Hệ sinh thái CBDC có thể mang lại điều gì?

Thanh toán có thể lập trình

Một trong những tiềm năng lớn nhất mà hệ sinh thái CBDC đem lại là khả năng lập trình và bố sung các nguyên lý tùy chỉnh vào các giao dịch. Mặc dù hai thuật ngữ tiền có thể lập trình và các giao dịch thanh toán có thể lập trình thường được sử dụng thay thế cho nhau nhưng chúng đề cập đến hai khái niệm rất khác nhau. Với các khoản thanh toán có thể lập trình, các nguyên lý vẫn ở cấp độ thanh toán và đề cập đến một cách chuyển tiền sáng tạo, mang lại lợi ích chức năng, kích hoạt các quy trình mới và hỗ trợ các mô hình kinh doanh mới. Trong khi đó, tiền có thể lập trình là tiền có các quy tắc được xây dựng sẵn và không phải lúc nào cũng có thể thay thế được bằng tiền vật lý. Ví dụ: nó có thể được lập trình để có ngày hết hạn hoặc được hạn chế cho một số mục đích nhất định.

Các khoản thanh toán có thể lập trình mang lại rất nhiều lợi ích tiềm năng cho toàn bộ hệ sinh thái. Việc tạo ra một hệ thống trong đó các khoản thanh toán có thể được thực hiện tự động – được kích hoạt bởi các điều kiện xác định trước hoặc được kiểm soát bởi các hợp đồng thông minh – giúp đem lại hiệu quả to lớn và khắc phục những thiếu sót trong cơ sở hạ tầng truyền thống.

Một thương gia được phỏng vấn cho biết một trong những vấn đề mà họ mong muốn được giải quyết có liên quan đến việc giao hàng. Nếu trong quá trình vận chuyển hoặc giao hàng bị lỡ, người nhận và người bán khó có thể tin tưởng nhau. Một giải pháp có thể rất ý nghĩa đó là tạm thời phong tỏa khoản thanh toán của người mua khi mặt hàng đã được gửi đi, khi người mua nhận được hàng nó sẽ được trả cho người bán. CBDC có thể giúp hiện thực hóa điều này- mặc dù nó không phải là lợi ích duy nhất của CBDC nhưng việc thiếu vắng giải pháp này ở các hệ thống thanh toán vẫn là vấn đề cho các thương nhân.

Bên cạnh đó, khi các thiết bị Internet kết nối vạn vật (IoT) ngày càng phát triển, việc mở rộng khả năng thanh toán tự động đến và đi giữa các thiết bị máy móc được kết nối mạng (M2M) có thể mở ra các lĩnh vực kinh doanh mới quan trọng.

Thanh toán M2M liên quan đến các giao dịch tài chính giữa các thiết bị, hệ thống hoặc ứng dụng mà không có sự can thiệp trực tiếp của con người, cho phép tự động hóa các quy trình công việc phức tạp, định hình lại nền kinh tế của chúng ta và mở ra những hướng đi mới cho tăng trưởng và đổi mới. Việc tích hợp CBDC vào lĩnh vực này có thể mở ra một kỷ nguyên mới cho các giao dịch kỹ thuật số hiệu quả, chính xác và bảo mật.

Để thanh toán M2M hoạt động hiệu quả đòi hỏi xử lý theo thời gian thực. Chúng thường được kích hoạt bởi các hành động nhạy cảm với thời gian, như hoạt động tài chính cho chuỗi cung ứng. Một trong những trường hợp sử dụng chủ yếu các thiết bị IoT là nhằm nâng cao tính minh bạch và từ đó giảm thiểu rủi ro vốn có trong các chuỗi cung ứng.

Các hợp đồng thông minh và các thiết bị IoT có thể đảm bảo rằng các khoản thanh toán, chiết khấu và xử phạt được kích hoạt tự động khi hàng hóa di chuyển qua các giai đoạn khác nhau. Điều này hợp lý hóa các quy trình tài chính, giảm gánh nặng hành chính và giảm thiểu sự chậm trễ trong việc xử lý thanh toán. Việc giảm các chi phí này cho người bán có thể hạ giá cho người tiêu dùng và giảm rào cản gia nhập cho thương nhân tham gia vào hệ sinh thái, kích thích tăng trưởng kinh tế và nâng cao cạnh tranh.

Cùng với việc giảm hoặc loại bỏ chi phí giao dịch, CBDC có thể tạo ra các danh mục thanh toán hoàn toàn mới có hiệu quả kinh tế. Ví dụ, các thiết bị IoT có thể được sử dụng để đo lường và đánh giá việc sử dụng đường bộ của người dùng và tự động lập hóa đơn cho họ ở mức độ chi tiết và chính xác hơn nhiều, cũng như cho phép tự động hóa phí đỗ xe. Việc tích hợp các khoản thanh toán M2M cũng có thể cho phép các hệ thống truyền tải năng lượng hoạt động hiệu quả hơn. Với các ứng dụng được thiết kế để kết nối với một nhà cung cấp năng lượng thông minh, các thiết bị gia đình hoặc máy móc công nghiệp có thể được lên lịch hoạt động vào thời gian thấp điểm, giúp giải quyết hài hoà nhu cầu sử dụng điện. Điều này sẽ giảm chi phí và nâng cao hiệu quả ở cả cấp độ lưới điện và cấp độ doanh nghiệp hoặc người tiêu dùng riêng lẻ. Loại chức năng này sẽ được cung cấp hiệu quả nhất khi có hệ thống thanh toán cho phép thanh toán an toàn, tức thời và miễn phí.

Bảo mật là một khía cạnh quan trọng khác mà CBDC vượt trội trong thanh toán M2M. Công nghệ được sử dụng để phát triển CBDC có thể cung cấp các tính năng mã hóa và toàn vẹn dữ liệu mạnh mẽ, giúp các giao dịch chống lại gian lận và giả mạo. Điều này đảm bảo rằng việc giao dịch giữa các thiết bị được an toàn và đáng tin cậy. Trong thanh toán M2M, nơi có vô số thiết bị tương tác tự động, việc đảm bảo giao dịch an toàn là điều tối quan trọng để ngăn chặn truy cập trái phép, hack và các tổn thất tài chính tiềm ẩn. Các biện pháp bảo mật vốn có trong CBDC được thiết kế tốt sẽ cung cấp nền tảng vững chắc để thúc đẩy niềm tin vào hệ sinh thái kỹ thuật số.

Chi tiêu công hiệu quả

Thanh toán có thể lập trình, thông qua các ví thông minh, cũng có thể là một công cụ có giá trị cho chính phủ. Một số người được phỏng vấn lưu ý rằng các khoản thanh toán được lập trình từ khu vực nhà nước có thể cho phép phân phối nguồn tiền hiệu quả và có mục tiêu, nâng cao hiệu quả của các chương trình phúc lợi xã hội và các nỗ lực kích thích kinh tế.

Bằng cách sử dụng khả năng lập trình, chính phủ có thể tự động hóa việc giải ngân các khoản thanh toán và trợ cấp. Tiền có thể được phân phối thông qua hợp đồng thông minh theo các điều kiện được xác định trước, đảm bảo rằng tiền được phân bổ hợp lý và sử dụng đúng mục đích đã định. Bằng cách hợp lý hóa quy trình chuyển tiền, nó giúp giảm chi phí hành chính cho nhà nước. Điều quan trọng là quá trình tự động hóa này giúp giảm thiểu sai sót, loại bỏ nhu cầu sử dụng trung gian và đẩy nhanh tốc độ nhận được hỗ trợ từ chính phủ đến người dân.

Hơn nữa, các khoản thanh toán có thể lập trình sử dụng CBDC cho phép chính phủ sự linh hoạt để điều chỉnh các chương trình thanh toán phù hợp với nhu cầu và hoàn cảnh cụ thể. Họ có thể lập trình các quy tắc kích hoạt thanh toán dựa trên các sự kiện hoặc điều kiện cụ thể, ví dụ như thất nghiệp, ngưỡng thu nhập hoặc các trường hợp khẩn cấp liên quan đến sức khỏe. Cách tiếp cận có mục tiêu này đảm bảo rằng nguồn vốn sẽ được chuyển đến những người cần chúng nhất, giải quyết hiệu quả sự chênh lệch về kinh tế xã hội và cung cấp cứu trợ ngay lập tức trong thời kỳ khủng hoảng. Về bản chất, các khoản thanh toán có thể lập trình cung cấp một hướng đi để cải thiện triệt để các khoản thanh toán trực tiếp của chính phủ cho người dân.

Cho phép bảo mật cao hơn

Có lẽ chất lượng quan trọng nhất của một CBDC là tính an toàn và có khả năng chống làm giả. Các nhà cung cấp công nghệ sẽ đóng vai trò chủ chốt trong việc phát triển hệ thống quản lý danh tính và kiểm soát truy cập đủ mạnh mẽ để ngăn chặn truy cập trái phép vào các ví và hệ thống CBDC. Điều này rất có thể sẽ liên quan đến việc sử dụng xác thực đa yếu tố và phương pháp xác thực sinh trắc học.

Việc triển khai CBDC có thể sẽ tiến hành song song với các giao thức nhận dạng kỹ thuật số hiện đại, mạnh mẽ. Nhiều hệ thống xác minh danh tính hiện dựa trên việc sử dụng trực tiếp. Nhưng khi ngày càng có nhiều hoạt động kinh doanh trực tuyến và từ xa, các hệ thống xác thực cần phải tốt hơn, hiệu quả hơn để thực hiện các giao dịch một cách an toàn và liền mạch với các đối tác mà danh tính của họ không thể được xác minh trực tiếp.

Nếu những dữ liệu nhận dạng này được cung cấp theo cách dễ tiếp cận và được thúc đẩy một cách hiệu quả, thì có thể chúng sẽ trở thành một động lực cực kỳ mạnh mẽ để thúc đẩy tài chính toàn diện. Một hệ thống nhận dạng kỹ thuật số được triển khai tốt có thể mở ra khả năng tiếp cận không chỉ với CBDC mà còn với các dịch vụ tài chính, phúc lợi của chính phủ và một loạt các dịch vụ khác.

Hiện tại, mỗi tổ chức tài chính thực hiện các hoạt động xác minh khách hàng của riêng mình đối với từng cá nhân, mặc dù nhiều người dùng đã thực hiện hoạt động tương tự với một tổ chức khác. Sự trùng lặp này gây lãng phí nguồn lực rất lớn. Với hệ thống nhận dạng kỹ thuật số hiện có, có thể tối ưu hóa quy trình bằng cách tạo ra một hệ thống xác minh tài liệu nhận dạng kỹ thuật số được chuẩn hóa và cung cấp tập trung như một tiện ích cho tất cả các dịch vụ yêu cầu xác minh nhân dạng.

Thiết kế một hệ thống như vậy, đồng thời bảo vệ quyền riêng tư của người dùng và chú ý không tạo ra nguy cơ rò rỉ dữ liệu cá nhân nghiêm trọng, là một thách thức với công nghệ. Nhưng đó là điều mà nhiều nhà cung cấp giải pháp trên thế giới tin rằng nó là khả thi. Một nhà cung cấp dịch vụ thanh toán cho biết họ mới chỉ sơ lược về các phương thức khác nhau để bảo vệ quyền riêng tư trong khi vẫn kết hợp nhiều cách để giảm thiểu, xác định và truy tố các hoạt động bất hợp pháp. Có hy vọng rằng tốc độ phát triển CBDC tăng nhanh cũng sẽ thúc đẩy sự phát triển ID kỹ thuật số.

Thúc đẩy tài chính toàn diện thông qua sử dụng ngoại tuyến

Nếu CBDC tập trung vào tài chính toàn diện và cải thiện khả năng tiếp cận của người dân, một cân nhắc quan trọng và đầy thách thức về mặt kỹ thuật đối với các thành viên hệ sinh thái là việc sử dụng ngoại tuyến. CBDC phải có khả năng hoạt động ở những khu vực xa xôi, nơi phủ sóng internet không liên tục hoặc không đầy đủ.

Thanh toán ngoại tuyến cũng có thể là một cân nhắc đối với các NHTW muốn triển khai CBDC để đạt được mục tiêu tài chính toàn diện. Một chuyên gia của Ngân hàng dự trữ Nam Phi (SARB), giải thích cách áp dụng nó ở Nam Phi, nơi đất nước này thường xuyên bị mất điện. Do đó, thiết kế của CBDC có thể cần phải tính đến chức năng ngoại tuyến để đáp ứng sự cố mất điện hoặc các trường hợp kết nối bị hạn chế. Tương tự, thiên tai có thể ngắt kết nối một hệ thống. Trong những trường hợp như vậy, điều quan trọng là hệ thống thanh toán của một quốc gia không bị dừng hoàn toàn. Mọi người vẫn có thể giao dịch mà không cần truy cập internet, nếu không hậu quả kinh tế sẽ rất nghiêm trọng. Mặc dù không có điện, tiền mặt vẫn có thể được sử dụng để thực hiện các giao dịch nhưng ở nhiều quốc gia, việc phụ thuộc vào thanh toán kỹ thuật số có nghĩa là mạng lưới tiền mặt không còn đủ để duy trì hoạt động của toàn bộ nền kinh tế, dẫn đến nguy cơ thiếu hụt.

Để CBDC có khả năng thanh toán ngoại tuyến là một thách thức về công nghệ. Nó đòi hỏi một phương thức ủy quyền giao dịch mà không cần kết nối thời gian thực với bộ xử lý thanh toán hoặc cơ quan trung ương. Điều này yêu cầu sử dụng các cơ chế xác thực thanh toán ngoại tuyến có thể xử lý các giao dịch bằng cách sử dụng dữ liệu và tài nguyên hạn chế ngoại tuyến sẵn có. Ngoài ra, giao dịch ngoại tuyến, không đồng bộ hóa dữ liệu theo thời gian thực, cũng có thể làm tăng nguy cơ tiền giả, giao dịch trái phép hoặc đánh cắp thông tin nhận dạng. Việc triển khai mã hóa mạnh mẽ, cơ chế xác thực an toàn và quy trình xác thực giao dịch ngoại tuyến là cần thiết để duy trì sự thống nhất và bảo mật của hệ thống thanh toán ngoại tuyến.

Giao dịch tài sản kỹ thuật số

Hệ thống công nghệ sổ cái phân tán (DLT) đang được chú ý cả trong và ngoài thị trường tài chính. Theo ước tính của Citi, quyền sở hữu hơn 4 nghìn tỷ USD tài sản sẽ được phản ánh thông qua DLT Token vào năm 2030. Công nghệ token hóa có thể mang lại một phương tiện an toàn để phản ánh quyền sở hữu và giải quyết các giao dịch một cách hiệu quả với chi phí thấp và trên cơ sở hạ tầng kỹ thuật số linh hoạt.

Mặc dù việc thanh toán tức thời có thể không phù hợp với nhiều người trong lĩnh vực tài chính – nhất là những người phải thực hiện việc đối trừ công nợ hàng ngày – thì khả năng việc đạt được giao hàng theo tiến độ thanh toán sẽ là một lợi ích to lớn. Các rủi ro về đối tác và đòi hỏi tài sản thế chấp cần thiết nhằm giảm thiểu rủi ro này đã làm giảm sút nghiêm trọng tính hiệu quả của thị trường. Việc mở khóa tài sản thế chấp cho phép các nguồn lực được phân phối hiệu quả hơn, giảm chi phí vốn và hạ thấp các rào cản gia nhập thị trường tài chính.

Thông qua việc chia nhỏ các tài sản kỹ thuật số sẽ mở ra cơ hội cho nhiều đối tượng tiếp cận những tài sản trước đây không thể tiếp cận hoặc kém thanh khoản như bất động sản, qua đó tạo điều kiện tham gia vào thị trường tài chính cho một cộng đồng lớn hơn. Eric Pascal, người đứng đầu toàn cầu về tiền kỹ thuật số tại Standard Chartered, giải thích rằng hệ sinh thái CBDC vẫn chưa sẵn sàng cho các ứng dụng xuyên biên giới có thể mở rộng, nhưng một thị trường tài chính số hóa hiệu quả hứa hẹn mang lại nhiều giá trị to lớn. Ông cho rằng, với blockchain như một phương tiện chia sẻ thông tin hiệu quả về ý định đầu tư, chúng ta có thể có một thị trường vốn năng động và linh hoạt hơn nhiều, giảm đáng kể chi phí và rào cản gia nhập bằng cách làm cho việc định giá và phân bổ trở nên minh bạch và tự động hơn. Toàn bộ quá trình tổng hợp, định giá và phân bổ các công cụ thị trường vốn có thể diễn ra nhanh hơn và tiết kiệm chi phí hơn nhiều trên blockchain với CBDC làm cơ chế thanh toán. Nó tạo ra một môi trường hiệu quả, an toàn để người mua và người bán tương tác.

Việc nhúng các hợp đồng thông minh vào trong tài sản kỹ thuật số cũng hứa hẹn mang lại nhiều lợi ích. Chúng có thể bao gồm việc tự động hóa các khoản thanh toán trong vòng đời, các hạn chế đối với chủ sở hữu đủ điều kiện và thay đổi cơ cấu dựa trên các yếu tố kích hoạt được xác định trước. Ví dụ, một trái phiếu chỉ có thể được nắm giữ bởi các nhà đầu tư được công nhận với một coupon được lập trình để điều chỉnh tự động nếu xếp hạng tín dụng của tổ chức phát hành thay đổi.

Tuy nhiên, hầu hết những lợi ích này chỉ được hiện thực hóa nếu có giải pháp tiền mặt được mã hóa hiệu quả để xử lý phần thanh toán bằng tiền mặt của giao dịch liên quan đến tài sản kỹ thuật số. Mặc dù stablecoin hoặc tiền gửi ngân hàng được mã hóa có thể là sự thay thế khả thi trong một số hoàn cảnh, nhưng chỉ CBDC mới có thể cung cấp mức độ tin cậy cần thiết khi thanh toán bằng tiền ngân hàng trung ương.

Thanh toán xuyên biên giới

So với thanh toán nội địa, thanh toán xuyên biên giới vẫn chậm hơn và chi phí cao hơn rất nhiều. Sự xuất hiện của CBDC có thể đưa ra một giải pháp. Trong điều kiện mà CBDC hoạt động 24/7, chúng có thể giảm thiểu các vấn đề về thời gian hoạt động hạn chế trong thanh toán xuyên biên giới, giảm sự thiếu hiệu quả trong hoạt động. Tùy thuộc vào thiết kế của mạng CBDC xuyên biên giới, nó có thể rút ngắn chuỗi ngân hàng đại lý cần thiết để hoàn tất một thanh toán.

Điều này có thể mang lại lợi ích rộng rãi hơn cho hệ sinh thái bằng cách giảm chi phí kinh doanh quốc tế, mở ra thị trường mới và cải thiện thương mại. Pascal cho biết, về bản chất, nhiều tập đoàn hoạt động xuyên biên giới. Nếu CBDC có thể cung cấp một giải pháp ngoại hối hiệu quả để tăng cường dòng chảy xuyên biên giới, điều đó sẽ giải quyết được nhiều thách thức đáng kể mà hệ sinh thái phải đối mặt ngày nay.

Với việc CBDC sẽ xuất hiện vào những thời điểm khác nhau trong mỗi khu vực pháp lý, nên hầu hết các hành lang thanh toán liên quan đến một CBDC sẽ được thực hiện giữa CBDC với CBDC khác và có thể trước mắt là giữa CBDC với một hệ thống cũ. Nhưng ngay cả khi họ có thể xử lý giữa CBDC với CBDC thì rất có thể họ cũng đang sử dụng các công nghệ khác nhau.

Mục tiêu ở đây là để có thể giao dịch hiệu quả trong một phương thức giao hàng ứng với thanh toán hoặc thanh toán so với hình thức thanh toán. Tuy nhiên, Pascal từ Standard Chartered cho biết, vẫn chưa rõ làm thế nào điều đó có thể thực hiện được trong bối cảnh môi trường CBDC đa tiền tệ. Các ngân hàng thương mại nên cung cấp những liên kết cơ bản cho vấn đề thanh khoản nhưng ít nhất ban đầu, thị trường sẽ cần một số loại đối tác trung tâm đáng tin cậy quản lý khả năng tương tác và khả năng tiếp cận thanh toán bù trừ ngoại hối. Khi nhiều CBDC xuất hiện hơn, chúng tôi hy vọng sẽ thấy thị trường ngoại hối phát triển cho việc xử lý các thanh toán kèm thanh toán (PVP).

Các nền tảng CBDC đa tiền tệ, như dự án mBridge, đang chứng minh tính khả thi của việc xây dựng mạng lưới thanh toán hỗ trợ CBDC xuyên biên giới. Giá trị mà các doanh nghiệp có thể thu được từ các khoản thanh toán xuyên biên giới miễn phí, tức thời bằng tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương là rất lớn và việc giảm chi phí kinh doanh ở nước ngoài sẽ tạo ra những cơ hội kinh tế mới có giá trị. Điều quan trọng cần nhớ đó là CBDC là nền tảng cho sự đổi mới. Các hình thức sử dụng CBDC sẽ phát triển theo thời gian khi nhu cầu của người dùng thay đổi và các yêu cầu mới xuất hiện.

MN (theo OMFIF)