Ngân hàng xanh: Bước đi cho sự bền vững

Ngân hàng xanh:

Bước đi cho sự bền vững

 

Minh Khuê

Tăng trưởng “xanh”: Tín dụng có vai trò quyết định

Với vai trò là một trung gian tài chính, NH giữ vị trí chiến lược trong việc phát triển bền vững nền kinh tế. Và tín dụng xanh là một giải pháp quan trọng nhằm thực hiện mục tiêu tiết kiệm năng lượng và giảm khí thải độc hại, hướng nền kinh tế tới mục tiêu tăng trưởng xanh. Tại Việt Nam, hệ thống NH đang từng bước theo đuổi mục tiêu tăng trưởng xanh, tín dụng xanh góp phần chống biến đổi khí hậu, giúp cho sự phát triển được cân bằng, hài hoà giữa kinh tế, môi trường và xã hội.

Ông Nguyễn Tiến Đông, Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (NHNN) cho rằng vai trò quyết định của hệ thống NH là nguồn cung ứng vốn chủ yếu cho nền kinh tế tại Việt Nam, có vai trò khuyến khích, định hướng đầu tư xanh, quản trị rủi ro (QTRR) tín dụng phục vụ mục tiêu tăng trưởng xanh và tái cơ cấu nền kinh tế. Ông Đông cũng chia sẻ thêm: NHNN đã và đang xây dựng những chương trình thí điểm tín dụng xanh cho các DNNVV cũng như soạn thảo các Đề án xây dựng quỹ tín dụng xanh, tích cực hợp tác với các tổ chức quốc tế và các NH nước ngoài trong việc huy động nguồn vốn phục vụ cho tăng trưởng xanh. Dù mới chỉ ở những bước đi đầu tiên, thì chủ trương, chính sách của NHNN sẽ là những bước tiến cụ thể để các TCTD, NHTM Việt Nam bước đầu thí điểm và tiến tới xây dựng chiến lược về chính sách và các chương trình tín dụng xanh của mình.

Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng, triển khai tín dụng xanh ở Việt Nam không phải là câu chuyện đơn giản, còn gặp nhiều rào cản nhất định như: các dự án đủ điều kiện được cấp tín dụng xanh thường có chi phí đầu tư ban đầu lớn. Mà giá thành sản xuất cao có thể hạn chế năng lực cạnh tranh của các DN trong ngắn hạn; làm chậm quá trình khai thác thế mạnh tiềm năng... Cơ quan Hợp tác Đức (GIZ) đã tổ chức đã khảo sát 33 hội sở chính và 226 chi nhánh NHTM hiện diện trên thị trường Việt Nam thì thấy rằng, nhận thức về khái niệm tín dụng xanh của các NH còn chưa rõ ràng và đầy đủ. Thêm vào đó, dù các NHTM đã có tìm hiểu những quy định của Chính phủ, bộ, ngành liên quan tới phát triển bền vững, tăng trưởng xanh, hoạt động tín dụng xanh nhưng chưa được cụ thể và hiệu quả. Và các khoản đầu tư xanh ở một số NHTM tại Việt Nam vẫn còn khá hạn chế, các sản phẩm tín dụng xanh chưa đa dạng. Nhiều NH chưa có bộ phận chuyên trách về quản lý rủi ro môi trường, xã hội và phát triển tín dụng xanh...

Giải pháp cho phát triển bền vững

Theo ông Thomas Debelic, Trưởng đại diện NH Commerzbank tại Việt Nam thì, “NH xanh không phải chủ đề mới mà là vấn đề mang tính bền vững, trước thực tế nguồn nhân lực đang ngày càng cạn kiệt. Tính bền vững sẽ liên quan tới các mô hình kinh doanh có đạo đức, tài nguyên thiên nhiên, ảnh hưởng đến thông lệ và hoạt động thương mại của các NH”. Ông Thomas cho rằng, để có thể tiến tới mục tiêu tăng trưởng xanh, NH cần có chiến lược dài hạn thay vì những lợi nhuận ngắn hạn.

Theo ông Rudiger Senft, Giám đốc bộ phận Trách nhiệm Doanh nghiệp - một chuyên gia tới từ NH Commerzbank - đạt được nhiều thành tựu trong lĩnh vực tăng trưởng xanh, đưa ra mô hình “Ba trụ cột” để quản trị DN bền vững: đó là khi đồng thời xem xét ở cả 3 yếu tố về lợi nhuận, con người, và hành tinh chúng ta đang sống. Và hệ thống NHTM cũng nên soi vào đó để có thể đạt được mục tiêu bền vững. Bởi theo ông Rudiger thì, “muốn bền vững, cần phải làm cho DN phù hợp với tương lai”. Ông cũng cho rằng, hệ thống NH muốn đóng góp vào sự bền vững của môi trường bên ngoài, trước tiên phải quản trị tốt môi trường bên trong của chính tổ chức mình.

Đại diện của ABBank thì thấy rằng, tại Việt Nam, khi NHTM tiếp xúc với khách hàng, tăng trưởng xanh cũng chưa thực sự được phổ biến và biết tới do nhiều nguyên do. “Bởi vậy, câu chuyện ở đây là việc nâng cao ý thức, giáo dục cho thế hệ trẻ để chuẩn bị cho bước đầu tư, phát triển về tăng trưởng xanh trong tương lai”, vị này chia sẻ.

Một trong những điểm băn khoăn đối với những nước đang phát triển như Việt Nam với nền tảng ban đầu chưa cao, bài toán đầu tiên phải tính tới là hiệu quả. Đây là yếu tố cản trở, ảnh hưởng đến đầu tư của NH. Để hài hoà lợi nhuận của NH với các yếu tố về tăng trưởng xanh, ông Rudiger cho rằng các NHTM cần có sự đầu tư vào công nghệ. Và ở mỗi quốc gia khác nhau, mỗi định chế tài chính khác nhau sẽ phải tìm ra lời giải phù hợp để cân bằng bài toán kinh doanh của mình.

Ông Bùi Minh Thắng, Phó hiệu trưởng Trường bồi dưỡng cán bộ NH lại nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác đào tạo đối với kinh tế xanh, tài chính xanh, NH xanh. Theo ông, vấn đề cần thống nhất ban đầu khi lên khung chương trình cũng như khi tài trợ cho các dự án xanh, bên cạnh yếu tố lợi nhuận thì đối tượng, nhân lực làm việc sao cho hiệu quả là việc vô cùng cần thiết.

Cũng có ý kiến của chuyên gia nhận định rằng, với những NH mới có ý tưởng tham gia lĩnh vực này, cần xác định xem mức độ tối thiểu cần làm gì, sau đó mới xem xét tới lợi ích dài hạn này. Và có thể cũng sẽ tiến tới việc xây dựng tiêu chí chung trên toàn hệ thống NH để chuẩn hoá bộ tiêu chí chung về chất lượng trong lĩnh vực này.