Trong bài phát biểu mới nhất của mình, Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang Hoa Kỳ (FED) Jerome Powell đã đưa ra thông điệp được coi “diều hâu” (hawkish) nhất cho đến nay, khẳng định quyết tâm của ngân hàng trung ương Hoa Kỳ trong việc tiếp tục tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát gia tăng. Chủ tịch Fed cho biết việc giảm lạm phát thành công có thể sẽ dẫn đến tăng trưởng kinh tế thấp hơn “trong một giai đoạn liên tục”.
Kiên trì kiểm soát lạm phát
Powell dự đoán “rất có thể các điều kiện thị trường lao động sẽ làm giảm sút” và “một số khó khăn” đối với các hộ gia đình và doanh nghiệp khi lãi suất cần phải ở mức có thể kìm hãm tăng trưởng “trong một thời gian”. Việc FED tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ có thể sẽ gây ra một số “đau đớn” cho nền kinh tế. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh “việc không khôi phục được sự ổn định giá sẽ đồng nghĩa với nỗi đau lớn hơn nhiều” và cam kết FED sẽ "sử dụng các công cụ một cách mạnh mẽ" để tấn công lạm phát vẫn đang ở gần mức cao nhất trong hơn 40 năm.
Ông cũng nhấn mạnh rủi ro của việc lạm phát quá cao duy trì trong thời gian quá dài sẽ gây ra phản ứng dây chuyền với những người đang kỳ vọng giá cả sẽ tăng hơn nữa. Chủ tịch Powell cảnh báo, tình trạng lạm phát cao hiện nay của Hoa Kỳ nếu tiếp tục diễn ra càng lâu, thì khả năng kỳ vọng về lạm phát cao hơn sẽ trở nên cố hữu.
Chủ tịch Powell cho biết tại một số thời điểm, sẽ là thích hợp để làm chậm tốc độ tăng lãi suất, nhưng ông đã không thừa nhận các dữ liệu lạm phát giảm nhẹ gần đây. Có những dấu hiệu cho thấy lạm phát có thể đã đạt đỉnh nhưng chưa có dấu hiệu giảm rõ rệt. Hai công cụ đo lường được theo dõi chặt chẽ, chỉ số giá tiêu dùng và chỉ số giá tiêu dùng cá nhân, cho thấy giá cả ít thay đổi trong tháng Bảy, phần lớn là do chi phí năng lượng giảm mạnh. Tuy nhiên, Powell cảnh báo rằng trọng tâm của FED bao gồm dữ liệu rộng hơn một hoặc hai tháng và họ sẽ tiếp tục tăng lãi suất cho đến khi lạm phát giảm xuống gần với mục tiêu dài hạn 2%. Ông nói: “Chúng tôi đang chuyển quan điểm chính sách của mình một cách có chủ đích đến mức đủ hạn chế để đưa lạm phát trở lại 2%. Nhìn về tương lai, lãnh đạo ngân hàng trung ương nói thêm rằng "khôi phục ổn định giá cả có thể sẽ đòi hỏi phải duy trì lập trường chính sách thắt chặt trong một thời gian”.
Bài phát biểu của Chủ tịch Powell tại Jackson Hole được cho là trái ngược với thông điệp của ông tại hội nghị chuyên đề Jackson Hole năm ngoái, khi ông dự đoán giá tiêu dùng tăng cao là một hiện tượng “nhất thời” xuất phát từ các vấn đề liên quan đến chuỗi cung ứng. Tuy nhiên cho đến nay, mọi việc đã trở nên rõ ràng rằng lạm phát là do nhu cầu và do đó có khả năng sẽ tồn tại lâu hơn. Powell cho biết: “Chúng tôi đang thực hiện các bước mạnh mẽ và nhanh chóng để điều chỉnh nhu cầu để nó phù hợp hơn với nguồn cung và neo giữ kỳ vọng lạm phát”.
Mặc dù trước đó, thị trường tài chính Hoa Kỳ có những phản ứng tích cực trong bối cảnh kỳ vọng FED có thể giảm bớt mức độ tăng lãi suất khi dữ liệu kinh tế ngày càng xấu đi và lo ngại gia tăng về rủi ro từ việc thắt chặt chính sách tiền tệ quá tay. Vào tháng 7, FED đã tăng lãi suất 0,75 điểm phần trăm lần thứ hai liên tiếp, đưa lãi suất quỹ liên bang lên phạm vi mục tiêu mới từ 2,25% đến 2,50%. Các quan chức FED hiện đang có những tranh luận về việc liệu có cần thiết tăng lãi suất lần thứ ba vớ cùng mức độ hay liệu họ có nên chọn tăng nửa điểm phần trăm hay không trong cuộc họp tháng 9 tới.
Các thị trường tương lai cho thấy các nhà giao dịch chấp nhận việc ngân hàng trung ương có thể giữ lãi suất cao hơn trong thời gian dài hơn. Nó đánh dấu một sự sai lệch đáng chú ý, vì các nhà đầu tư đã miễn cưỡng đặt cược rằng Fed sẽ giữ lãi suất cao trong bối cảnh nền kinh tế tăng trưởng chậm lại. Ashish Shah, Giám đốc đầu tư công của Goldman Sachs Asset Management, cho biết: “FED sẵn sàng gánh chịu nhiều đau đớn hơn trong ngắn hạn để đảm bảo lợi ích lâu dài của sự ổn định giá cả” và họ chấp nhận hy sinh tăng trưởng để đảm bảo rằng lạm phát và kỳ vọng lạm phát được neo giữ đủ chắc chắn.
Bài học lịch sử
Trong bài phát biểu của mình, Chủ tịch Jerome Powell cho thấy Fed đang sử dụng một bài học từ quá khứ làm kim chỉ nam cho chính sách hiện tại. Cụ thể, Powell cho biết lạm phát của 40 năm trước cung cấp cho FED hiện tại bài học kinh nghiệm, đó là các ngân hàng trung ương như FED chịu trách nhiệm quản lý lạm phát, rằng kỳ vọng là quan trọng và chúng ta phải duy trì nó cho đến khi hoàn thành công việc.
Ông cũng nhắc lại giai đoạn những năm 1970, khi ngân hàng trung ương Hoa Kỳ đã trải qua một thời kỳ hỗn loạn sau khi mắc phải một số sai lầm về chính sách và thất bại trong việc kiềm chế được lạm phát. Điều đó đã buộc Paul Volcker, người trở thành chủ tịch FED vào tháng 8/1979, phải bóp nghẹt nền kinh tế và gây ra nhiều đau đớn hơn mức cần thiết nếu như trước đó họ đã hành động sớm và nhanh hơn.
Powell lưu ý rằng việc FED không thể hành động mạnh mẽ trong những năm 1970 đã khiến kỳ vọng lạm phát cao kéo dài, dẫn đến các đợt tăng lãi suất hà khắc vào đầu những năm 1980. Chủ tịch Fed khi đó là Paul Volcker đã kéo nền kinh tế suy thoái để chế ngự lạm phát. Trong khi liên tục tuyên bố rằng ông không nghĩ suy thoái là một kết quả không thể tránh khỏi đối với nền kinh tế Mỹ, Powell lưu ý rằng việc quản lý kỳ vọng là rất quan trọng nếu FED muốn tránh một kết quả giống như Volcker. Ông nói: “Tất nhiên, lạm phát hiện đang được mọi người chú ý, điều này làm nổi bật một rủi ro cụ thể hiện nay: Tình trạng lạm phát cao hiện nay tiếp tục diễn ra càng lâu, thì khả năng kỳ vọng về lạm phát cao hơn sẽ càng tăng cao,” ông nói.
Những người theo dõi bài phát biểu của Chủ tịch FED cũng nhận thấy Powell đã nhắc lại hai lần cụm từ “Keep At It” (hãy kiên trì) trong bài phát biểu của mình – đây cũng là tiêu đề của cuốn hồi ký của cựu Chủ tịch Volcker, được xuất bản năm 2018 - chỉ hơn một năm trước khi ông qua đời. Powell nhấn mạnh các hồ sơ cảnh báo trong lịch sử đều chống lại một cách mạnh mẽ việc nới lỏng chính sách tiền tệ quá sớm. Bài học chính của thời kỳ đó là "các ngân hàng trung ương có thể và nên có trách nhiệm đem đến lạm phát thấp và ổn định, đồng thời nhắc lại “cam kết vô điều kiện" của FED trong việc giải quyết tăng giá cả.
Mặc dù hầu hết các quan chức FED hiện đều cho biết họ có thể kiểm soát lạm phát mà không gây ra một cuộc suy thoái kinh tế. Nhưng điều này trái ngược với quan điểm đồng thuận giữa các nhà kinh tế Phố Wall, những người dự đoán ít nhất một cuộc suy thoái nhẹ trong năm tới. Các nhà kinh tế cũng dự kiến tỷ lệ thất nghiệp của Mỹ sẽ tăng vượt mức 4,1% mà các thành viên Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) và các chủ tịch FED khu vực dự đoán vào tháng Sáu.
MN (theo Financial Times, CNBC&FED)