Tương lai thanh toán phi tiền mặt ở Singapore
Phát triển thanh toán không dùng tiền mặt đang dần trở thành một xu thế thanh toán phổ biến trên thế giới, góp phần giảm sử dụng tiền mặt trong nền kinh tế và mang đến sự tiện lợi, an toàn cho người sử dụng và xã hội…Những năm gần đây đã chứng kiến tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ về tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt ở một số quốc gia trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương. Trong đó Úc được dự báo là quốc gia đầu tiên trong khu vực đạt được mục tiêu ước tính 100% giao dịch thanh toán trong nền kinh tế thực hiện bằng các hình thức không sử dụng tiền mặt vào năm 2022; tiếp theo là New Zeland, Hàn Quốc và Trung Quốc với tỷ lệ lần lượt là 90%, 89% và 82%.
Ở khu vực Đông Nam Á, Singapore được xem là trường hợp điển hình nhờ có sự phát triển mạnh mẽ của thanh toán điện tử/ thanh toán di động và sơ sở hạ tầng thanh toán hiện đại, khung pháp lý hỗ trợ và sự ủng hộ mạnh mẽ của Chính phủ để hiện thực hóa mục tiêu “xã hội phi tiền mặt” trong tương lai.
Trong các nhân tố bên ngoài ảnh hướng tích cực tới sự phát triển của nền kinh tế không dùng tiền mặt tại Singapore, trước hết phải kể đến sức ép từ các công ty Châu Âu mà các Công ty ở Singapore đang hợp tác kinh doanh. Các công ty đối tác Châu Âu đã khiến các công ty trong nước phải thay đổi để thích ứng với quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng của nền kinh tế. Tiếp theo, việc ứng dụng công nghệ sinh trắc học (biometrics) trong lĩnh vực thanh toán di động, nhất là việc phải đáp ứng các yêu cầu về xác thực khách hàng thông qua Quy tắc Dịch vụ Thanh toán (PSD2) của Liên minh Châu Âu. Bên cạnh đó còn có sự phát triển của các hệ thống thanh toán xuyên biên giới tức thời của khu vực ASEAN, như PayNet ở Malaysia, ITMX ở Thái Lan, NAPAS ở Việt Nam, NETS ở Singapore và Rintis của Indonesia… là các hệ thống kết nối cơ sở hạ tầng thanh toán của từng quốc gia. Tại Singapore, hệ thống chuyển tiền điện tử NETS đã bắt đầu kết nối liên thông thanh toán điện tử với Ấn Độ và Trung Quốc.
Bên cạnh các yếu tố bên ngoài, các yếu tố trong nước cũng tác động mạnh mẽ đến việc chuyển đổi Singapore sang nền kinh tế phi tiền mặt. Trước hết, đó là sự ủng hộ của Chính phủ trong phát triển thanh toán điện tử với gói cam kết hỗ trợ 225 triệu Đô la Singapore (167 triệu Đô la Mỹ) năm 2015 của Cơ quan Quản lý Tiền tệ Singapore (MAS) để thực hiện chuyển đổi Singapore thành xã hội phi tiền mặt. Về cơ sở hạ tầng cho thanh toán điện tử, SNDGO – Giải pháp cho các doanh nghiệp và người tiêu dùng giúp kết nối nhanh hơn và dễ dàng hơn đã được vận hành chính thức cùng với việc triển khai khoảng 25.000 UPOS vào đầu năm 2019; tiếp đến là LTA – Hệ thống bán vé giao thông dựa trên tài khoản do MasterCard hỗ trợ cho phép người dân sử dụng các thẻ tín dụng và ghi nợ phi tiếp xúc trong các hoạt động giao thông công cộng. Nhân tố tiếp theo là khả năng kết nối liên thông (interoperability) và tiêu chuẩn hóa (standardization) các hệ thống thanh toán trong nước. Cụ thể là MAS đã thành lập Hội đồng thanh toán để đẩy mạnh kết nối liên thông và ban hành các tiêu chuẩn chung cho các nhà cung cấp giải pháp thanh toán áp dụng thống nhất. MAS cũng khởi xướng việc phát triển các hoạt động hợp tác quốc tế trong lĩnh vực Công nghệ tài chính (Fintech). Hệ thống thanh toán PayNow giúp đơn giản hóa quy trình chuyển tiền trực tiếp ngang hàng (peer-to-peer) giữa 7 ngân hàng tham gia hệ thống. Hệ thống thanh toán SG QR (ra mắt vào năm 2018) có thể cho phép thanh toán điện tử giữa các hệ thống thanh toán trong nước và quốc tế, ví điện tử, tổ chức tín dụng hoặc qua mã phản hồi nhanh (PayNow via QR).
Mục tiêu xã hội phi tiền mặt của Chính phủ Singapore được xem là chất xúc tác cho thị trường thanh toán di động và thanh toán di dộng sẽ là nhân tố hàng đầu (key enabler) của một xã hội không dùng tiền mặt. Singapore được xem là nơi có nhiều tiềm năng và điều kiện thuận lợi để trở thành nền kinh tế phi tiền mặt, như: Quy mô thị trường thanh toán di động của Singapore ước tính khoảng 1,5 tỷ Đô la Singapore (tương đương 1,09 tỷ USD), trong đó tỷ lệ thâm nhập thị trường thanh toán di động đạt khoảng 23% vào năm 2016; Hạ tầng thanh toán dựa trên công nghệ tiếp xúc trường gần (Near Field Communication – NFC) sẵn có tại 30.000 điểm thanh toán bán lẻ, cùng với mức độ sử dụng điện thoại thông minh cao nhất trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương (85%) – đã hỗ trợ tích cực cho thanh toán di động. Một số nhà cung cấp giải pháp di động hàng đầu đang góp phần đẩy mạnh thanh toán đi động tại quốc đảo này như ApplePay, Line Pay, DBS PayLah!, SamsungPay, BillPay, Fave Pay, NETS Pay, YuuPay, CoDa Pay,vv…Mặc dù Singapore là thị trường thanh toán di động nhỏ trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương nhưng đất nước này có tốc độ phát triển thanh toán điện tử mạnh mẽ với mức tăng trưởng dự báo cho giai đoạn 2016-2021 là 26.1%.
Về thanh toán không dùng tiền mặt ở Singapore trong tương lai, mô hình thẻ tín dụng sẽ tiếp tục tồn tại trong nhiều năm, song việc phát triển mô hình tiền điện tử (e-money model) là ưu tiên hàng đầu, nhất là khi các quốc gia phát triển đã coi mô hình này như một giải pháp thúc đẩy thanh toán điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế. Trong bối cảnh của Singapore, để nâng cao khả năng ứng dụng phi tiền mặt trong thanh toán di động, cần có sự hiện diện của các nhà cung cấp giải pháp thanh toán có khả năng kết nối liên thông, đồng thời có các giải pháp an toàn tích hợp các công nghệ mã hóa thông tin thẻ (tokenization), xác thực đa nhân tố, các biện pháp bảo vệ người tiêu dùng và sử dụng nhận diện số hóa (digital identities), cùng với đó là khả năng kết nối thanh toán trong nước với các hệ thống thanh toán trên toàn cầu. Đây chính là những nhân tố thành công chủ đạo của Singapore trong nỗ lực thúc đẩy thanh toán di động nhằm hướng tới xã hội phi tiền mặt trong tương lai.
Phòng Chế độ TT và Tổng hợp (Vụ Thanh toán)
Nguồn: Source & Sullivan