Chuyển đổi thẻ từ sang thẻ Chip là giải pháp trọng tâm thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt

Giải pháp trọng tâm của ngành Ngân hàng

Chuyển đổi thẻ thanh toán nội địa từ thẻ từ sang thẻ chip là một trong những giải pháp trọng tâm của ngành ngân hàng được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2016-2020 (Quyết định 2545/QĐ-TTg). Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, căn cứ các quy định pháp luật hiện hành về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, ngày 05/10/2018, Thống đốc NHNN đã ký Quyết định số 1927/QĐ-NHNN công bố Bộ tiêu chuẩn cơ sở về thẻ chip nội địa; trong đó quy định chi tiết về các yêu cầu kỹ thuật thẻ thanh toán nội địa tại Việt Nam theo công nghệ chip tiếp xúc và không tiếp xúc, tương thích với chuẩn EMV của quốc tế. Tiếp đó, Thống đốc NHNN đã ban hành Thông tư số 41/2018/TT-NHNN ngày 28/12/2018 quy định về lộ trình chuyển đổi thẻ ngân hàng sang thẻ tuân thủ tiêu chuẩn cơ sở về thẻ chip nội địa; theo đó, lộ trình chuyển đổi đối với tổ chức thanh toán thẻ là đến ngày 31/12/2020 và đối với tổ chức phát hành thẻ là ngày 31/12/2021.

Thẻ chip nội địa đáp ứng đầy đủ các yếu tố kỹ thuật về an toàn, bảo mật theo Tiêu chuẩn quốc tế EMV, hạn chế các rủi ro về gian lận giả mạo trong thanh toán thẻ, đảm bảo an ninh an toàn thanh toán cho khách hàng; làm nền tảng quan trọng để tích hợp, ứng dụng cho các dịch vụ cũng như phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt cho các dịch vụ như y tế, giáo dục, giao thông, bảo hiểm và các dịch công. Việc sử dụng thanh toán bằng thẻ chip nội địa với công nghệ không tiếp xúc cho các giao dịch giá trị nhỏ sẽ mang lại trải nghiệm mới cho khách hàng khi chỉ cần thực hiện 1 thao tác chạm thẻ vào máy POS là có thể hoàn thành giao dịch. Các ngân hàng phát hành sẽ quy định ngưỡng giá trị thanh toán không cần xác thực khách hàng dành cho các giao dịch giá trị nhỏ.

Giúp cho các giao dịch thanh toán an toàn, bảo mật hơn

Theo báo cáo của NHNN, giai đoạn 2016-2020 tiếp tục đánh dấu bước tiến vượt bậc trong sự phát triển của hoạt động thanh toán cả về chất và lượng với nhiều sản phẩm, dịch vụ thanh toán mới, tiện ích và hiện đại dựa trên ứng dụng công nghệ thông tin; các chỉ số thanh toán khong dùng tiền mặt (TTKDTM) tăng trưởng ấn tượng; công tác đảm bảo an ninh, an toàn hệ thống TTKDTM được coi trọng và tăng cường.

Kết quả này được thể hiện ở những mặt sau: (i) Hạ tầng kỹ thuật và công nghệ phục vụ TTKDTM, nhất là thanh toán điện tử được đầu tư, nâng cấp (đến nay có khoảng 78 tổ chức triển khai dịch vụ thanh toán qua internet và 49 tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán qua điện thoại di động (ĐTDĐ). Đến tháng 5/2020 có 34 tổ chức không phải là ngân hàng đã được NHNN cấp Giấy phép cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán. Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng (TTĐTLNH) hoạt động an toàn, hiệu quả và thông suốt, tiếp tục phát huy vai trò là Hệ thống thanh toán xương sống của quốc gia, đáp ứng tốt nhu cầu thanh toán liên ngân hàng trong toàn quốc; (ii) Hoạt động TTKDTM có sự phát triển mạnh mẽ, nhất là thanh toán qua điện thoại di động và Internet (đến cuối năm 2019, giao dịch qua kênh internet tăng 64% về số lượng giao dịch và tăng 37% về giá trị giao dịch; giao dịch qua kênh ĐTDĐ tăng tương ứng 198% và 210% về số lượng và giá trị giao dịch so với cùng kỳ năm 2018); (iii) Xu hướng thanh toán trong nền kinh tế có sự chuyển dịch theo hướng sử dụng các phương tiện TTKDTM nhiều hơn. Tỷ trọng giao dịch tại ATM năm 2018 thông qua hệ thống Napas chiếm 62%, năm 2019 giảm còn 42% trong khi tỷ trọng giao dịch thanh toán liên ngân hàng năm 2018 là 26%, năm 2019 tăng lên 48%, thể hiện sự thay đổi thói quen từ việc rút tiền qua ATM phục vụ cho việc chi tiêu hàng hàng ngày bằng tiền mặt sang TTKDTM qua các kênh ngân hàng điện tử; (iv) Thanh toán điện tử trong khu vực dịch vụ công đã được chú trọng, tăng cường. Đến cuối năm 2019 đã có khoảng 50 ngân hàng hoàn thành kết nối thanh toán thuế điện tử với Thuế, Hải quan trên 63 tỉnh/thành phố, 95% số thu Hải quan được thực hiện qua ngân hàng; 99% doanh nghiệp đăng ký nộp thuế điện tử; 27 ngân hàng và 10 tổ chức cung ứng dịch vụ TGTT phối hợp thu tiền điện, doanh thu tiền điện của EVN thanh toán qua ngân hàng lên tới gần 90%; 30 bệnh viện đã kết nối triển khai thanh toán viện phí điện tử, một số bệnh viện đã đạt 35% số lượng giao dịch thanh toán viện phí không dùng tiền mặt.

NAPAS hiện đang quản trị và vận hành hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử - một trong bốn hệ thống thanh toán quan trọng của quốc gia - kết nối liên thông mạng lưới trên 19.200 máy ATM, 277.800 máy POS, trên 83 triệu thẻ của gần 50 ngân hàng thương mại trong nước và quốc tế đang hoạt động tại Việt Nam. Công ty đồng thời cung cấp dịch vụ cổng thanh toán điện tử kết nối với hơn 200 đối tác là các đơn vị cung cấp dịch vụ công, các doanh nghiệp lớn trong các lĩnh vực hãng hàng không, viễn thông, khách sạn, du lịch và nhiều dịch vụ thanh toán điện tử tiện ích khác cho người dân.

Theo nhận định của các chuyên gia ngân hàng, việc chuyển đổi thẻ thanh toán nội địa từ thẻ từ sang thẻ Chip là một trong những giải pháp trọng tâm thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt của ngành ngân hàng được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2016-2020. Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, căn cứ các quy định pháp luật hiện hành về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, ngày 05/10/2018, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Quyết định số 1927/QĐ-NHNN công bố Bộ tiêu chuẩn cơ sở về thẻ Chip nội địa, phù hợp với tiêu chuẩn và thông lệ quốc tế.

Thị trường thanh toán Việt Nam triển khai áp dụng một tiêu chuẩn kỹ thuật thống nhất tương thích với tiêu chuẩn quốc tế EMV, khẳng định tính tự chủ và ứng dụng kịp thời những thành tựu tiến bộ của CMCN 4.0 trong hoạt động thanh toán của ngành ngân hàng; giúp cho các giao dịch thanh toán an toàn, bảo mật hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho các ngân hàng phát triển tính năng thanh toán mới, hiện đại cho sản phẩm thẻ nội địa; mở ra cơ hội để thẻ nội địa tham gia hội nhập quốc tế.

Để thẻ chip nội địa thực sự đi vào cuộc sống, bên cạnh việc hỗ trợ các ngân hàng đẩy nhanh tiến trình triển khai chuyển đổi thẻ chip nội địa, chuyển đổi thiết bị chấp nhận thẻ cho các đơn vị chấp nhận thanh toán, trong vai trò Trung tâm chuyển mạch tài chính quốc gia, Napas hiện đang xây dựng hệ sinh thái trên nền tảng công nghệ chip, phát triển các dịch vụ thanh toán điện tử đa tiện ích, đa kênh thanh toán, tạo thêm nhiều sự tiện lợi và tăng cường an ninh bảo mật cho các giao dịch thanh toán điện tử, thanh toán số của khách hàng.

NAPAS đang xúc tiến việc phối hợp với các đơn vị cung cấp dịch vụ giao thông công cộng để thử nghiệm việc sử dụng thẻ chip “không tiếp xúc - Contactless” của ngân hàng (thẻ thanh toán 1 chạm) để thanh toán các dịch vụ như bus, metro,.. tương tự như vé điện tử tại các các quốc gia tiên tiến như Anh, Singapore...

Mới đây, NAPAS và VietBank triển khai ký kết biên bản ghi nhớ về việc nghiên cứu và ứng dụng thẻ chịp nội địa NAPAS (VCCS) trong thanh toán giao thông, dự kiến thực hiện vào cuối năm 2020.

Với sự sẵn sàng của hạ tầng thanh toán ứng dụng tiêu chuẩn VCCS do Ngân hàng Nhà nước ban hành, NAPAS và VietBank sẽ cùng phối hợp xây dựng và triển khai giải pháp thanh toán cho đơn vị vận hành xe buýt tại Thành phố Hồ Chí Minh, cho phép chấp nhận thanh toán toàn bộ các thẻ chip NAPAS có tính năng thanh toán không tiếp xúc (Contactless) do các Ngân hàng Việt Nam phát hành.

Ông Nguyễn Đăng Hùng – Phó Tổng giám đốc NAPAS cho biết: “Triển khai thí điểm ứng dụng thẻ chip nội địa NAPAS (VCCS) trong thanh toán giao thông có ý nghĩa quan trọng đối với việc phổ cập các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt tới đại đa số người dân. Khả năng dễ dàng tiếp cận của thẻ ngân hàng sẽ là yếu tố quan trọng khuyến khích người dân sử dụng phương tiện giao thông công cộng, góp phần không nhỏ vào việc xây dựng những đô thị thông minh, hiện đại.”

Hiện nay các thành phố lớn như Hà Nội, TP.Hồ Chí Minh đang triển khai nhiều dự án để phát triển hạ tầng giao thông công cộng như hệ thống đường sắt trên cao, hệ thống metro, hệ thống xe bus nhanh… đây sẽ là tiền đề để có một hệ thống Giao thông thông minh trong tương lai. Hiện tại, phương thức thanh toán phí dịch vụ giao thông công cộng tại Việt Nam chủ yếu vẫn là vé giấy và tiền mặt. Trong phạm vi của các dự án đường sắt nội đô, các đơn vị đều có các hạng mục triển khai vé điện tử với mục đích để giúp khách hàng thuận tiện hơn trong việc sử dụng các dịch vụ giao thông công cộng, đồng thời giúp các Đơn vị vận hành giao thông giảm bớt gánh nặng trong việc quản lý và xử lý tiền mặt. Tại các quốc gia khác trên thế giới, thông thường sẽ có một tiêu chuẩn vé điện tử chung, sử dụng cho quốc gia (hoặc trong một thành phố), các đơn vị vận hành giao thông sẽ sử dụng tiêu chuẩn này, để đảm bảo việc liên thông giữa các tuyến, và người dùng chỉ cần sử dụng duy nhất một thẻ vé điện tử để di chuyển.

Bên cạnh vé điện tử dành riêng cho ngành giao thông, với xu hướng phát triển thanh toán giao thông trên thế giới, ngày càng nhiều các quốc gia ứng dụng thẻ Ngân hàng theo tiêu chuẩn EMV contactless (thẻ chip không tiếp xúc) trong việc thanh toán, việc triển khai này được đánh giá là mang lại sự thuận tiện cho người dùng, tiết kiệm chi phí vận hành hệ thống quản lý thẻ vé, chi phí phát hành thẻ vé điện tử của đơn vị vận hành giao thông.

 

Có thể nói, cơ hội mở ra cho thị trường thanh toán không dùng tiền mặt Việt Nam khi triển khai thành công chuyển đổi thẻ từ sang thẻ Chip là rất lớn. Cơ hội để thẻ nội địa tham gia hội nhập quốc tế khi đã đáp ứng được các tiêu chuẩn an toàn, bảo mật khắt khe của các tổ chức quốc tế cũng rất lớn. Với hạ tầng thanh toán không tiếp xúc của thẻ chip nội địa, cộng với việc ứng dụng công nghệ để số hoá thông tin thẻ lên thiết bị di động, tương lai thị trường sẽ đón nhận trào lưu thanh toán “chạm” ngày càng phổ biến.

NN