CAR và bài toán sống còn

 

CAR và bài toán sống còn

Hệ số CAR tuy quan trọng nhưng nếu quá cao sẽ là lãng phí

Thanh Huyền

Ngân hàng lo giữ van an toàn

Theo số liệu mới nhất của NHNN về tình hình hoạt động của các TCTD đến hết tháng 5/2016, tỷ lệ an toàn vốn (CAR) của toàn hệ thống ở mức 12,68%, cao hơn nhiều so với quy định của NHNN là 9%. Trong đó có khá nhiều NH hệ số CAR còn cao hơn tỷ lệ chung của cả hệ thống. Như theo báo cáo kinh doanh 6 tháng của Techcombank, CAR của NH này đạt 14,3% vào cuối tháng 6/2016. Hay tại VIB, tỷ lệ CAR của NH thậm chí luôn ở mức 17-19%, một tỷ lệ rất cao so với các NH trong hệ thống…

Duy trì tỷ lệ CAR cao là một trong những ưu tiên hàng đầu của các TCTD để đảm bảo hoạt động kinh doanh được an toàn. Tính cấp thiết của vấn đề này cao hơn khi tới đây các NH sẽ phải thực hiện áp dụng Basel II với những quy định khắt khe hơn, có thể khiến CAR của các NH giảm. Do đó, những NH có hệ số CAR ở quanh mức 9% sẽ phải tính đến phương án tăng vốn cấp 1 hoặc cấp 2 để cải thiện hệ số này. Nhất là đối với những NH chưa được chọn thực hiện thí điểm Basel II mà tỷ lệ CAR vẫn ở mức 9 – 10% thì phải nhanh chóng tìm cách để nâng hệ số này lên nếu không muốn hoạt động NH đối mặt với nhiều rủi ro. Vì CAR là trụ cột quan trọng nhất trong các giới hạn, tỷ lệ đảm bảo an toàn hoạt động của các TCTD.

Mặc dù hệ số CAR của NH đang ở mức 13%, nhưng Tổng giám đốc OCB Nguyễn Đình Tùng cũng tỏ ra khá thận trọng khi cho biết NH vẫn phải tìm cách để nâng hệ số CAR lên một chút nữa. “Nếu thời điểm này thì không vấn đề gì, nhưng muốn tăng dư nợ tín dụng, tăng tổng tài sản,… rõ ràng NH phải phòng bị vốn để vẫn giữ được hệ số CAR”, ông Tùng nói về kế hoạch của OCB. Sự thận trọng của NH được chuyên gia NH đánh giá là cần thiết khi cho rằng hệ số CAR các NH Việt Nam cần phải được tính toán, theo dõi một cách chặt chẽ. Vì không loại trừ trong tài sản NH tiềm ẩn những tài sản “độc hại” như nợ xấu. Chưa kể, không phải báo cáo tài chính của các NH nào cũng chuẩn mực, đáng tin cậy. Tài sản của các NH cần được đánh giá rà soát lại một cách chính xác để loại trừ ra những tài sản xấu, không sinh lời và nhất là những khoản phải thu NH còn chứa đựng nhiều rủi ro như lãi dự thu... Lúc đó mới có thể có hệ số CAR chính xác được.

Ngân hàng nâng CAR bằng cách nào

Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu các NH cũng không nên duy trì hệ số CAR ở mức cao quá vì nó cho thấy họ sử dụng vốn chủ sở hữu không hiệu quả. Đồng quan điểm, ông Nguyễn Đình Tùng cho rằng, hệ số CAR càng cao thì hiệu quả vốn NH càng thấp. Nên NH chỉ giữ ở mức độ cao vừa phải so với quy định của NHNN có thể dao động từ 11-13% vừa đảm bảo NH hoạt động an toàn vừa kinh doanh hiệu quả. Để duy trì hoặc nâng hệ số CAR, có một số biện pháp phổ biến như đưa hệ số rủi ro thấp qua việc tính toán tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho trung dài hạn ở mức hợp lý, hay kiểm soát danh mục đầu tư tín dụng vào các lĩnh vực rủi ro… Thứ hai là có cơ sở vốn tốt hơn thông qua việc tăng cả vốn cấp 1 và 2. Như tại OCB, NH này có kế hoạch tăng cả vốn cấp 1 là vốn điều lệ và vốn cấp 2 thông qua phát hành trái phiếu. Nhưng ông Tùng cho biết, NH tăng vốn mức độ hợp lý chứ không tăng nhiều quá để tránh lãng phí vốn.

Cũng như OCB, năm nay SCB thực hiện tăng vốn để đảm bảo hệ số CAR của NH ở mức an toàn. Tổng giám đốc SCB Võ Tấn Hoàng Văn cho biết, hiện hệ số CAR trên 10%. Nhưng nếu áp dụng quy định theo Thông tư 06, thì tỷ lệ này sẽ giảm xuống. Vì thế, năm nay NH cũng tăng vốn thêm 1.500 tỷ đồng qua phát hành cổ phiếu nâng tổng vốn điều lệ của NH lên con số 16.500 tỷ đồng. Theo đó, giúp NH duy trì hệ số CAR ở mức 9,5 – 10% vào năm 2017 và những năm tiếp theo.

Cách tăng vốn điều lệ được coi là nhanh nhất để giúp các NH nâng hệ số CAR, tuy nhiên đối với nhiều NH việc tăng vốn điều lệ trong năm nay sẽ không được thuận lợi. Thời điểm này, một số vụ án liên quan đến NH sẽ ảnh hưởng đến tâm lý của nhà đầu tư khi có ý định đầu tư cổ phiếu NH. Vì thế cũng ảnh hưởng ít nhiều đến giá của cổ phiếu. Phương án kêu gọi cổ đông bỏ thêm tiền đầu tư cũng không hề dễ dàng. Bởi, những cổ đông đã không được nhận cổ tức từ NH đầu tư trong nhiều năm liền cũng không mặn mà bỏ vốn thêm vào đầu tư.

Theo các chuyên gia NH, thời điểm này biện pháp tăng vốn khả thi nhất là giữ lại lợi nhuận. Tuy nhiên, không phải NH nào cũng có được kết quả lợi nhuận khả quan. Theo những bản báo cáo kinh doanh 6 tháng đầu năm được các NH công bố thì chỉ có một vài NH lợi nhuận tăng khá như Techcombank, VietinBank… còn lại lợi nhuận nhiều NH còn khá khiêm tốn. Dù khó, nhưng ông Tùng cho rằng các NH vẫn phải xoay xở để đảm bảo hoạt động NH ổn định, an toàn. OCB kêu gọi các cổ đông hiện tại nhất là cổ đông lớn có cam kết cao với NH đầu tư thêm. Và NH sẽ thuyết phục cổ đông giữ lợi nhuận hàng năm để thực hiện tăng vốn.

Ngoài việc tăng vốn điều lệ để duy trì hệ số CAR, thì theo TS. Nguyễn Trí Hiếu việc vốn chủ sở hữu cũng rất quan trọng và được coi là gối đệm cho NH. Vì rất nhiều hoạt động tín dụng dựa vào vốn chủ sở hữu, chẳng hạn như cho vay một khách hàng không quá 15% vốn chủ sở hữu. Và rất nhiều hoạt động NH dựa trên cơ sở vốn chủ sở hữu. Nếu NH nào có vốn chủ sở hữu cao sẽ có gối đệm dày để có thể chống đỡ, giảm thiểu thiệt hại khi thị trường có biến động. Và ngược lại NH nào có vốn mỏng tác động mạnh đến hoạt động. “Vì thế hệ số CAR, vốn chủ sở hữu đều là xương sống của một NH”, TS. Nguyễn Trí Hiếu nhận định.