Khảo sát về tiền tệ kỹ thuật số của ngân hàng trung ương

Kết quả cho thấy 2/3 NHTW được khảo sát mong muốn phát hành CBDC trong vòng 10 năm tới. Các NHTW đang theo đuổi CBDC vì nhiều lý do, nhưng không có lý do nào coi việc cải thiện thanh toán xuyên biên giới là động lực chính. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng kết nối các CBDC với nhau có thể mang lại một con đường đầy hứa hẹn để cải thiện thanh toán xuyên biên giới. Các ngân hàng có thể sẽ không độc quyền phân phối CBDC; thay vào đó, họ sẽ được liên kết bởi những người chơi mới được quản lý. Khảo sát cũng chỉ ra mối quan tâm chính của các NHTW khi phát hành CBDC đó là mức độ sử dụng CBDC thấp, trong khi lo ngại việc rút tiền khỏi các ngân hàng chỉ là thứ yếu.

Gia tăng động lực đối với CBDC

Một số NHTW đã ra mắt CBDC của mình - dưới dạng thử nghiệm hoặc các hệ thống được triển khai đầy đủ. Nhiều NHTW trong đó đã được khuyến khích bởi sự tiến bộ. Báo cáo của Hội đồng Đại Tây Dương cho biết 105 quốc gia hiện đang nghiên cứu CBDC, tăng thêm 70 quốc gia kể từ tháng 5/2020. Kết quả khảo sát của OMFIF cũng phản ánh xu hướng này với 2/3 các NHTW được hỏi báo cáo rằng họ dự kiến ​​phát hành CBDC trong vòng 10 năm tới.

Nhìn chung, nếu các NHTW quyết định phát hành CBDC, họ hy vọng sẽ triển khai sớm. Trong số các NHTW cho biết không dự kiến phát hành CBDC, nhiều ngân hàng đang tích cực nghiên cứu khả năng đưa ra một CBDC. Cụ thể, đại diện của một NHTW đã cho biết họ đang “theo dõi những động lực và các vấn đề mà CBDC có thể giải quyết để xem xét thời điểm thuận tiện hoặc cần thiết để dành các nỗ lực ưu tiên cho chủ đề này”. Một ý kiến khác cũng cho rằng “lập trường hiện tại của họ về việc phát hành CBDC có thể thay đổi nếu xuất hiện các yếu tố trong nước hoặc quốc tế ủng hộ cho sự thay đổi đó”.

Nhiều NHTW được khảo sát đã được khuyến khích bởi sự phát triển CBDC của các NHTW khác trên thế giới. So với một năm trước, 62,5% NHTW được hỏi không thay đổi lập trường về CBDC và 37,5% cho biết có khuynh hướng phát hành CBDC. Trong đó, có ý kiến giải thích rằng “các NHTW trên thế giới đã tăng tốc nghiên cứu và thử nghiệm CBDC của họ, với ngày càng nhiều ví dụ thực tế về các trải nghiệm tích cực”.

Sự hiện diện của các chuyên viên chuyên trách về CBDC tại các NHTW là dấu hiệu cho thấy các hoạt động nghiên cứu và giám sát của họ. Các NHTW được khảo sát – bao gồm cả những ngân hàng tuyên bố rằng họ không có ý định phát hành CBDC – có trung bình 5 chuyên viên chuyên nghiên cứu hoặc phát triển CBDC ở một mức độ nào đó. Nhiều NHTW cũng thu hút nhân viên tham gia vào các dự án CBDC bán chuyên trách với các thành viên từ nhiều bộ phận khác nhau.

Các NHTW theo đuổi nhiều mục tiêu với CBDC

Kết quả khảo sát 2022 chỉ ra các NHTW có rất nhiều mục tiêu trong việc theo đuổi CBDC, mặc dù không có xu hướng mạnh mẽ đối với bất kỳ mục tiêu nào. Đáng ngạc nhiên là không có NHTW nào chọn việc cải thiện thanh toán xuyên biên giới là mục tiêu chính của họ để theo đuổi CBDC. Thay vào đó, duy trì vai trò cung cấp tiền của NHTW là mục tiêu chính được báo cáo nhiều thứ hai.

Ngoài ra một loạt các mục tiêu “khác” được lựa chọn gồm: số hóa, cải thiện khả năng phục hồi và hiệu quả của hệ thống thanh toán cũng như khả năng tương tác. Khoảng 75% người tham gia trả lời bằng từ “khác” cho biết họ có nhiều mục tiêu, thêm vào đó họ tin rằng những mục tiêu này liên kết với nhau. Trong đó, có ý kiến giải thích rằng họ “không nhất thiết phải nhìn thấy một động lực thuyết phục, thay vào đó là một vài trong số đó”.

Mặc dù không có NHTW nào cho biết thanh toán xuyên biên giới là động lực chính để họ theo đuổi CBDC, nhưng nhiều ý kiến cho rằng liên kết các hệ thống CBDC với nhau là lựa chọn hứa hẹn nhất để cải thiện thanh toán xuyên biên giới. Cải thiện thanh toán xuyên biên giới cũng là ưu tiên chính của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) và G20, nhằm củng cố chương trình của ủy ban về thanh toán và cơ sở hạ tầng thị trường cho tăng cường thanh toán xuyên biên giới.

Một ý kiến tham gia khảo sát đã nhận xét rằng CBDC có thể “cung cấp một nền móng để cải thiện thanh toán xuyên biên giới trong tương lai”. Một bình luận khác cho rằng “khả năng phát hành một CBDC của một NHTW khác sẵn sàng cho thanh toán xuyên biên giới” sẽ khuyến khích NHTW của họ theo đuổi một CBDC.

Tuy nhiên cuộc tranh luận xung quanh CBDC và thanh toán xuyên biên giới vẫn chưa có hồi kết. Một người trả lời khảo sát đã chỉ ra rằng “có rất nhiều yếu tố liên quan đến các khoản thanh toán xuyên biên giới. Để cải thiện thanh toán xuyên biên giới này về thời gian, tốc độ, phí và chi phí tuân thủ, cần phải có một cái nhìn toàn diện và cách tiếp cận hài hòa. Chúng bao gồm các khía cạnh như kỹ thuật, vận hành, pháp lý và có thể là chính trị”. Việc chỉ đơn giản cho ra đời một CBDC không có khả năng giải quyết được nhiều thách thức mà thanh toán xuyên biên giới phải đối mặt.

Tiền ổn định (stablecoin) có thể là một giải pháp khác cho thanh toán xuyên biên giới. Tuy nhiên, chỉ có 13% số người được hỏi cho rằng stablecoin sẽ là con đường tốt nhất để cải thiện thanh toán xuyên biên giới. Mặc dù 88% số người tham gia khảo sát xem stablecoin là cơ hội khả thi để thanh toán xuyên biên giới, nhưng 75% cũng tin rằng chúng có rủi ro đối với sự ổn định tài chính do các tiêu chuẩn kém. Stablecoin có thể trở thành một lựa chọn khả thi cho thanh toán xuyên biên giới nếu môi trường pháp lý thuận lợi.

Lo ngại về mức độ sử dụng thấp

Khảo sát cho thấy, các NHTW đặc biệt lo ngại về rủi ro về việc xây dựng CBDC mà cuối cùng lại không được sử dụng. Đây là mối quan tâm đặc biệt đối với những NHTW coi mục tiêu thúc đẩy tài chính toàn diện là lý do chính để triển khai CBDC. Một người tham gia khảo sát cho rằng “tỷ lệ áp dụng thấp có thể sẽ dẫn đến thiệt hại đáng kể về uy tín, tuy nhiên có đủ các công cụ để đảm bảo việc sử dụng nó (CBDC)”.

Nhiều người trả lời khảo sát cho biết NHTW của họ vẫn chưa đưa ra bất kỳ quyết định chính thức nào để thúc đẩy việc áp dụng CBDC nhưng đang phát triển các chiến lược. Một số cho rằng chức năng ngoại tuyến là rất quan trọng và việc đảm bảo rằng CBDC có thể hoạt động ở những khu vực không có phổ biến truy cập internet. Các biện pháp được đề xuất khác bao gồm phân phối bắt buộc, khả năng tương tác, các ví điện tử thân thiện với người dùng và các ưu đãi trực tiếp như giảm giá cho người tiêu dùng.

Một số biện pháp này đã được Nigeria sử dụng để tăng cường sử dụng đồng eNaira - CBDC của nước này. Vào tháng 8/2022, NHTW Nigeria (CBN) đã tiết lộ việc sử dụng các mã dữ liệu, cho phép người dùng không có kết nối internet hoặc tài khoản ngân hàng thiết lập ví eNaira bằng cách sử dụng điện thoại cơ bản (không phải điện thoại thông minh). Vào tháng 10/2022, CBN cũng chiết khấu 5% cho tài xế xe kéo và hành khách của họ khi sử dụng eNaira. Mặc dù còn quá sớm đánh giá hiệu quả các biện pháp này, nhưng CBN vẫn rất lạc quan và đang hợp tác với các bên thứ ba để đổi mới nhiều giải pháp hơn nữa.

Một phương pháp quan trọng để thúc đẩy việc áp dụng là sử dụng CBDC cho các khoản thanh toán của chính phủ. Chi trả lương hưu, trợ cấp cũng như thu thuế và các khoản thanh toán khác bằng CBDC có khả năng đảm bảo tỷ lệ chấp nhận cao.

Bên cạnh mức độ sử dụng, nhiều NHTW quan tâm đến vấn đề an ninh mạng chính, điều này có thể cho thấy nhu cầu về các dịch vụ tư vấn an ninh mạng từ bên thứ ba.

Chỉ 17% số người tham gia khảo sát cho biết họ lo ngại việc phát hành CBDC sẽ ảnh hưởng đến mô hình kinh doanh hoặc tập quán cấp vốn của các ngân hàng. Trong một cuộc khảo sát riêng về suy nghĩ của các ngân hàng thương mại về CBDC, một người được hỏi cho biết họ không tin rằng việc bỏ qua các ngân hàng thương mại sẽ mang lại lợi ích cho các NHTW. Thay vào đó, các ngân hàng thương mại kỳ vọng được tham gia với các NHTW với tư cách là nhà cung cấp ví điện tử, để tạo tín dụng và tuân thủ quy trình xác minh khách hàng.

Các ngân hàng sẽ không độc quyền phân phối CBDC

Mặc dù nhiều người kỳ vọng rằng các NHTW sẽ làm việc với các ngân hàng thương mại về CBDC, nhưng hầu hết các NHTW được khảo sát đều có ý định phân phối CBDC của họ qua nhiều các nhà cung cấp mới thuộc khu vực tư nhân bên cạnh các ngân hàng. Hơn nữa, các NHTW tham gia trả lời cho biết có nhu cầu hợp tác đối với tất cả các bên thứ ba thuộc khu vực tư nhân được đề cập trong khảo sát, bao gồm: phát triển kỹ thuật của tiền kỹ thuật số, tiếp thị, quảng bá tiền kỹ thuật số và khả năng xác minh khách hàng (KYC).

Thực tế cho thấy rõ ràng các NHTW không hoạt động một mình. Các NHTW, bao gồm 33% số những không dự định phát hành tiền kỹ thuật số, đang làm việc với một loạt các nhà cung cấp dịch vụ bên thứ ba. Các giai đoạn nghiên cứu và thăm dò của các NHTW chiếm phần lớn sự tham gia của các nhà cung cấp dịch vụ này. Trong đó, 71% cho biết đang làm việc với các nhà cung cấp công nghệ, học giả (47%) và dịch vụ tư vấn chiến lược (47%).

Mối quan tâm thấp về việc bỏ qua trung gian ngân hàng cũng được nêu bật ở đây, với 47% số người được hỏi đang làm việc với các ngân hàng thương mại và 71% có dự định này. Hướng tới sự tham gia trong tương lai, 88% số người được hỏi có ý định làm việc với các nhà cung cấp công nghệ và 71% với ngân hàng thương mại. Mặc dù hiện tại có rất ít NHTW đang làm việc với các nhà cung cấp dịch vụ tiếp thị và khuyến mãi (6%), nhưng nhiều NHTW có ý định hợp tác với họ trong tương lai (47%), cho thấy rằng những người được hỏi đang thực hiện các bước để phòng ngừa mức độ sử dụng thấp khi họ chuyển sang các giai đoạn thí điểm và ra mắt CBDC.

Các CBDC đầu tiên được triển khai trên thế giới Các nền kinh tế đang phát triển, đặc biệt là các nền kinh tế ở Caribe, đã đi đầu trong việc thử nghiệm và triển khai các loại tiền kỹ thuật số của NHTW. Bahamas Tháng 3/2019: Chọn NZIA là nhà cung cấp giải pháp ưu tiên và công bố chương trình thí điểm: Dự án Sand Dollar Tháng 05/2019: Ký hợp đồng hợp tác với NZIA. Tháng 11/2019: Phiên họp đặc biệt của Hội đồng thanh toán quốc gia đã được triệu tập để xác nhận cách tiếp cận dự án tiền kỹ thuật số của NHTW. Mùa hè năm 2019: NHTW đã tiến hành một cuộc khảo sát cơ bản có mục tiêu về tiếp cận và tiếp cận tài chính cho Exuma. Ngày 27/12/2019: Bắt đầu thí điểm Dự án Sand Dollar ở Exuma. Ngày 28/2/2020: Thí điểm được mở rộng đến quần đảo Abaco. Tháng 10/2020: Triển khai toàn quốc Dự án Sand Dollar cho phần còn lại của Bahamas. Tháng 7/2022: Giá trị của Sand Dollar đang lưu hành đạt 300.000 đô la Bahamian, với 30.000 cá nhân có ví di động và 845 thương nhân chấp nhận nó. Nigeria Tháng 7/2021: Giai đoạn thiết kế dự án CBDC Ngày 30/8/2021: Công bố quan hệ đối tác với Bitt và ban hành hướng dẫn sơ bộ cho Dự án eNaira. Ngày 28/9/2021: Trang web eNaira hoạt động. Ngày 25/10/2021: eNaira ra mắt. Tháng 12/2021: 600.000 ví eNaira đã được tạo và hơn 35.000 giao dịch đã diễn ra. Ngày 25/8/2022: NHTW Nigeria phát hành tùy chọn tạo ví eNaira với dữ liệu dịch vụ bổ sung không có cấu trúc, trong đó người dùng quay mã gồm bốn chữ số trên điện thoại di động của họ. Đông Caribbean 2019: Bắt đầu phát triển tiền kỹ thuật số. Ngày 12/2/2021: Giao dịch DCash đầu tiên được thực hiện thành công. Ngày 31/3/2021: Ra mắt DCash ở Antigua và Barbuda, Grenada, Saint Kitts và Nevis và Saint Lucia, trở thành NHTW liên minh tiền tệ đầu tiên phát hành tiền kỹ thuật số. Ngày 30/7/2021: DCash được ra mắt tại Saint Vincent và Grenadines. Ngày 7/12/2021: DCash ra mắt ở Dominica và Montserrat. Ngày 14/1/2022: DCash tạm thời ngoại tuyến do sự cố kỹ thuật khiến khách hàng không thể giao dịch bằng ví. Ngày 7/3/2022: DCash tiếp tục dịch vụ với thiết kế bảo mật nâng cao cho hệ thống. Ngày 29/6/2022: DCash được ra mắt tại Anguilla, quốc gia thành viên cuối cùng Jamaica Ngày 17/7/2020: Ngân hàng Jamaica đã đưa ra lời mời chính thức tới các nhà cung cấp CBDC tham gia Sandbo quy định Fintech của mình Tháng 5/2021: BoJ bắt đầu làm việc với eCurrency Mint trong dự án sandbox quy định Ngày 9/8/2021: BoJ đã đúc tiền kỹ thuật số trị giá 230 triệu đô la Jamaica. Tháng 12/2021: Hợp tác với Ngân hàng Thương mại Quốc gia, các khách hàng của BoJ 57 đã tham gia thử nghiệm. Ngày 31/12/2021: BoJ thông báo hoàn thành thành công việc thử nghiệm. Tháng 2/2022: BoJ công bố tên cho CBDC, Sàn giao dịch kỹ thuật số Jamaica (JAM-DEX). Ngày 11/7/2022: JAM-DEX ra mắt trên ví kỹ thuật số Lynk.

MN (nguồn OMFIF)