Từ một dự án ban đầu được Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam thành lập vào năm 1992 với tên gọi Quỹ Tình Thương, TYM đã khẳng định hiệu quả hoạt động và được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cấp phép trở thành tổ chức tài chính vi mô chính thức năm 2010. Trong 30 năm qua, hoạt động TYM đã góp phần vào thực hiện sứ mệnh của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trong công cuộc xóa đói, giảm nghèo và nâng cao vị thế cho phụ nữ. Qua đó TYM đã dần khẳng định là một trong những tổ chức tài chính vi mô lớn mạnh nhất Việt Nam.
Giải pháp nào cho bất bình đẳng cơ hội ở phụ nữ
“Mặc dù đã đạt được những tiến bộ lớn về xã hội, nhưng bất bình đẳng về cơ hội vẫn còn là vấn đề cần được quan tâm giải quyết ở Việt Nam”, đó là nhận định được đưa ra từ “Báo cáo Việt Nam 2035: Hướng tới Thịnh vượng, Sáng tạo, Công bằng và Dân chủ” do Ngân hàng Thế giới và Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam hợp tác xây dựng.
Nhiều nghiên cứu cũng khẳng định: bất bình đẳng giới là một trong những nguyên nhân cơ bản của tình trạng đói nghèo. Trong đó, theo báo cáo “Phụ nữ & các mục tiêu phát triển bền vững, Việt Nam hướng tới bình đẳng giới năm 2030” (do UN Women phát hành năm 2016), “bất bình đẳng giới gây ra và duy trì sự nghèo đói của phụ nữ, tước đoạt của họ các quyền và cơ hội cơ bản”.
Tại Việt Nam, mặc dù đã có những nỗ lực to lớn của Chính phủ với các chương trình hành động cụ thể, nhưng phụ nữ nông thôn và vùng sâu vùng xa vẫn nằm trong nhóm đối tượng yếu thế, thiếu cơ hội tiếp cận các hỗ trợ, giáo dục, y tế, chăm sóc sức khỏe và các dịch vụ thiết yếu khác. Đồng thời, do điều kiện sống và làm việc, họ cũng bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi biến đổi khí hậu. Vì vậy, việc hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế, cải thiện và tăng cường vị thế trong xã hội là chìa khóa quan trọng để giải quyết vấn đề này.
Là tổ chức đại diện cho phụ nữ, chăm lo, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của các tầng lớp phụ nữ, Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam (Hội) đã sớm có nhiều chương trình và hoạt động nhằm hỗ trợ cụ thể cho các chị em. Trong đó, năm 1992 Hội thành lập Dự án Quỹ Tình Thương (tiền thân của Tổ chức Tài chính vi mô Tình Thương (TYM) nhằm cung cấp các dịch vụ tín dụng, tiết kiệm và các dịch vụ phi tài chính cho phụ nữ, giúp chị em xóa đói, giảm nghèo và cải thiện cuộc sống.
Từ hiệu quả rõ rệt của dự án, Hội đã ngày càng chuyên nghiệp hóa hoạt động này, hướng tới mô hình phát triển bền vững, mà dấu mốc đặc biệt là năm 2010 - khi TYM chuyển mình mạnh mẽ, trở thành tổ chức tài chính vi mô được cấp phép đầu tiên tại Việt Nam. Suốt ba thập kỷ qua, những thành tựu và con số khả quan qua từng năm đã chứng minh TYM thực sự là “bậc thang đi lên của phụ nữ”.
Trao cho phụ nữ những cơ hội vươn lên
Trong quá trình sâu sát địa bàn để “lập bản đồ đói nghèo”, nắm tình hình gia cảnh của các thành viên, TYM nhận thấy những phụ nữ yếu thế, đặc biệt tại vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa dường như có một mẫu số chung. Họ thường có thu nhập thấp và bấp bênh; hầu hết không có tài sản để thế chấp vay vốn làm ăn, hạn chế các cơ hội về giáo dục, phát triển kỹ năng cũng như cơ hội tiếp cận các nguồn lực sản xuất và cơ hội việc làm.
Thấu hiểu những khó khăn ấy, TYM là tổ chức tài chính tiên phong mang đến những khoản vay nhỏ được thiết kế phù hợp, dành riêng cho phụ nữ.
Theo Báo cáo kết quả nghiên cứu đánh giá “Tác động của Tổ chức tài chính vi mô TNHH Một thành viên Tình Thương đến thành viên, khách hàng và cộng đồng – 30 năm hình thành và phát triển” (gọi tắt là Báo cáo đánh giá hoạt động TYM 30 năm) do Học viện Phụ nữ Việt Nam thực hiện trên hơn 800 thành viên của TYM tại 6 tỉnh và thành phố, hiệu quả sử dụng vốn vay từ TYM rất cao với tỷ lệ 91,4% các món vay được thành viên TYM sử dụng hiệu quả giúp gia tăng thu nhập cho gia đình.
Đáng nói hơn, không chỉ hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế, tạo việc làm, tăng thu nhập, TYM còn giúp các thành viên được tiếp cận các kiến thức hữu ích cho cuộc sống và sản xuất - kinh doanh, quản lý vốn hiệu quả. Cụ thể, cũng theo Báo cáo trên, có 67,1% số người được phỏng vấn cho biết đã tham gia các hoạt động phi tài chính do TYM tổ chức, bao gồm tập huấn, đào tạo theo chủ đề (kiến thức tài chính, kinh doanh; kỹ thuật sản xuất; bảo hiểm vi mô; quản lý rủi ro, biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường…). Đặc biệt, nội dung đào tạo cũng bám sát “thời cuộc”, cập nhật các nội dung liên quan đến ứng dụng công nghệ trong thời đại số ngày nay. Tính đến hết năm 2021, đã có 81.560 thành viên tham gia khóa đào tạo áp dụng công nghệ số vào hoạt động kinh doanh do TYM phối hợp cùng Văn phòng Đại diện Quỹ Châu Á tại Việt Nam thực hiện, giúp các thành viên và chồng con họ có thể ứng dụng vào hoạt động sản xuất kinh doanh (đơn cử như kinh doanh trực tuyến).
Gần đây, TYM còn chú trọng tổ chức hoạt động tham quan mô hình điển hình, hội thảo chia sẻ kinh nghiệm, sinh hoạt chuyên đề. Đây là hình thức rất hiệu quả trong việc nâng cao năng lực kinh doanh, sử dụng vốn vay cho thành viên.
Đánh giá về hiệu quả hoạt động, bà Đỗ Thị Thu Thảo, Phó Chủ tịch thường trực Hội liên hiệp Phụ nữ Việt Nam – Chủ tịch Hội đồng thành viên của TYM cho rằng: “hoạt động của TYM không chỉ về nâng cao quyền năng kinh tế thông qua sử dụng nguồn vốn phát triển sản xuất kinh doanh, mà còn thay đổi về tư duy nhận thức của thành viên, góp phần quan trọng trong việc thu hút và phát triển hội viên theo hướng thực chất và bền vững. Đồng thời tổ chức tốt các hoạt động tăng cường an sinh xã hội, đẩy lùi tín dụng đen trong nhân dân ở các địa bàn mà có TYM hoạt động.”
Trái ngọt từ những “đồng vốn nhỏ bỏ đúng chỗ”
Với các khoản vay và dịch vụ phi tài chính cho phụ nữ, hành trình 30 năm qua của TYM đã mang về những thành quả không nhỏ, góp phần thay đổi cuộc sống, kinh tế của các thành viên. Khi “tiền đẻ ra tiền”, từ nguồn vốn ban đầu và kiến thức sau các khóa tập huấn, các thành viên của TYM cũng đã bắt đầu học được cách sắp xếp cuộc sống. Theo Báo cáo đánh giá hoạt động TYM 30 năm, 55% thành viên được phỏng vấn cho biết đã sử dụng nguồn tăng thu nhập từ vốn vay để tái đầu tư sản xuất, 48% cho mua sắm gia đình, 46% cho chi tiêu sinh hoạt hàng ngày, 39% góp phần xây mới, sửa chữa nhà ở, công trình phụ, 38% cho hoạt động giáo dục của con, 26% cho hoạt động tiết kiệm và 18% để trả nợ. Ngôi nhà của thành viên TYM đã xuất hiện ngày càng nhiều đồ dùng mới, cùng các thiết bị gia dụng, máy móc, công cụ phục vụ sản xuất.
Ngoài cung cấp dịch vụ tín dụng, TYM cũng chú trọng tới dịch vụ tiết kiệm, nhằm giúp nâng cao ý thức, thói quen tiết kiệm cho thành viên cũng như góp phần gia tăng nguồn vốn cho vay hỗ trợ thành viên khác. Dịch vụ tiết kiệm của TYM đã thu được những kết quả ấn tượng, khẳng định sự cần thiết và ý nghĩa của nó đối với nhóm đối tượng thu nhập thấp. Từ những khoản tiết kiệm được bắt đầu từ con số nhỏ nhất là 5.000 đồng/lần gửi, tính đến hết tháng 9/2022, số dư tiết kiệm của TYM là 1.831 tỷ đồng. Bên cạnh việc giúp thành viên có thêm tài sản tích lũy và chủ động về tài chính, hoạt động này còn đem lại giá trị to lớn khác khi những đồng tiết kiệm nhỏ lẻ ấy được TYM gom lại để mang đến những cơ hội mới, giúp hàng nghìn phụ nữ khó khăn tiếp tục tiếp cận nguồn vốn.
Nhìn lại chặng đường 30 năm đồng hành, tiếp bước cho phụ nữ cả về tài chính lẫn cơ hội vươn lên, bà Phạm Thị Thùy Linh - Tổng Giám đốc TYM cho biết: “Việc hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế hay nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ không dừng lại ở tác động về mặt kinh tế đơn thuần mà xa hơn là nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của cộng đồng. Tiếng nói của chị em phụ nữ được tôn trọng hơn, chị em được tham gia vào việc ra quyết định đối với các công việc trong gia đình và xã hội. Xét trên phạm vi xã hội, tỉ lệ phụ nữ là thành viên TYM tham chính tăng dần qua các nhiệm kỳ càng làm rõ nét hơn những đóng góp của TYM trong lĩnh vực bình đẳng giới”.
MN