1
a) Tên Đề tài: Xây dựng ứng dụng đo lường và xếp hạng rủi ro hệ thống của các ngân hàng thương mại Việt Nam
Mã số: ĐTNH.007/20
b) Tổ chức chủ trì thực hiện: Học viện Ngân hàng.
c) Chủ nhiệm và người tham gia chính:
- Chủ nhiệm: TS. Lê Hải Trung, Phó Trưởng Khoa Ngân hàng, Học viện Ngân hàng.
- Thư ký: TS. Đỗ Thu Hằng, Giảng viên, Khoa Ngân hàng, Học viện Ngân hàng..
- Thành viên tham gia:
d) Các chủ đề nghiên cứu chính:
- Lý luận cơ bản về rủi ro hệ thống và đo lường rủi ro hệ thống của các ngân hàng thương mại.
- Xây dựng ứng dụng đo lường và xếp hạng rủi ro hệ thống dựa trên biến động thị trường chứng khoán.
- Thực trạng rủi ro hệ thống và giám sát rủi ro hệ thống của các ngân hàng thương mại Việt Nam.
- Khuyến nghị về sử dụng ứng dụng và quản lý rủi ro hệ thống của các ngân hàng thương mại Việt Nam.
đ) Thời gian bắt đầu và thời gian kết thúc:
- Thời gian bắt đầu: Tháng 9/2020
- Thời gian kết thúc: Tháng 6/2022
e) Kinh phí thực hiện: 222 triệu đồng.
g) Kết quả thực hiện: Giỏi
h) Mô tả tóm tắt:
Nhằm mục tiêu nghiên cứu phương pháp và xây dựng ứng dụng đo lường, xếp hạng rủi ro hệ thống của các NHTM theo các chỉ số đo lường khác nhau, đề tài ĐTNH.001/20 đã triển khai các nội dung nghiên cứu cụ thể sau:
Chương 1 nghiên cứu cơ sở lý luận về rủi ro hệ thống và đo lường rủi ro hệ thống của các NHTM, bao gồm khái niệm, nguyên nhân của rủi ro hệ thống, các phương pháp đo lường rủi ro hệ thống, các vấn đề về cơ quan giám sát rủi ro hệ thống và tổ chức giám sát rủi ro hệ thống. Chương 1 cũng nghiên cứu kinh nghiệm của các quốc gia trên thế giới từ việc xếp hạng, giám sát và quản lý rủi ro hệ thống và các tổ chức tài chính có tầm quan trọng hệ thống làm cơ sở cho các đề xuất và giải pháp quản lý rủi ro hệ thống đối với hệ thống NHTM Việt Nam.
Chương 2, nhóm nghiên cứu giới thiệu mục tiêu và mô tả chi tiết các chỉ số đo lường rủi ro hệ thống được sử dụng trong nền tảng ứng dụng đo lường và xếp hạng rủi ro hệ thống của các NHTM Việt Nam. Theo đó, ứng dụng đo lường và xếp hạng rủi ro hệ thống hướng tới giải quyết ba mục tiêu chính, gồm: Cung cấp chỉ số rủi ro hệ thống tổng thể và của các NHTM trong bộ dữ liệu theo thời gian; Cung cấp bảng xếp hạng rủi ro hệ thống theo các chỉ số và các cấu phần chỉ số của các NHTM trong bộ dữ liệu tại một thời điểm bất kỳ; và cập nhật ước lượng rủi ro hệ thống thường xuyên theo dữ liệu của thị trường. Để thực hiện các mục tiêu trên, nhóm nghiên cứu lựa chọn sử dụng hai chỉ số đánh giá rủi ro hệ thống là chỉ số rủi ro hệ thống (SRISK) của Brownlees và Engle (2015) và chỉ số biến động đồng phân vị (CoVaR) của Adrian và Brunnermeier (2016). Ứng dụng được xây dựng thành 4 bước chính: (1) Xử lý dữ liệu đầu vào; (2) Ước lượng các chỉ số rủi ro hệ thống và tiến hành xếp hạng; (3) Tạo công cụ lựa chọn tham số hiển thị theo yêu cầu của người sử dụng và (4) Hiển thị kết quả đầu ra theo lựa chọn của người sử dụng.
Tại Chương 3, nhóm nghiên cứu đã sử dụng ứng dụng để đo lường rủi ro hệ thống của các NHTM Việt Nam qua thời gian và xếp hạng rủi ro hệ thống của các NHTM theo hai chỉ số rủi ro hệ thống CoVaR và SRISK. Kết quả đo lường và xếp hạng cho thấy hai chỉ số CoVaR và SRISK phản ứng khá sát và nhạy với các biến động có mức rủi ro hệ thống cao đói với hệ thống ngân hàng. Ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 đến rủi ro hệ thống của các NHTM Việt Nam được thể hiện rõ ràng khi rủi ro hệ thống của các NHTM Việt Nam có xu hướng gia tăng trong các đợt bùng phát của đại dịch. Ngoài ra, khi so sánh với các nước trong khu vực, rủi ro hệ thống của các NHTM Việt Nam cũng ở mức cao. Đặc biệt, mức độ nghiệm trọng của rủi ro hệ thống sau khi điều chỉnh cho giá trị tổng tài sản và vốn hóa thị trường cho thấy mức độ báo động trong rủi ro hệ thống của một số NHTM lớn. Điều này cho thấy mức độ cần thiết phải đo lường, xếp hạng và giám sát rủi ro hệ thống của hệ thống NHTM Việt Nam. Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu cũng đã đánh giá thực trạng giám sát và quản lý rủi ro hệ thống của các NHTM Việt Nam, rút ra một số kết quả đạt được, hạn chế cũng như chỉ ra các nguyên nhân của hạn chế đối với cả ứng dụng đo lường và xếp hạng rủi ro hệ thống dựa trên biến động thị trường chứng khoán và công tác giảm sát, quản lý rủi ro hệ thống của các NHTM Việt Nam.
Chương 4 tập trung đưa ra một số khuyến nghị về việc sử dụng ứng dụng đo lường và xếp hạng rủi ro hệ thống của các ngân hàng thương mại Việt Nam dựa trên biến động thị trường chứng khoán và khuyến nghị với Ngân hàng Nhà nước về giám sát và quản lý rủi ro hệ thống của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Đặc biệt, Nhóm nghiên cứu khuyến nghị cụ thể 03 nội dung về quy định giám sát đối với các NHTM thuộc nhóm các tổ chức có tầm quan trọng hệ thống (D-SIB), gồm: quy định cao hơn về vốn và thanh khoản; tăng cường quy định thanh tra, giám sát với các ngân hàng D- SIB; yêu cầu các D-SIB định kỳ kiểm định sức chịu đựng stress-test. Về thực thi quản lý và giám sát rủi ro hệ thống của NHNN, nhóm nghiên cứu khuyến nghị cần tăng cường hiệu lực giám sát rủi ro hệ thống trên cơ sở cập nhật rủi ro; nâng cao hiệu quả và hiệu lực giám sát chuyên ngành; thu hẹp cách biệt các chuẩn mực trong nước với quốc tế và cần sớm có các quy định cụ thể hóa danh mục các thông tin phải được công bố phù hợp với thông lệ quốc tế và cơ quan công bố phải chịu trách nhiệm về tính đầy đủ, chính xác và kịp thời của những thông tin này.