Từ năm 2026, Chính phủ Anh sẽ chính thức đưa dịch vụ “Mua trước, trả sau” (Buy Now, Pay Later - BNPL) vào khuôn khổ điều chỉnh pháp lý, nhằm nâng cao quyền lợi người tiêu dùng và tăng cường minh bạch trong lĩnh vực tín dụng tiêu dùng.
Đây là bước đi quan trọng trong bối cảnh dịch vụ này ngày càng phổ biến, nhưng vẫn còn thiếu chuẩn mực quản lý nhất quán.
Ảnh minh họa. (Nguồn: Internet)
BNPL - Từ tiện lợi đến rủi ro tiềm ẩn
Trong những năm gần đây, BNPL đã nổi lên như một hình thức tín dụng ngắn hạn linh hoạt, cho phép người tiêu dùng chia nhỏ khoản thanh toán thành nhiều kỳ thay vì thanh toán toàn bộ ngay tại thời điểm mua sắm. Dịch vụ này đặc biệt phổ biến trong lĩnh vực bán lẻ trực tuyến, với các nhà cung cấp như Klarna, Clearpay và nhiều công ty công nghệ tài chính khác tích cực mở rộng quy mô hoạt động.
Tại Anh, hơn 10 triệu người hiện đang sử dụng dịch vụ BNPL, cho thấy nhu cầu đáng kể đối với hình thức tín dụng này. Chính phủ Anh cũng nhìn nhận BNPL có thể là công cụ hữu ích để hỗ trợ người dân quản lý chi tiêu, miễn là được sử dụng một cách có trách nhiệm.
Tuy nhiên, bên cạnh những tiện ích mà BNPL mang lại, ngày càng có nhiều lo ngại về các rủi ro phát sinh nếu không có hành lang pháp lý phù hợp. Do phần lớn hoạt động BNPL chưa chịu sự giám sát đầy đủ như các hình thức tín dụng khác, người tiêu dùng có thể tiếp cận khoản vay một cách dễ dàng mà không được kiểm tra kỹ lưỡng về khả năng chi trả. Điều này dẫn đến nguy cơ mất kiểm soát tài chính cá nhân, đặc biệt trong bối cảnh nhiều người sử dụng BNPL để chi tiêu cho các nhu cầu thiết yếu như thực phẩm hoặc hóa đơn sinh hoạt.
Hướng tới tiêu chuẩn hóa và minh bạch hóa
Trước thực trạng trên, Bộ Tài chính Anh vừa công bố kế hoạch chính thức điều chỉnh hoạt động BNPL, bắt đầu từ năm 2026. Theo đó, các công ty cung cấp dịch vụ này sẽ phải tuân thủ một loạt quy định mới, tương tự như các tổ chức tín dụng truyền thống. Trọng tâm của những quy định này bao gồm: Yêu cầu kiểm tra khả năng tài chính của khách hàng trước khi cấp khoản vay, cung cấp đầy đủ thông tin hợp đồng để người tiêu dùng hiểu rõ cam kết tài chính của mình và cải thiện quy trình hoàn tiền trong trường hợp xảy ra khiếu nại hoặc sự cố phát sinh.
Bộ Tài chính Anh nhấn mạnh: “Từ năm tới, các công ty BNPL sẽ phải tuân thủ một bộ tiêu chuẩn nhất quán. Người tiêu dùng sẽ biết rõ họ đang cam kết điều gì khi chọn chia nhỏ thanh toán, có đủ khả năng chi trả hay không và cần làm gì khi phát sinh vấn đề.”
Bên cạnh đó, các công ty BNPL cần minh bạch hóa các điều khoản hợp đồng, bao gồm các khoản phí có thể phát sinh, lãi suất (nếu có) và quyền lợi của người tiêu dùng khi chấm dứt hợp đồng trước hạn. Đây là những bước đi cần thiết để bảo vệ người tiêu dùng trước khi thị trường BNPL phát triển sâu rộng hơn.
Chuyển đổi trong cách tiếp cận chính sách tài chính tiêu dùng
Việc Anh chính thức đưa BNPL vào khung quản lý cho thấy sự chuyển đổi rõ rệt trong tư duy điều hành chính sách tài chính tiêu dùng. Trước đây, các cơ quan quản lý thường để ngỏ không gian cho các mô hình tài chính đổi mới tự phát triển nhằm khuyến khích sáng tạo. Tuy nhiên, khi các dịch vụ như BNPL đạt đến quy mô lớn và ảnh hưởng rộng rãi, việc bổ sung quy định là cần thiết để duy trì sự ổn định và công bằng trên thị trường.
Bà Emma Reynolds - Thứ trưởng Bộ Tài chính Vương quốc Anh, nhận định rằng BNPL đã “thay đổi cách thức mua sắm của hàng triệu người”, nhưng trong thời gian dài vẫn vận hành như một “miền đất hoang” - không có chuẩn mực rõ ràng, tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người sử dụng.
Trên thực tế, dự thảo đầu tiên về việc điều chỉnh BNPL đã được Chính phủ Anh công bố từ năm 2023. Khi đó, các cơ quan chức năng đã cảnh báo rằng mô hình này có thể gây tổn hại cho người tiêu dùng nếu không được kiểm soát phù hợp. Từ năm 2022 đến nay, đã có thêm khoảng 2 triệu người tại Anh bắt đầu sử dụng BNPL, cho thấy mức độ phổ biến và sự cấp thiết của việc sớm hoàn thiện khung pháp lý.
Tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững
Việc điều chỉnh hoạt động BNPL không nhằm hạn chế đổi mới tài chính, mà thay vào đó tạo nền tảng cho sự phát triển có trách nhiệm và bền vững của lĩnh vực này. Khi được đặt trong khung pháp lý rõ ràng, các công ty BNPL sẽ phải nâng cao tiêu chuẩn hoạt động, đồng thời gia tăng uy tín trên thị trường tài chính tiêu dùng. Người tiêu dùng cũng sẽ được bảo vệ tốt hơn, tránh rơi vào tình trạng vay nợ chồng chéo hoặc gặp khó khăn trong xử lý tranh chấp.
Với việc ban hành quy định mới, Anh đang thể hiện vai trò tiên phong trong việc thiết lập chuẩn mực quản lý cho các mô hình tín dụng mới. Đây là bước đi được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao chất lượng hệ sinh thái tài chính tiêu dùng, tạo điều kiện để công nghệ tài chính tiếp tục phát triển, nhưng vẫn đảm bảo nguyên tắc minh bạch, công bằng và an toàn cho người sử dụng.
Bảo Ly (Theo Reuters)