Hoạt động phát hành riêng lẻ trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) đã có bước chuyển trong tháng 6 với khối lượng phát hành đạt 10,7 nghìn tỷ đồng, trong đó 4,5 nghìn tỷ phát hành bởi các NHTM và 4,1 nghìn tỷ phát hành bởi các doanh nghiệp bất động sản. Lũy kế từ đầu năm đến ngày 21/7/2023, có 36 doanh nghiệp đã phát hành với khối lượng 61,2 nghìn tỷ đồng; trong đó doanh nghiệp bất động sản chiếm 55% (33,3 nghìn tỷ đồng); 60,91% trái phiếu phát hành có tài sản đảm bảo. Dư nợ TPDN tại thời điểm 21/7/2023 khoảng 1,03 triệu tỷ đồng, chiếm 10,8% GDP năm 2022, bằng 8,3% tổng dư nợ tín dụng của nền kinh tế. Những con số này tuy còn rất thấp so với cùng kỳ năm 2022, song các chuyên gia nhận định thị trường TPDN bắt đầu có dấu hiệu hồi phục sau hàng loạt động thái tích cực từ cơ quan quản lý giúp lấy lại lòng tin của nhà đầu tư không chỉ đối với thị trường TPDN mà có sự cộng hưởng tích cực từ các chính sách tiền tệ, tài khóa khác.
Trái phiếu doanh nghiệp đã có dấu hiệu hồi phục
Hoạt động phát hành riêng lẻ trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) đã có bước chuyển trong tháng 6 với khối lượng phát hành đạt 10,7 nghìn tỷ đồng, trong đó 4,5 nghìn tỷ phát hành bởi các NHTM và 4,1 nghìn tỷ phát hành bởi các doanh nghiệp bất động sản. Lũy kế từ đầu năm đến ngày 21/7/2023, có 36 doanh nghiệp đã phát hành với khối lượng 61,2 nghìn tỷ đồng; trong đó doanh nghiệp bất động sản chiếm 55% (33,3 nghìn tỷ đồng); 60,91% trái phiếu phát hành có tài sản đảm bảo. Dư nợ TPDN tại thời điểm 21/7/2023 khoảng 1,03 triệu tỷ đồng, chiếm 10,8% GDP năm 2022, bằng 8,3% tổng dư nợ tín dụng của nền kinh tế. Những con số này tuy còn rất thấp so với cùng kỳ năm 2022, song các chuyên gia nhận định thị trường TPDN bắt đầu có dấu hiệu hồi phục sau hàng loạt động thái tích cực từ cơ quan quản lý giúp lấy lại lòng tin của nhà đầu tư không chỉ đối với thị trường TPDN mà có sự cộng hưởng tích cực từ các chính sách tiền tệ, tài khóa khác.
Có thể kể đến những chính sách đã được ban hành để hỗ trợ thị trường TPDN, thị trường bất động sản và các doanh nghiệp gặp khó khăn như: Nghị định 08/2023/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 65/2022/NĐ-CP cho phép tổ chức phát hành trái phiếu thỏa thuận với người sở hữu trái phiếu về việc gia hạn thời gian đáo hạn; Thông tư 03/2023/TT-NHNN tạo điều kiện cho các NHTM tham gia hỗ trợ thị trường TPDN, Thông tư 02/2023/TT-NHNN cho phép NHTM giãn thời gian trả nợ lãi và gốc của các khách hàng đang gặp khó khăn; Nghị quyết của Quốc hội về giảm 2% thuế GTGT đối với nhiều loại hàng hóa và dịch vụ, giảm 50% thuế trước bạ cho xe lắp ráp trong nước và nhiều động thái của Chính phủ nhằm tháo gỡ vướng mắc pháp lý cho các dự án bất động sản… Sự kiện khai trương và đưa vào vận hành hệ thống giao dịch TPDN riêng lẻ tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội trung tuần tháng 7 vừa qua cũng tạo tâm lý tích cực cho nhà đầu tư.
Quan sát trên thị trường cho thấy, các nhà đầu tư bắt đầu trở lại thị trường khi nhu cầu mua TPDN tăng, dù lợi tức trái phiếu đã giảm mạnh theo đà giảm của lãi suất ngân hàng. Nếu thời điểm cuối năm 2022 lợi tức TPDN có thể lên đến 15-17% thì nay đa số chỉ còn dưới 10%/năm. Tại thời điểm này, trên thị trường sơ cấp, trái phiếu tăng vốn cấp 2 của các NHTM có lợi tức coupon năm đầu khoảng 6,7% đến 9,5%; lợi tức coupon của các công ty bất động sản khoảng 12%-14%, còn trái phiếu phát hành bởi các doanh nghiệp trong các ngành nghề khác có coupon trong khoảng 10,5% đến 12%.
Nghị định 08 được ban hành từ tháng 3/2023, nhưng phải đến gần đây, khi tâm lý nhà đầu tư đã tốt hơn một số doanh nghiệp mới có thể đàm phán thành công với các chủ sở hữu trái phiếu để cơ cấu lại thời hạn trả nợ. Đặc biệt, một số tổ chức phát hành trong lĩnh vực bất động sản - vốn chiếm tỷ lệ phát hành cao nhất trên thị trường TPDN, đã đạt được thỏa thuận gia hạn thanh toán trái phiếu từ 1 tháng đến 2 năm, lãi suất được thỏa thuận tăng 0,5-3% so với lãi suất ban đầu, như Tập đoàn Sovico, Novaland, Hưng Thịnh Land...
Theo Bộ Tài chính, việc các doanh nghiệp chủ động đàm phán với chủ sở hữu trái phiếu đã góp phần ổn định tâm lý của nhà đầu tư; đồng thời cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp có thời gian tái cơ cấu, phục hồi sản xuất kinh doanh, qua đó có dòng tiền để trả nợ khi trái phiếu đến hạn sau quá trình tái cơ cấu. Tuy nhiên, thị trường chưa phục hồi ngay do kinh tế khó khăn nên nhu cầu vốn của doanh nghiệp giảm. Bên cạnh đó, cầu đầu tư TPDN giảm do theo Luật Kinh doanh bảo hiểm, các doanh nghiệp bảo hiểm từ năm 2023 không được đầu tư một số sản phẩm TPDN.
Thị trường TPDN hồi phục sẽ giảm áp lực cung ứng vốn trung và dài hạn của hệ thống TCTD, thúc đẩy sự phát triển bền vững của doanh nghiệp; đồng thời đa dạng hóa sản phẩm tài chính, kênh đầu tư… Do đó, Bộ Tài chính cho biết sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với NHNN, Bộ Kế hoạch và Đầu tư và các bộ, ngành liên quan thực hiện chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác để giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, ổn định môi trường đầu tư, đảm bảo sự nhất quán, ổn định chính sách để nhà đầu tư yên tâm tham gia hoạt động, đầu tư trên thị trường.
Hà An