung các quy định hiện hành; rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật về giao dịch bảo đảm hiện còn chồng chéo, chưa thống nhất và xây dựng bổ sung một số quy định đặc thù nhằm thúc đẩy nhanh quá trình xử lý nợ xấu của TCTD đối với các nhóm vấn đề như quyền thu giữ TSBĐ; về thế chấp, cầm cố tài sản để bảo đảm nghĩa vụ của bên thứ ba; về thế chấp hàng hóa luân chuyển; về việc sử dụng tài sản thế chấp làm tài sản góp vốn của bên thế chấp; về thứ tự ưu tiên thanh toán giữa bên nhận bảo đảm với chủ nợ các bên liên quan khác; về thế chấp tài sản là quyền khai thác khoáng sản... Về phương thức triển khai, nhóm nghiên cứu kiến nghị việc sửa đổi, bổ sung có thể dưới hình thức 01 văn bản sửa nhiều văn bản để quá trình sửa đổi được nhanh chóng, tổng thể, xử lý dứt điểm khó khăn, vướng mắc trong quá trình xử lý TSBĐ trên thực tế. Đồng thời, cần nghiên cứu, xây dựng Luật xử lý TSBĐ của khoản nợ xấu của TCTD, trong đó quy định cơ chế đặc thù riêng cho TCTD, qua đó đẩy nhanh quá trình xử lý TSBĐ, nhằm thúc đẩy việc xử lý nợ xấu của TCTD./.