AMRO: dự báo tăng trưởng năm 2023 của ASEAN+3 đạt 4,3%

Diễn biến kinh tế khu vực gần đây

Nhu cầu nội địa vẫn là động lực tăng trưởng chủ yếu của ASEAN+3. Tình trạng việc làm và thu nhập hộ gia đình được cải thiện mạnh mẽ, tiếp tục củng cố sức mạnh của tiêu dùng tư nhân. Hoạt động thuộc các lĩnh vực định hướng trong nước - như thương mại bán lẻ và thực phẩm và đồ uống, cũng đã được hỗ trợ bởi sự phục hồi mạnh mẽ của ngành du lịch và lữ hành. Đến lượt mình, tiêu dùng mạnh mẽ đã giúp cải thiện tâm lý kinh doanh trên toàn khu vực bất chấp những cơn gió ngược từ bên ngoài, hoạt động đầu tư cũng không ngừng mở rộng ở một số nền kinh tế.

Tuy nhiên, sự phục hồi kinh tế ở Trung Quốc chưa mạnh mẽ như kỳ vọng. Sau sự phục hồi tăng trưởng ban đầu của việc mở cửa trở lại, kinh tế Trung Quốc tiếp tục suy yếu trong quý II. Lĩnh vực bất động sản vốn bất ổn phải đối mặt với những cú sốc tăng cường trong những tháng gần đây, điều này đã đè nặng lên tâm lý đầu tư và tiêu dùng. Tuy nhiên, ngoài lĩnh vực bất động sản, các dấu hiệu phục hồi đang xuất hiện trong lĩnh vực đầu tư và sản xuất. Các biện pháp hỗ trợ chính sách gần đây cần phát huy hơn nữa những dấu hiệu tích cực này.

Điều tồi tệ nhất có thể sẽ sớm qua đi đối với lĩnh vực xuất khẩu hàng hóa của ASEAN+3. Với sự sụt giảm nhu cầu từ các đối tác thương mại lớn và chu kỳ suy thoái của ngành điện tử toàn cầu, xuất khẩu hàng hóa ASEAN+3 tiếp tục yếu. Sự tăng trưởng ban đầu trong khối lượng hàng hóa xuất khẩu, bắt đầu từ tháng 4/2023 và đình trệ vào tháng 7, phản ánh sự trì trệ hoạt động xuất khẩu của Trung Quốc. Tuy nhiên, sự sụt giảm có vẻ đang giảm bớt trong khu vực với 7/10 nền kinh tế đã có cải thiện về lượng hàng hóa xuất khẩu trong ba tháng gần nhất, so với mức trung bình tháng 1 đến tháng 4. Chỉ số PMI về xuất khẩu trong tương lai cũng bớt bi quan hơn trong số các nhà xuất khẩu ASEAN+3.

Xuất khẩu phi công nghệ đang giúp bù đắp lại điểm yếu rõ rệt trong xuất khẩu liên quan đến chip. Giá trị xuất khẩu ô tô ASEAN+3 nửa đầu năm 2023 tăng trưởng khoảng 50% so với cùng kỳ năm trước, một phần phản ánh nhu cầu về hàng lâu bền đang tăng lên ở Hoa Kỳ. Điều này sẽ hỗ trợ triển vọng xuất khẩu của khu vực trong ngắn hạn, bất chấp dấu hiệu điều chỉnh trong các hoạt động chung của nền kinh tế Hoa Kỳ. Trong khi đó, xuất khẩu chip có thể sẽ là động lực tăng trưởng bổ sung cho năm sau khi chu kỳ bán dẫn toàn cầu dần dần tăng lên.

Hoạt động du lịch tăng trưởng nhanh đã tiếp tục thúc đẩy xuất khẩu dịch vụ của ASEAN+3. Lượng khách du lịch đến khu vực trung bình vào Quý II/2023 đã đạt trên 70% mức độ trước đại dịch. Xuất khẩu dịch vụ của hầu hết các nền kinh tế đều đạt mức khoảng 80% giá trị năm 2019, trừ Thái Lan và Campuchia (xấp xỉ 60%) trong bối cảnh ngành du lịch của họ ảnh hưởng nhiều từ khách du lịch Trung Quốc. Lượng khách du lịch ASEAN+3 được dự báo ​​sẽ tăng hoàn toàn trở lại mức trước đại dịch trong năm tới, khi du lịch nước ngoài của Trung Quốc tăng lên.

Lạm phát toàn khu vực có chiều hướng tăng lên vào cuối quý III, được thúc đẩy bởi giá năng lượng và lương thực. Trong tháng 9, giá dầu thô đạt mức cao nhất kể từ đầu năm 2023, sau quyết định của Ả Rập Xê út và Nga về việc tiếp tục cắt giảm sản lượng dầu cho đến cuối năm nay. Trong khi đó, thời tiết khô hạn bất thường do El Niño, và các lệnh hạn chế xuất khẩu lương thực của các nhà sản xuất lớn, đã khiến nguồn cung nông nghiệp bị gián đoạn và dẫn đến giá thực phẩm tăng đột biến. Lạm phát cơ bản vẫn còn cao hơn lạm phát chung ở một số nền kinh tế, chủ yếu phản ánh sự áp lực mạnh mẽ về nhu cầu.

Những áp lực mới đã hình thành trên thị trường tài chính ASEAN+3 trong quý III sau những lo ngại về triển vọng tăng trưởng của Trung Quốc và lãi suất toàn cầu. Thị trường chứng khoán khu vực suy yếu vào tháng 8 khi một nhà phát triển bất động sản lớn khác ở Trung Quốc vỡ nợ, làm dấy lên lo ngại về khả năng xảy ra khủng hoảng mang tính hệ thống. Trong khi đó, lãi suất tiếp tục tăng tại các nền kinh tế phát triển đã đẩy lợi suất trái phiếu trong ASEAN+3 tăng trong khi đặt áp lực giảm giá lên nhiều đồng tiền của khu vực.

Chính sách tiền tệ vẫn thắt chặt ở hầu hết các nền kinh tế ASEAN+3. Kể từ bản cập nhật AREO tháng 7/2023, hai nền kinh tế đã tăng lãi suất chính sách là: Hồng Kông vào tháng 7, phù hợp với sự gia tăng lãi suất của Fed, và Thái Lan vào tháng 8 và tháng 9, với kỳ vọng kinh tế tiếp tục sự phục hồi. Ngược lại, Trung Quốc giảm lãi suất cho vay một năm xuống thêm 10 điểm cơ bản vào tháng 8 - sau một động thái tương tự vào tháng 6, nhằm thúc đẩy nhu cầu trong nước. Ở nơi khác trong khu vực, lãi suất chính sách vẫn không thay đổi, với việc các ngân hàng trung ương duy trì lập trường chính sách tiền tệ thắt chặt trong bối cảnh áp lực lạm phát vẫn tiếp diễn.

Triển vọng kinh tế khu vực

Amro điều chỉnh dự báo tăng trưởng năm 2023 của khu vực xuống còn 4,3% so với mức 4,6% được đưa ra từ tháng 7/2023. Điều này chủ yếu phản ánh kết quả thực tế trong quý thứ hai của Trung Quốc, và được bù đắp bởi dự báo được điều chỉnh tăng lên cho Nhật Bản. Tuy nhiên, ước tính tăng trưởng chung của ASEAN cho năm 2023 vẫn chủ yếu không thay đổi, được củng cố một phần bởi chi tiêu mạnh mẽ và sự tiếp tục phục hồi của ngành du lịch.

ASEAN+3 vẫn được dự đoán sẽ tăng trưởng 4,5% vào năm 2024, bất chấp tình hình kém khả quan của triển vọng kinh tế toàn cầu – khi các biện pháp hỗ trợ chính sách của Trung Quốc sẽ phát huy hiệu quả ngày càng nhiều hơn vào năm tới. Những điều chỉnh dần dần trong lĩnh vực bất động sản sẽ giúp thúc đẩy tăng trưởng ở Trung Quốc, với những tác động tích cực lan tỏa trên toàn khu vực ASEAN+3. Dòng chảy du lịch mạnh mẽ hơn sẽ được củng cố bởi kỳ vọng ​​tăng trưởng trong sản xuất xuất khẩu. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng toàn cầu yếu hơn sẽ hạn chế tốc độ mở rộng của khu vực.

Dự báo lạm phát chung năm 2024 cho 12 nền kinh tế ASEAN+3 được điều chỉnh tăng lên. Lạm phát năm nay dự báo ở mức 2,9%, có tính đến việc giá thực phẩm và năng lượng đã mềm hơn vào đầu năm nay. Vào năm 2024, lạm phát chung dự kiến ​​vẫn ở mức vừa phải nhưng cao hơn dự đoán trước đó. Một nửa khu vực ASEAN+3 hiện nay ​​sẽ chứng kiến tỷ lệ lạm phát cao hơn trong 2024 so với đánh giá tháng 7, trong bối cảnh xu hướng tăng trưởng của giá cả hàng hóa toàn cầu và lạm phát cơ bản vẫn tăng cao ở một số nền kinh tế.

Sự cân bằng tổng thể của rủi ro đối với triển vọng đã thay đổi, với nguy cơ lạm phát cao hơn ngày càng trở nên trầm trọng hơn. Trong khi nguy cơ lan tỏa rủi ro tài chính từ việc thắt chặt hơn chính sách tiền tệ của Mỹ đã lắng xuống phần nào, nguy cơ tăng giá năng lượng và lương thực toàn cầu trầm trọng hơn. Nhìn chung, 4 rủi ro chính có thể tác động dự báo cơ sở năm 2023 ‒ 2024 bao gồm:

• Giá hàng hóa toàn cầu tăng đột biến. Tình trạng El Niño tồi tệ hơn dự đoán và các hạn chế xuất khẩu bổ sung đối với mặt hàng lương thực có thể đẩy giá trên thị trường toàn cầu tăng cao hơn nữa, trong khi mở rộng cắt giảm nguồn cung dầu năm sau sẽ giữ giá năng lượng tăng cao lâu hơn. Tác động tiêu cực đến khu vực sẽ sắc nét hơn nếu cùng luc cuộc khủng hoảng Ukraine leo thang. Các đồng tiền tệ khu vực yếu hơn so với đồng đô la Mỹ sẽ khuếch đại thêm bất kỳ cú sốc về thương mại nào.

• Suy thoái ở Hoa Kỳ và Châu Âu. Trong khi lo ngại về suy thoái ở các nền kinh tế tiên tiến đã giảm bớt trong những tháng gần đây, nó không thể được hoàn toàn triệt tiêu - đặc biệt nếu lãi suất ở Hoa Kỳ và Châu Âu vẫn còn cao trong một thời gian dài. Trong một kịch bản khác, cả Hoa Kỳ và Châu Âu rơi vào tình trạng suy thoái năm 2024, tăng trưởng ASEAN+3 có thể giảm xuống dưới 3%.

• Kinh tế Trung Quốc phục hồi chậm hơn dự kiến. Sự yếu kém trong lĩnh vực bất động sản của Trung Quốc có thể trở nên tồi tệ hơn, từ đó có thể chuyển rủi ro sang phạm vi rộng hơn đối với hệ thống tài chính. Nếu kinh tế Trung Quốc tăng chậm lại ở mức 4,3% vào năm tới, tăng trưởng chung của các nền kinh tế ASEAN+3 khác có thể thấp hơn 1,6 điểm phần trăm – hậu quả từ giảm thương mại, đầu tư và du lịch.

• Sự lan tỏa tài chính từ chính sách thắt chặt chính sách tiền tệ của Hoa Kỳ. Lạm phát đã giảm bớt nhưng vẫn còn cao tại Hoa Kỳ. Sự phục hồi giá cả hàng hóa trên toàn cầu đã đặt ra câu hỏi cho việc tạm dừng thắt chặt chính sách tiền tệ của Mỹ. Duy trì lãi suất cao hơn sẽ làm tăng rủi ro khủng hoảng tài chính trên khắp nền kinh tế Mỹ. Tác động tiêu cực đến ASEAN+3 sẽ thể hiện thông qua mức lãi suất trong nước cao hơn và rủi ro tăng cao, biến động lớn hơn trong thị trường tài chính và dòng vốn.

Ngoài ra, căng thẳng địa chính trị Mỹ-Trung tiếp tục đe dọa triển vọng tăng trưởng của ASEAN+3. Căng thẳng giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ sẽ tác động tiêu cực đến dòng chảy thương mại và đầu tư ASEAN+3, do tính liên kết trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Về lâu dài, biến đổi khí hậu, sự xuất hiện của các bệnh truyền nhiễm mới, đặc biệt là ở bối cảnh già hóa của khu vực dân số cùng các mối đe dọa mạng ngày càng tăng là những rủi ro chính mà khu vực ASEAN+3 đang phải đương đầu.

HN (theo Amro-asia)