Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nhận được 02 kiến nghị của cử tri tỉnh Đồng Nai thuộc thẩm quyền giải quyết, xử lý của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) do Ban Dân nguyện chuyển đến Kỳ họp thứ 11, Quốc hội khóa XIII. NHNN trả lời kiến nghị của cử tri như sau:
1. Kiến nghị 1:“Cử tri kiến nghị thay thế chất liệu đồng tiền giấy vì tiền giấy (mệnh giá 10.000 đồng, 20.000 đồng, 50.000 đồng, 100.000 đồng) do NHNN phát hành chất lượng thấp, tuổi thọ trong lưu thông không cao”.
Trả lời:
- Về chất lượng đồng tiền phát hành:
Trong quá trình lưu thông, chất lượng đồng tiền sẽ giảm dần theo thời gian sử dụng vì nhiều nguyên nhân khác nhau. Đối với tiền giấy (tiền cotton), chủ yếu là do lấm bẩn; nhàu nát; sờn, rách. Đối với tiền polymer, chủ yếu là do mực in bị mòn trong quá trình sử dụng, dẫn đến phai màu, mất một phần hình ảnh, hoa văn trên đồng tiền.
Quá trình theo dõi chất lượng đồng tiền trong lưu thông của NHNN cho thấy, tiền polymer bền hơn, sạch hơn và có khả năng chống giả cao hơn tiền cotton trước đây, góp phần bảo vệ tốt hơn lợi ích của nhân dân và an ninh tiền tệ quốc gia. Nhìn chung, chất lượng đồng tiền trong lưu thông hiện nay đáp ứng yêu cầu của công chúng trong thanh toán hàng hóa, dịch vụ.
Để duy trì chất lượng đồng tiền trong lưu thông, khi khách hàng đến nộp tiền vào hệ thống ngân hàng, các ngân hàng phải phân loại và thu đổi những đồng tiền cũ, rách, nhàu nát, không đủ tiêu chuẩn lưu thông bằng tiền đủ tiêu chuẩn lưu thông. Tuy nhiên, thực tế trong lưu thông vẫn có những đồng tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông, bởi nhiều lý do khách quan, chủ quan khác nhau mà vẫn còn những đồng tiền chưa được luân chuyển qua hệ thống ngân hàng để giữ lại, tiêu hủy, sau đó thay thế bằng tiền đủ tiêu chuẩn đưa vào lưu thông.
- Về đề nghị thay đổi chất liệu in tiền:
Đây là vấn đề lớn, cần được cân nhắc thận trọng và thuộc quyền quyết định của Trung ương, Chính phủ. Là cơ quan phát hành tiền, NHNN luôn nghiên cứu, cập nhật những phát triển mới của khoa học công nghệ (nhất là công nghệ vật liệu in tiền mới) để nâng cao chất lượng đồng tiền và sẽ có đề xuất phù hợp khi cần thiết, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công chúng về đồng tiền sạch đẹp hơn trong lưu thông. Thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục tăng cường công tác tuyển chọn, phân loại tiền để tăng cường chất lượng đồng tiền trong lưu thông.
2. Kiến nghị 2: “Cử tri phản ánh về việc người nông dân chưa tiếp cận được chính sách ưu đãi vốn Nhà nước trong lĩnh vực nông nghiệp (theo Nghị định số 55/2015/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/8/2015 thay thế Nghị định số 41/2010/NĐ-CP ngày 12/4/2010 của Chính phủ), đa số nông dân vẫn phải vay lãi suất cao từ ngân hàng thương mại do việc tiếp cận chính sách này rất khó khăn, phải đáp ứng đầy đủ chứng từ, áp lực trả nợ và lãi suất rất lớn, thời gian đáo hạn nhanh (chỉ được vay vốn lưu động, ngắn hạn sáu tháng), trong khi người nông dân sản xuất hiện nay cần vốn trung, dài hạn với số lượng lớn. Cử tri kiến nghị nghiên cứu, sớm có giải pháp tháo gỡ những khó khăn vướng mắc trong thời gian qua, tạo điều kiện cho người nông dân được thụ hưởng chính sách ưu đãi trên để đầu tư, phát triển sản xuất”.
Trả lời:
Thời gian qua, Chính phủ và NHNN luôn xác định nông nghiệp nông thôn là một lĩnh vực ưu tiên cần tập trung vốn đầu tư phát triển. Nhằm tạo điều kiện cho các đối tượng khách hàng trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn tiếp cận được nhiều hơn nguồn vốn tín dụng ngân hàng, tạo “cú hích” đẩy nhanh quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp, gia tăng sức cạnh tranh, góp phần phát triển bền vững ngành nông nghiệp Việt Nam. NHNN đã trình Chính phủ ban hành Nghị định số 55/2015/NĐ-CP ngày 09/6/2015 thay thế Nghị định số 41/2010/NĐ-CP.
Nghị định 55 là một chủ trương lớn của Chính phủ, góp phần thúc đẩy đầu tư tín dụng vào lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn thông qua một hệ thống chính sách, cơ chế đặc thù. Trong đó, các điểm nổi bật, quan trọng của Nghị định mới về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn như:
- Bổ sung đối tượng được vay vốn phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn bao gồm cả các đối tượng là cá nhân, hộ gia đình sinh sống trên địa bàn thành phố, thị xã nhưng tham gia sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp.
- Thúc đẩy tổ chức sản xuất nông nghiệp theo mô hình liên kết, mô hình ứng dụng công nghệ cao thông qua việc quy định các tổ chức đầu mối (doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã) tham gia mô hình liên kết, ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp được tổ chức tín dụng (TCTD) cho vay không có tài sản bảo đảm lên đến 70%-80% giá trị dự án, phương án sản xuất, kinh doanh.
- Nâng mức cho vay không có tài sản bảo đảm đối với các đối tượng là cá nhân, hộ gia đình, tổ hợp tác, chủ trang trại, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã... lên gấp 1,5 đến 2 lần so với quy định hiện nay. Quy định mức cho vay không có tài sản bảo đảm đối với một số lĩnh vực đặc thù có nhu cầu vốn lớn trong sản xuất nông nghiệp như đầu tư cây công nghiệp, cây ăn quả lâu năm, nuôi trồng, khai thác thủy sản xa bờ, cung cấp dịch vụ hậu cần nghề cá...cao hơn các lĩnh vực khác.
- Khuyến khích khách hàng vay vốn tham gia mua bảo hiểm trong nông nghiệp thông qua việc quy định TCTD giảm lãi suất cho vay với mức tối thiểu 0,2%/năm so với lãi suất của các khoản cho vay cùng loại và có thời hạn tương ứng.
- Quy định cụ thể hơn về nguyên tắc, quy trình xử lý các khoản nợ vay gặp rủi ro do thiên tai, dịch bệnh trên phạm vi rộng hoặc do nguyên nhân khách quan bất khả kháng đối với khách hàng trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn.
- Khuyến khích các TCTD đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn thông qua quy định về trích lập dự phòng rủi ro, hỗ trợ nguồn vốn và các công cụ điều hành chính sách tiền tệ khác.
- Ngoài ra, Nghị định cũng quy định cá nhân, hộ gia đình vay vốn tại TCTD không phải nộp lệ phí chứng thực hợp đồng thế chấp tài sản tại cơ quan thực hiện chứng thực hợp đồng và lệ phí đăng ký giao dịch bảo đảm tại cơ quan đăng ký giao dịch bảo đảm.
Sau khi Nghị định 55/2015/NĐ-CP được ban hành, NHNN đã chỉ đạo các TCTD tích cực triển khai, tạo điều kiện cho người dân tiếp cận chính sách này một cách thuận lợi. Đối với một số vấn đề cụ thể:
- Về lãi suất cho vay: NHNN quy định trần lãi suất cho vay ngắn hạn bằng Việt Nam đồng đối với 05 lĩnh vực ưu tiên (trong đó có lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn) hiện nay là 7%/năm. Lãi suất cho vay ngắn hạn lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn hiện nay phổ biến từ 6%-7%/năm, lãi suất cho vay trung, dài hạn từ 9-10%/năm, thấp hơn lãi suất cho vay thông thường 1-1,5%/năm. Riêng đối với một số khách hàng có dự án, phương án sản xuất kinh doanh khả thi, ngân hàng kiểm soát chặt chẽ được dòng tiền thì lãi suất cho vay áp dụng chỉ từ 5,5%-6%/năm.
- Về thời hạn cho vay: theo quy định, căn cứ vào chu kỳ sản xuất kinh doanh thì TCTD và khách hàng thỏa thuận thời hạn cho vay phù hợp, nhằm đảm bảo hiệu quả cao nhất. Khách hàng vay thời hạn càng dài thì phải mức lãi suất cho vay càng cao. Các TCTD cũng sẵn sàng cho vay các dự án cần đầu tư bằng nguồn vốn trung, dài hạn, đặc biệt là các dự án liên kết, ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp.
Bên cạnh đó, theo quy định tại Nghị định 55/2015/NĐ-CP, đối với các cây trồng, vật nuôi có các chu kỳ sản xuất liền kề trong năm và các cây lưu gốc, cây công nghiệp có thu hoạch hàng năm thì khách hàng và TCTD có thể thỏa thuận áp dụng phương thức cho vay lưu vụ. Theo đó, hết chu kỳ sản xuất đầu tiên khách hàng chỉ phải trả lãi và tiếp tục được sử dụng dư nợ gốc phục vụ chu kỳ sản xuất tiếp theo nhằm tạo điều kiện tối đa cho khách hàng trong việc tiêu thụ sản phẩm cũng như chủ động về nguồn vốn cho chu kỳ sản xuất kế tiếp.
- Về thủ tục vay vốn: Trong thời gian qua, thực hiện chỉ đạo của NHNN, các TCTD đã tích cực cải thiện, đơn giản hóa hồ sơ, thủ tục vay vốn. Đặc biệt, đối với đối tượng vay vốn là hộ nông dân, một số ngân hàng đã áp dụng hình thức sổ vay vốn; cho vay thông qua các tổ, nhóm của các tổ chức chính trị - xã hội… nhằm tạo điều kiện tối đã cho khách hàng tiếp cận nguồn vốn tín dụng phục vụ sản xuất. Tuy nhiên, TCTD phải kiểm soát được việc sử dụng vốn vay đúng mục đích của khách hàng. Vì vậy, trong quá trình sử dụng tiền vay từ TCTD cho từng mục đích cụ thể, khách hàng phải thực hiện đúng các quy định của pháp luật, như: mua bán hàng hóa phải có hóa đơn, chứng từ… để làm cơ sở cho các TCTD giải ngân vốn.
Với các chính sách đồng bộ và sự triển khai quyết liệt của ngành Ngân hàng, tín dụng nông nghiệp, nông thôn trong thời gian qua đã tăng trưởng mạnh mẽ. Tính đến cuối tháng 5/2016, dư nợ cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn ước đạt 874.000 tỷ đồng, tăng 3,56% so với cuối năm 2015.
Trên đây là ý kiến trả lời của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về nội dung kiến nghị của cử tri tỉnh Đồng Nai. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn và rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ của cử tri đối với hoạt động ngân hàng./.