1
a) Tên Đề tài: Nghiên cứu về các nhân tố tác động đến tăng trưởng và rủi ro tín dụng của các ngân hàng thương mại Việt Nam
Mã số: ĐTNH.009/20
b) Tổ chức chủ trì: Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM.
c) Chủ nhiệm và người tham gia chính:
- Chủ nhiệm: PGS.TS. Đặng Văn Dân, Trưởng Bộ môn Khoa Tài chính, Trường Đại học Ngân hàng Tp.Hồ Chí Minh.
- Thư ký: ThS. Nguyễn Hoàng Diệu Hiền, Giảng viên, Trường Đại học Kinh Tế - Luật, Đại học Quốc gia TP.Hồ Chí Minh.
- Thành viên tham gia:
d) Các chủ đề nghiên cứu chính:
- Thông qua mô hình kinh tế để làm rõ tác động của các nhân tố vi mô đặc thù ngân hàng đối với tăng trưởng cho vay và rủi ro tín dụng; phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh của hệ thống ngân hàng kể từ sau khi Việt Nam gia nhập WTO;
- Xác định ảnh hưởng của các nhân tố vĩ mô của nền kinh tế đối với hành vi cho vay của các ngân hàng. Từ đó, rút ra những hàm ý chính sách cho các cơ quan điều hành kinh tế vĩ mô trong vấn đề kiểm soát hoạt động tín dụng hợp lý trong từng thời kỳ.
- Xây dựng và áp dụng biến số đo lường hệ số vốn của ngân hàng. Khảo sát và đánh giá tác động của hệ số vốn đối với hành vi cho vay ngân hàng.
- Kiểm tra vai trò điều tiết của nhân tố quy mô ngân hàng, sở hữu ngân hàng, và mức độ rủi ro nội tại của ngân hàng lên tác động của vốn đối với hành vi cho vay của ngân hàng.
đ) Thời gian bắt đầu và thời gian kết thúc:
- Thời gian bắt đầu: Tháng 9/2020
- Thời gian kết thúc: Tháng 3/2022
e) Kinh phí thực hiện: 239 triệu đồng.
g) Kết quả thực hiện: Khá
h) Mô tả tóm tắt:
Nhằm mục tiêu khảo sát thực nghiệm tác động của các nhân tố vi mô đặc thù ngân hàng và các nhân tố vĩ mô của nền kinh tế đối với tăng trưởng cho vay và rủi ro tín dụng của các NHTM Việt Nam, trong đó trọng tâm hướng vào nhân tố vốn ngân hàng, đề tài ĐTNH.009/20 triển khai các nội dung nghiên cứu cụ thể sau:
Chương 1 giới thiệu tính cấp thiết của đề tài; mục tiêu nghiên cứu; đối tượng, phạm vi, nội dung nghiên cứu; phương pháp nghiên cứu và đóng góp của đề tài.
Chương 2 nghiên cứu các vấn đề về cơ sở lý luận và tổng quan nghiên cứu, gồm các vấn đề về tăng trưởng cho vay; rủi ro tín dụng và vốn của ngân hàng thương mại; về tổng quan nghiên cứu tác động của vốn ngân hàng đến tăng trưởng cho vay và rủi ro tín dụng; tổng quan nghiên cứu về các nhân tố vi mô và vĩ mô tác động đến tăng trưởng cho vay và rủi ro tín dụng ngân hàng; rút ra đánh giá chung về tình hình nghiên cứu hiện tại.
Chương 3 xác định phương pháp và dữ liệu nghiên cứu. Chương 4 giới thiệu về kết quả nghiên cứu thực nghiệm và thảo luận về tác động của các nhân tố đến tăng trưởng cho vay của ngân hàng; tác động của các nhân tố đến rủi ro tín dụng của ngân hàng; Tác động của vốn có rủi ro đến hoạt động cho vay của ngân hàng và vai trò điều tiết của các nhân tố đặc thù ngân hàng đối với tác động của hệ số vốn đến tăng trưởng cho vay.
Chương 5 đưa ra kết luận và hàm ý chính sách. Cụ thể:
a) Về tác động của các nhân tố vi mô đặc thù ngân hàng đối với tăng trưởng cho vay và rủi ro tín dụng của các NHTM Việt Nam, nhóm nghiên cứu chỉ ra như sau:
(i) Tồn tại tác động cùng chiều của vị thế thanh khoản đối với tăng trưởng cho vay ngân hàng và tác động ngược chiều của vị thế thanh khoản ngân hàng đối với rủi ro tín dụng.
(ii) Các ngân hàng thuộc sở hữu nhà nước nhìn chung có xu hướng mở rộng tăng trưởng cho vay ít hơn so với các ngân hàng thuộc sở hữu ngoài nhà nước.
(iii) Mô hình kinh doanh theo hướng mở rộng thu nhập ngoài lãi nhìn chung không làm thay đổi quy mô cho vay của các ngân hàng tại Việt Nam, tuy nhiên lại tác động đến chất lượng các khoản vay. Các ngân hàng càng mở rộng nguồn thu nhập ngoài lãi, rủi ro tín dụng được tìm thấy càng nhiều hơn.
(iv) Các ngân hàng lớn có nhiều lợi thế giúp họ chiếm lĩnh thị trường, mở rộng cho vay. Tuy vậy, quy mô ngân hàng không thể giải thích cho những khác biệt trong chất lượng tài sản tại các ngân hàng Việt Nam.
(v) Tồn tại tác động ngược chiều của rủi ro nội tại ngân hàng đối với tăng trưởng cho vay.
(vi) Quy mô tiền gửi lớn hơn của ngân hàng không nhất thiết đồng nghĩa với việc ngân hàng có thể cho vay nhiều hơn. Trong khi đó, rủi ro tín dụng thấp hơn được quan sát tại các ngân hàng huy động nhiều hơn tiền gửi từ khách hàng.
(vii) Tăng trưởng cho vay tại hệ thống ngân hàng Việt Nam không được giải thích bởi khả năng tạo ra lợi nhuận trước đó của các ngân hàng.
(viii) Các ngân hàng có tỷ trọng cho vay nhiều hơn không nhất thiết gây ra rủi ro tín dụng cao hơn.
(ix) Hiệu quả quản lý ngân hàng không được xem là nhân tố làm thay đổi mức độ rủi ro tín dụng tại các ngân hàng Việt Nam.
b) Về ảnh hưởng của các nhân tố vĩ mô của nền kinh tế đối với hành vi cho vay của các ngân hàng, các kết quả như sau:
- Các ngân hàng đẩy mạnh gia tăng tốc độ tăng trưởng cho vay trong thời kỳ nới lỏng chính sách tiền tệ. Trong khi đó, rủi ro tín dụng cũng được ghi nhận giảm khi NHNN giảm lãi suất điều hành.
- Trong thời kỳ lạm phát cao hơn, các ngân hàng được tìm thấy đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng cho vay, đồng thời rủi ro tín dụng cũng có xu hướng giảm.
- Các ngân hàng mở rộng cho vay nhiều hơn trong thời kỳ tăng trưởng kinh tế chậm lại. Trong khi đó, chất lượng các khoản vay không được giải thích bởi tính chu kỳ của nền kinh tế.
- Mặc dù xu hướng cho vay ngoại tệ và phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu ngày càng nhiều, nhưng tỷ giá hối đoái không giải thích được những khác biệt trong hành vi cho vay của các ngân hàng Việt Nam, cả về số lượng và chất lượng khoản vay.
c) Về tác động của hệ số vốn đối với hành vi cho vay ngân hàng, một số kết luận gồm: Vốn chủ sở hữu ngân hàng tạo điều kiện để các ngân hàng tại Việt Nam mở rộng cho vay nhanh hơn và làm giảm rủi ro tín dụng. Trong khi đó, hệ số an toàn vốn có rủi ro chỉ làm thay đổi quy mô cho vay của các ngân hàng, nhưng lại không gây ra bất kỳ tác động có ý nghĩa nào đối với chất lượng của các khoản cho vay tại thị trường Việt Nam.
d) Về vai trò điều tiết của nhân tố quy mô ngân hàng, sở hữu ngân hàng và mức độ rủi ro nội tại của ngân hàng lên tác động của vốn đối với hành vi cho vay của ngân hàng, nhóm nghiên cứu cho rằng các đặc điểm khác nhau của các ngân hàng có tác động điều tiết nhất định đến vai trò của vốn ngân hàng đối với tăng trưởng cho vay. Các ngân hàng lớn hơn về quy mô, ngân hàng thuộc sở hữu nhà nước và ngân hàng có rủi ro cao hơn, thì tác động cùng chiều của vốn ngân hàng đối với tăng trưởng cho vay có giảm đôi chút về cường độ.