Sáng 10/4, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) Nguyễn Ngọc Cảnh đã tham dự Diễn đàn Hợp tác xã Quốc gia lần thứ III năm 2026 với chủ đề "Kết nối kinh tế hợp tác với hệ sinh thái kinh tế tư nhân".
Diễn đàn do Liên minh Hợp tác xã Việt Nam tổ chức, nhân dịp kỷ niệm Ngày Hợp tác xã Việt Nam (11/4), 80 năm Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư kêu gọi điền chủ, nông gia tham gia hợp tác xã nông nghiệp (11/4/1946 – 11/4/2026) và hưởng ứng Tháng hành động vì Hợp tác xã năm 2026. Diễn đàn quy tụ khoảng 300 đại biểu là lãnh đạo Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương, địa phương, tổ chức quốc tế, chuyên gia, doanh nghiệp và các hợp tác xã tiêu biểu trên cả nước.
Toàn cảnh Diễn đàn Hợp tác xã Quốc gia lần thứ III năm 2026
Phát biểu tại Diễn đàn, Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Ngọc Cảnh nhấn mạnh, kinh tế tập thể, hợp tác xã là một trong những thành phần kinh tế quan trọng được Đảng và Nhà nước quan tâm, củng cố và phát triển cùng kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế quốc gia. Nghị quyết 20 Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII đã nhấn mạnh giải pháp liên kết chuỗi giá trị nhằm phát triển kinh tế tập thể (KTTT) bền vững, tập trung vào việc HTX đóng vai trò trung tâm kết nối nông dân với doanh nghiệp, ứng dụng công nghệ cao, nâng cao chất lượng sản phẩm và tham gia sâu vào mạng lưới phân phối hiện đại. Bên cạnh đó, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân tiếp tục nhấn mạnh việc khuyến khích phát triển chuỗi giá trị, liên kết giữa doanh nghiệp và HTX, hỗ trợ chuyển giao công nghệ để cùng phát triển.
Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh phát biểu tại Diễn đàn
Cụ thể hóa những chủ trương lớn của Đảng và triển khai các cơ chế, chính sách phát triển kinh tế tập thể tại Luật Hợp tác xã 2023, Phó Thống đốc cho biết, với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước về tiền tệ và hoạt động ngân hàng, thời gian qua, NHNN đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ tạo điều kiện thuận lợi cho khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã tiếp cận vốn và dịch vụ tài chính ngân hàng.
NHNN điều hành CSTT chủ động, linh hoạt nhằm kiểm soát lạm phát, góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Trong năm 2025 và các tháng đầu năm 2026, NHNN tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành nhằm tạo điều kiện cho TCTD tiếp cận nguồn vốn từ NHNN với chi phí thấp. NHNN cũng đã chỉ đạo các TCTD tiết giảm chi phí hoạt động để có cơ hội chia sẻ lãi vay đối với khách hàng; Quy định lãi suất cho vay ngắn hạn đối với lĩnh vực ưu tiên, trong đó HTX vay vốn thực hiện các lĩnh vực ưu tiên, được hưởng lãi suất tối đa bằng VNĐ hiện nay ở mức 4%/năm, thấp hơn so với lãi suất chung.
NHNN cũng thường xuyên rà soát hoàn thiện các quy định về cấp tín dụng thông qua việc trình Quốc hội ban hành Luật Các TCTD năm 2024, Luật sửa đổi, bổ sung năm 2025 và hoàn thiện các văn bản hướng dẫn Luật Các TCTD trong đó bổ sung quy định về hình thức cấp tín dụng bằng phương tiện điện tử, quy định giá trị món vay nhỏ không cần chứng minh phương án vay vốn, tạo hành lang pháp lý thuận lợi tăng khả năng tiếp cận vốn cho người dân, doanh nghiệp, HTX.
Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh nhấn mạnh, NHNN luôn quan tâm triển khai các giải pháp tín dụng phát triển liên kết trong sản xuất, nhất là liên kết giữa HTX và doanh nghiệp trong sản xuất nông nghiệp. Theo đó, từ năm 2015, NHNN đã tham mưu trình Chính phủ ban hành Nghị định số 55/2015/NĐ-CP quy định các cơ chế tín dụng ưu đãi về cho vay không có tài sản bảo đảm, ưu đãi về lãi suất khuyến khích liên kết trong nông nghiệp.
Theo Phó Thống đốc, các cơ chế này thường xuyên được NHNN rà soát, kịp thời đề xuất sửa đổi, bổ sung phù hợp với yêu cầu thực tế như Nghị định số 116 năm 2018 và tháng 6/2025 vừa qua, NHNN tiếp tục trình Chính phủ ban hành Nghị định số 156/2025/NĐ-CP với nhiều cơ chế ưu đãi hơn nữa trong đó có đối tượng thụ hưởng là HTX, Liên hiệp Hợp tác xã (LHHTX), thành viên HTX như: Nâng mức cho vay không có tài sản bảo đảm đối với cá nhân, hộ gia đình từ 300 triệu đồng lên 500 triệu đồng; Đối với HTX, LHHTX, nâng từ mức 01 - 03 tỷ đồng lên 05 tỷ đồng. Ngoài ra, để khuyến khích HTX, LHHTX tham gia liên kết, Nghị định quy định HTX tham gia liên kết với doanh nghiệp, ứng dụng công nghệ cao thì được vay không có tài sản bảo đảm tối đa 70%-80% giá trị của dự án. Bên cạnh đó, Nghị định cũng quy định các cơ chế xử lý rủi ro đặc thù như cơ cấu lại thời hạn trả nợ và giữ nguyên nhóm nợ, khoanh nợ khi thiên tai, dịch bệnh bất khả kháng dẫn đến khách hàng không có khả năng trả nợ đúng hạn. Kết quả đến nay, dư nợ tín dụng đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn đạt khoảng 4,2 triệu tỷ đồng, chiếm 22,4% tổng dư nợ nền kinh tế. Dư nợ cho vay mô hình liên kết trong nông nghiệp đạt 12.000 tỷ đồng.
Đặc biệt, Phó Thống đốc cho biết, NHNN đã thiết kế các chính sách ưu đãi về lãi suất để hỗ trợ cho các HTX vay vốn với chi phí thấp phục vụ phát triển sản xuất thông qua triển khai các chương trình tín dụng thúc đẩy liên kết giữa HTX và doanh nghiệp, như: Chương trình cho vay ngành nông, lâm, thủy sản với quy mô 185.000 tỷ đồng (đã 3 lần tăng quy mô), Chương trình cho vay 1 triệu ha lúa chất lượng cao và phát thải thấp vùng đồng bằng sông Cửu Long do NHNN phối hợp với Bộ Nông nghiệp Môi trường triển khai.
Theo đó, các HTX, LHHTX, doanh nghiệp tham gia liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm lúa gạo chất lượng cao và phát thải thấp vùng ĐBSCL được các TCTD cho vay với lãi suất ưu đãi thấp hơn tối thiểu 1%/năm. Kết quả đến nay đã có 08 NHTM đăng ký tham gia Chương trình, doanh số giải ngân lũy kế của Chương trình đạt 3.200 tỷ đồng. Ngoài ra, NHNN đã trình Chính phủ ban hành Nghị định 28/2022/NĐ-CP về chính sách tín dụng ưu đãi thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong đó doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia vào chuỗi giá trị được NHCSXH cho vay lãi suất ưu đãi bằng 50% lãi suất cho vay hộ cận nghèo (3,74%/năm).
Phó Thống đốc cho biết, NHNN thường xuyên chỉ đạo các TCTD tập trung tín dụng cho các tổ chức KTTT hoạt động trong các lĩnh vực ưu tiên, các động lực tăng trưởng của nền kinh tế theo chủ trương của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các tổ chức KTTT thực hiện mô hình sản xuất chuỗi giá trị ứng dụng công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, HTX sản xuất sản phẩm OCOP thế mạnh của từng địa phương phù hợp với quy định của pháp luật. Trên cơ sở chỉ đạo của NHNN, các TCTD đã phối hợp tư vấn cho doanh nghiệp, HTX xây dựng phương án kinh doanh có liên kết đầu ra, hợp đồng bao tiêu làm điều kiện vay vốn, qua đó góp phần hình thành nhiều mô hình liên kết sản xuất giữa HTX với doanh nghiệp, tăng năng lực sản xuất và giải quyết việc làm, cải thiện thu nhập cho lao động nông thôn. Bên cạnh đó, các TCTD khuyến khích doanh nghiệp tham gia cùng góp vốn, bảo lãnh tín dụng cho HTX để tăng cường liên kết chuỗi giá trị và giảm gánh nặng tài sản bảo đảm cho HTX, từ đó tăng tiếp cận vốn cho HTX.
Với việc triển khai đồng bộ các giải pháp trên, kết quả cho vay HTX, LHHTX đạt khoảng 7 nghìn tỷ đồng. Bên cạnh dư nợ cho vay chủ thể là HTX, LHHTX, các TCTD còn cho vay đối với các cá nhân, hộ gia đình là thành viên HTX để đáp ứng nhu cầu sản xuất của HTX, LHHTX. Đến nay, dư nợ tín dụng đối với cá nhân, hộ gia đình, trong đó có các cá nhân thành viên HTX đạt trên 8,5 triệu tỷ đồng, chiếm tỷ trọng khoảng 46% tổng dư nợ toàn nền kinh tế.
Về định hướng thời gian tới, Phó Thống đốc cho biết, thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước, để góp phần phát triển khu vực KTTT, NHNN sẽ tập trung các giải pháp trọng tâm như: Tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế chính sách, tạo điều kiện thuận lợi cho các TCTD trong hoạt động cấp tín dụng; chỉ đạo các TCTD cải tiến, đổi mới quy trình, thủ tục, điều kiện cấp tín dụng phù hợp với yêu cầu và thực tiễn hoạt động của HTX để từng bước mở rộng và tăng cường hỗ trợ vốn cũng như khả năng tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng cho các loại hình HTX; Chỉ đạo các TCTD tích cực triển khai các chính sách, chương trình tín dụng ưu đãi, lãi suất thấp; Tăng cường tín dụng cho các mô hình liên kết sản xuất HTX và doanh nghiệp.
Tại Diễn đàn, các phát biểu và tham luận tập trung nhận diện những điểm nghẽn thực tiễn đang cản trở liên kết giữa hợp tác xã và doanh nghiệp tư nhân, từ vấn đề thể chế, cơ chế hợp tác, thực thi hợp đồng, đến tiếp cận tín dụng, năng lực quản trị và tiêu chuẩn hóa sản xuất, vấn đề hoàn thiện thể chế phát triển kinh tế tư nhân gắn với kinh tế hợp tác, định hướng phát triển hợp tác xã nông nghiệp theo tinh thần mới, giải pháp tín dụng hỗ trợ liên kết…
Một điểm nhấn quan trọng của Diễn đàn là phiên tọa đàm đối thoại trực tiếp giữa hợp tác xã, doanh nghiệp và cơ quan quản lý, tập trung vào các vấn đề mang tính thực tiễn như rủi ro hợp đồng, điều kiện để hợp tác xã trở thành đối tác tin cậy, thiết lập cơ chế hợp tác dài hạn trong chuỗi giá trị, chuyển từ bao tiêu sang quan hệ đối tác chiến lược có chia sẻ lợi ích và rủi ro. Qua đó, Diễn đàn góp phần định hình tư duy mới về liên kết kinh tế, nơi hợp tác xã không còn là chủ thể thụ động mà trở thành cấu phần vận hành thực sự trong hệ sinh thái kinh tế tư nhân.
KY - Ảnh: Thanh Hoa