Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nhận được 04 kiến nghị của cử tri tỉnh Sơn La thuộc thẩm quyền giải quyết, xử lý của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) do Ban Dân nguyện chuyển đến và NHNN chi nhánh tỉnh Ninh Thuận tổng hợp tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XIII. NHNN trả lời kiến nghị của cử tri như sau:
1. Kiến nghị 1: “Đề nghị Chính phủ sửa đổi khoản 3 Điều 1 Quyết định số 1826/QĐ-TTg ngày 9/10/2013 của Thủ tướng Chính phủ về điều chỉnh giảm lãi suất cho vay đối với một số chương trình, tín dụng chính sách tại Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) theo hướng giảm lãi suất cho vay đối với hộ gia đình sản xuất, kinh doanh ở vùng khó khăn từ 0,8% xuống 0,7%/tháng; khoản 1 Điều 1 Quyết định 1826/QĐ-TTg ngày 9/10/2013 của Thủ tướng Chính phủ giảm lãi suất cho vay hộ cận nghèo từ 120% xuống 110% lãi suất cho vay đối với hộ nghèo quy định trong từng thời kỳ”.
Trả lời:
- Về giảm lãi suất cho vay đối với hộ gia đình sản xuất, kinh doanh ở vùng khó khăn:
Để tiếp tục thực hiện cơ chế ưu đãi về lãi suất đối với hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách, trên cơ sở khả năng cấp bù của Ngân sách Nhà nước và căn cứ diễn biến lãi suất cho vay trên thị trường, NHCSXH đã trình và được Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 750/QĐ-TTg ngày 01/6/2015 về điều chỉnh giảm lãi suất cho vay đối với một số chương trình tín dụng chính sách tại NHCSXH. Theo đó, lãi suất cho vay hộ gia đình sản xuất, kinh doanh tại vùng khó khăn giảm từ 9,6%/năm (0,8%/tháng) xuống 9,0%/năm (0,75%/tháng).
Trong điều kiện ngân sách Nhà nước còn gặp khó khăn, đây là mức lãi suất hợp lý vì các chương trình cho vay tại NHCSXH chủ yếu là cho vay dài hạn (chiếm tỷ trọng trên 98% tổng dư nợ).
- Về giảm lãi suất cho vay hộ cận nghèo từ 120% xuống 110% lãi suất cho vay đối với hộ nghèo quy định trong từng thời kỳ:
Lãi suất cho vay đối với hộ cận nghèo quy định tại Quyết định 15/2013/QĐ-TTg ngày 23/2/2013 của Thủ tướng Chính phủ đã được các Bộ, Ngành tính toán, cân nhắc dựa trên mức chênh lệch 130% giữa thu nhập bình quân cao nhất của hộ cận nghèo (520.000 đồng/tháng) so với hộ nghèo (400.000 đồng/tháng) theo quy định về chuẩn nghèo tại Quyết định 09/2011/QĐ-TTg ngày 30/1/2011 của Thủ tướng Chính phủ và đảm bảo phù hợp với nguyên tắc xây dựng chương trình tín dụng ưu đãi cho các đối tượng chính sách1.
Nhằm hỗ trợ, tạo điều kiện cho hộ cận nghèo cải thiện cuộc sống, vươn lên thoát nghèo bền vững, ngày 09/10/2013, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 1826/QĐ-TTg, trong đó giảm lãi suất cho vay hộ cận nghèo từ mức bằng 130% lãi suất cho vay hộ nghèo xuống mức bằng 120% lãi suất cho vay hộ nghèo. Đây là nỗ lực lớn của Đảng, Nhà nước trong khi đất nước còn nhiều khó khăn.
Trong điều kiện ngân sách nhà nước còn eo hẹp như hiện nay, việc giảm lãi suất cho vay hộ cận nghèo về mức bằng 110% lãi suất cho vay hộ nghèo như kiến nghị của cử tri sẽ gây áp lực rất lớn đối với Ngân sách Nhà nước nên trước mắt chưa thể thực hiện được. Rất mong cử tri chia sẻ và giúp Nhà nước, NHCSXH giải thích, tuyên truyền để việc thực hiện chương trình cho vay các đối tượng chính sách ngày càng tốt hơn.
2. Kiến nghị 2: "Đề nghị NHNN sớm thành lập chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NHNo&PTNT) tại huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La. Hiện nay, huyện Vân Hồ được thành lập mới nhưng trên địa bàn huyện chưa có hệ thống ngân hàng để phục vụ nhân dân".
Trả lời:
Việc thành lập các điểm kinh doanh của ngân hàng thương mại nói chung và NHNo&PTNT nói riêng là do các ngân hàng thương mại chủ động quyết định trên cơ sở cân đối tình hình hoạt động của mỗi ngân hàng. Hiện trên địa bàn tỉnh Sơn La, NHNN đã nhận được đề nghị thành lập 02 Phòng giao dịch của NHNo&PTNT: Phòng giao dịch Sốp Cộp tại huyện Sốp Cộp và Phòng giao dịch Vân Hồ tại huyện Vân Hồ. Theo đó, nhằm tạo điều kiện hỗ trợ phát triển kinh tế, xã hội tại địa phương, NHNN đang tích cực xem xét đề nghị thành lập Phòng giao dịch Sốp Cộp và Phòng giao dịch Vân Hồ của NHNo&PTNT theo quy định của pháp luật hiện hành.
Trường hợp NHNo&PTNT có nhu cầu và lập hồ sơ gửi NHNN đề nghị thành lập Chi nhánh tại huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La, NHNN sẽ xem xét theo quy định của pháp luật.
3. Kiến nghị 3: "Đề nghị Chính phủ sớm ban hành chính sách hỗ trợ đối với các đối tượng mới thoát nghèo theo hướng tiếp tục cho vay vốn sản xuất với thời hạn từ 3 đến 5 năm, để những đối tượng này có cơ hội thoát nghèo bền vững".
Trả lời:
Nhằm hỗ trợ các hộ mới thoát nghèo tiếp tục hưởng chính sách tín dụng ưu đãi phát triển sản xuất, kinh doanh, từng bước ổn định cuộc sống và thoát nghèo bền vững, NHNN đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 28/QĐ-TTg ngày 21/7/2015 quy định về tín dụng đối với hộ mới thoát nghèo tại NHCSXH (Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 05/9/2015). Trong đó quy định cụ thể:
- Đối tượng được vay vốn là hộ gia đình đã từng là hộ nghèo, hộ cận nghèo, có thu nhập bình quân đầu người cao hơn chuẩn cận nghèo theo quy định của pháp luật hiện hành, được UBND cấp xã xác nhận và thời gian kể từ khi ra khỏi danh sách hộ nghèo, hộ cận nghèo tối đa là 3 năm.
- Mức cho vay do NHCSXH và hộ mới thoát nghèo thỏa thuận, nhưng không vượt quá mức cho vay cùng loại phục vụ sản xuất, kinh doanh đối với hộ nghèo được quy định trong từng thời kỳ.
- Lãi suất cho vay áp dụng đối với hộ mới thoát nghèo bằng 125% lãi suất cho vay đối với hộ nghèo quy định trong từng thời kỳ, lãi suất nợ quá hạn bằng 130% lãi suất cho vay.
- Thời hạn cho vay do NHCSXH và hộ mới thoát nghèo thỏa thuận trên cơ sở chu kỳ sản xuất, kinh doanh và khả năng trả nợ của khách hàng nhưng không quá 5 năm.
Quyết định số 28/QĐ-TTg thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với các đối tượng chính sách và toàn dân nói chung, nhằm thực hiện mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia không còn nghèo đói vào năm 2025.
4. Kiến nghị 4: “Đề nghị Chính phủ sớm đánh giá kết quả thực hiện Nghị định số 41/2010/NĐ-CP ngày 12/4/2010 của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn”.
Trả lời:
Nghị định số 41/2010/NĐ-CP (Nghị định 41) ngày 12/4/2010 về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn là chính sách quan trọng giúp khơi thông nguồn vốn đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn nhằm thúc đẩy lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn phát triển tương xứng với tiềm năng theo chủ trương của Đảng, Nhà nước.
Ngay sau Chính phủ ban hành Nghị định 41, NHNN đã phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành, địa phương triển khai quyết liệt chính sách này, qua đó đã thúc đẩy mạnh mẽ tăng trưởng tín dụng vào lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, góp phần quan trọng giúp lĩnh vực đạt được những kết quả to lớn, đặc biệt đối với các sản phẩm có lợi thế như lúa gạo, thủy sản, cà phê… Cuối năm 2014, dư nợ cho vay lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn đạt 744.622 tỷ đồng, tăng gấp 2,5 lần so với cuối năm 2009, tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 30%/năm, cao hơn mức tăng trưởng tín dụng bình quân chung 15% của nền kinh tế. Đến cuối tháng 07/2015, dư nợ cho vay phục vụ nông nghiệp nông thôn của các tổ chức tín dụng ước đạt 806.500 tỷ đồng, tăng 8,31% so với cuối năm 2014.
Trong quá trình triển khai thực hiện, NHNN đã thành lập đoàn khảo sát việc thực hiện Nghị định 41 tại một số địa phương đại diện cho các vùng sản xuất nông nghiệp của cả nước; đồng thời chỉ đạo các NHNN chi nhánh các tỉnh, thành phố tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương tổ chức sơ kết tình hình triển khai Nghị định 41 trên địa bàn sau 3 năm thực hiện. Trên cơ sở kết quả sơ kết và kết quả khảo sát thực tế tại các địa phương, NHNN đã tổ chức Hội nghị sơ kết vào tháng 12/2013 để đánh giá kết quả thực hiện cũng như những hạn chế, bất cập trong quá trình triển khai Nghị định, từ đó chủ động đề xuất và phối hợp với các Bộ, ngành liên quan trình Chính phủ ban hành Nghị định mới thay thế Nghị định 41 cho phù hợp với yêu cầu và đòi hỏi phát triển lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn trong tình hình mới.
Sau khi được Chính phủ chấp thuận, NHNN đã tích cực phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương xây dựng, trình và được Chính phủ ban hành Nghị định 55/2015/NĐ-CP ngày 9/6/2015 thay thế Nghị định 41. Nghị định mới này đã khắc phục triệt để những tồn tại, bất cập trong thực tế triển khai Nghị định 41 và tạo điều kiện cho các đối tượng khách hàng trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn tiếp cận được nhiều hơn nguồn vốn tín dụng ngân hàng, tạo “cú hích” đẩy nhanh quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp, gia tăng sức cạnh tranh, góp phần phát triển bền vững ngành nông nghiệp Việt Nam; qua đó cải thiện và nâng cao điều kiện sống của cư dân vùng nông thôn, góp phần thực hiện thắng lợi chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Cụ thể:
- Bổ sung đối tượng được vay vốn phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn bao gồm cả các đối tượng là cá nhân, hộ gia đình sinh sống trên địa bàn thành phố, thị xã nhưng tham gia sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp.
- Thúc đẩy tổ chức sản xuất nông nghiệp theo mô hình liên kết, mô hình ứng dụng công nghệ cao thông qua việc quy định các tổ chức đầu mối (doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã) tham gia mô hình liên kết, ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp được tổ chức tín dụng (TCTD) cho vay không có tài sản bảo đảm lên đến 70%-80% giá trị dự án, phương án sản xuất, kinh doanh.
- Nâng mức cho vay không có tài sản bảo đảm đối với các đối tượng là cá nhân, hộ gia đình, tổ hợp tác, chủ trang trại, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã... lên gấp 1,5 đến 2 lần so với quy định hiện nay. Quy định mức cho vay không có tài sản bảo đảm đối với một số lĩnh vực đặc thù có nhu cầu vốn lớn trong sản xuất nông nghiệp như đầu tư cây công nghiệp, cây ăn quả lâu năm, nuôi trồng, khai thác thủy sản xa bờ, cung cấp dịch vụ hậu cần nghề cá...cao hơn các lĩnh vực khác.
- Khuyến khích khách hàng vay vốn tham gia mua bảo hiểm trong nông nghiệp thông qua việc quy định TCTD giảm lãi suất cho vay với mức tối thiểu 0,2%/năm so với lãi suất của các khoản cho vay cùng loại và có thời hạn tương ứng.
- Quy định cụ thể hơn về nguyên tắc, quy trình xử lý các khoản nợ vay gặp rủi ro do thiên tai, dịch bệnh trên phạm vi rộng hoặc do nguyên nhân khách quan bất khả kháng đối với khách hàng trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn.
- Khuyến khích các TCTD đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn thông qua quy định về trích lập dự phòng rủi ro, hỗ trợ nguồn vốn và các công cụ điều hành chính sách tiền tệ khác.
- Ngoài ra, Nghị định cũng quy định cá nhân, hộ gia đình vay vốn tại TCTD không phải nộp lệ phí chứng thực hợp đồng thế chấp tài sản tại cơ quan thực hiện chứng thực hợp đồng và lệ phí đăng ký giao dịch bảo đảm tại cơ quan đăng ký giao dịch bảo đảm.
Đồng thời, ngày 22/7/2015, NHNN đã ban hành Thông tư số 10/2015/TT-NHNN hướng dẫn thực hiện một số nội dung của Nghị định số 55/2015/NĐ-CP tới toàn hệ thống ngân hàng nhằm sớm đưa chính sách phát huy hiệu quả trong thực tế.
Trên đây là ý kiến trả lời của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về nội dung kiến nghị của cử tri tỉnh Sơn La. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn và rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ của cử tri đối với hoạt động ngân hàng./.