Ngày nay, việc số hóa các quy trình nhận biết và xác thực khách hàng (KYC) là một yếu tố rất quan trọng góp phần tạo sự thuận tiện và giảm chi phí cho các dịch vụ tài chính. Một khía cạnh quan trọng của kỹ thuật số hóa là cho phép các nhà cung cấp dịch vụ tài chính có thể phục vụ khách hàng hoàn toàn thông qua các kênh trực tuyến và di động được hỗ trợ bởi ứng dụng công nghệ, chuẩn hóa dữ liệu đầu vào, loại bỏ hoàn toàn mọi sai sót khi nhập tay thủ công.
Nhiều công nghệ định danh điện tử hiện nay có thể giảm đến 90% thời gian thao tác của khách hàng, tiết kiệm hơn 70% chi phí so với quy trình định danh khách hàng truyền thống. Tuy nhiên, quá trình số hóa nếu không được quản lý và thực hiện hiệu quả có thể làm phát sinh rủi ro cho tổ chức và làm ảnh hưởng tính an toàn bảo mật của giao dịch. Chính vì vậy, các tổ chức tài chính, cụ thể là các ngân hàng ngày càng kỳ vọng vào kết quả áp dụng công nghệ và số hóa hoạt động tài chính - ngân hàng để tối ưu hóa quy trình nghiệp vụ, nâng cao trải nghiệm khách hàng và giảm chi phí hoạt động.
Ngày 30/6/2020, Ngân hàng Trung ương (NHTW) Malaysia đã công bố thông cáo báo chí về việc ban hành tài liệu chính sách Định danh khách hàng điện tử (e-KYC). Theo thông tin trên website của NHTW Malaysia, việc áp dụng chính sách e-KYC là phù hợp với định hướng của NHTW Malaysia trong việc thúc đẩy và triển khai quy trình công nghệ e-KYC – quy trình trực tuyến để nhận biết và xác minh khách hàng cá nhân, tạo thuận lợi cho việc phát triển các dịch vụ tài chính, ngân hàng số trong nền kinh tế. Chính sách này được kỳ vọng sẽ tạo ra sự đổi mới mang tính đột phá trong lĩnh vực tài chính, bao gồm cung cấp dịch vụ ngân hàng số cho người sử dụng. Với việc triển khai e-KYC, khách hàng không cần phải trực tiếp đi đến các nhà cung cấp dịch vụ ngân hàng để mở tài khoản mà có thể thực hiện mọi lúc mọi nơi, nhờ đó tạo thuận tiện cho khách hàng, tiết giảm chi phí cho cả khách hàng và nhà cung cấp dịch vụ, đồng thời giúp tăng năng lực cạnh tranh của tổ chức tài chính trong dài hạn. Đồng thời, chính sách cũng đảm bảo vai trò quản lý, giám sát của NHTW và đảm bảo triển khai hiệu quả các biện pháp trong phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố (AML/CFT).
Chính sách e-KYC của NHTW Malaysia chính thức có hiệu lực thi hành từ 30/6/2020, đối tượng áp dụng là các tổ chức tài chính, bao gồm ngân hàng, công ty bảo hiểm, công ty cung cấp dịch vụ trung gian thanh toán. Để triển khai hiệu quả và đảm bảo mục tiêu đề ra, NHTW Malaysia đặt ra một số yêu cầu cần phải tuân thủ như sau:
Một là, nêu cao vai trò và trách nhiệm của tổ chức tài chính. Một tổ chức tài chính khi áp dụng công nghệ e-KYC phải thiết lập và đảm bảo thực thi hiệu quả, phù hợp các chính sách và quy trình để xử lý mọi rủi ro liên quan tới việc triển khai e-KYC, bao gồm rủi ro vận hành, rủi ro về thông tin khách hàng, rủi ro đạo đức, rủi ro về công nghệ thông tin hay rủi ro về rửa tiền/tài trợ khủng bố…
Hai là, đảm bảo đúng quy trình nhận biết và xác minh khách hàng. Tổ chức tài chính phải chứng minh được việc sử dụng các biện pháp phù hợp để nhận biết và xác minh khách hàng qua công nghệ e-KYC một cách an toàn và hiệu quả; đồng thời cho phép kết hợp các yếu tố xác thực theo từng trường hợp. Liên quan đến yêu cầu này, NHTW Malaysia hướng dẫn các tổ chức tài chính có thể kết hợp ba (03) yếu tố xác thực cơ bản, bao gồm (i) thứ mà khách hàng sở hữu (chứng minh thư nhân dân/căn cước công dân, số điện thoại di động đã đăng ký), (ii) điều mà khách hàng biết (như mã PIN, thông tin cá nhân) và (iii) đặc điểm riêng có của khách hàng (như đặc điểm sinh trắc học). Ngoài ra, việc nhận biết danh tính khách hàng thông qua công nghệ e-KYC cũng phải phù hợp với chính sách về AML/CFT và các quy định về hành vi bị cấm trong lĩnh vự tài chính - ngân hàng.
Ba là, sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo, máy học hoặc các hình thức khác của thuật toán dự báo để đảm bảo nhận biết và xác thực khách hàng một cách chính xác, qua đó đẩy mạnh tự động hóa quy trình và giảm sự can thiệp của con người vào quy trình xác thực. Trường hợp nhận biết và xác thực khách hàng được thực hiện bởi bên trung gian hoặc đại lý với sự hỗ trợ của các công nghệ khác (như cuộc gọi video bằng thiết bị điện thoại di động), tổ chức tài chính cần thiết phải có các biện pháp kiểm soát để giảm thiểu tối đa xác xuất xác minh sai.
Bốn là, thường xuyên rà soát, đánh giá lại quy trình. Tổ chức tài chính cần phải thường xuyên rà soát, đánh giá lại quy trình e-KYC để phát hiện, xử lý kịp thời các sai sót, lỗ hổng trong giải pháp e-KYC của mình, đồng thời phải định kỳ kiểm tra, nâng cấp, hiện đại hóa để tối ưu hóa hiệu quả tính năng của công nghệ và sử dụng những công nghệ xác thực hiện đại có tính chính xác cũng như độ an toàn, bảo mật cao hơn.
Năm là, áp dụng các giải pháp xác thực bổ sung. Tính sẵn có của dữ liệu là một yếu tố quan trọng trong việc phát triển và áp dụng các giải pháp e-KYC hiệu quả. Trường hợp dữ liệu xác thực hạn chế, tổ chức tài chính cần áp dụng thêm các giải pháp xác thực bổ sung, đặc biệt đối với các sản phẩm tài chính có rủi ro cao (như tài khoản tiền gửi, tài khoản tiết kiệm hay các tài khoản cho phép chuyển/rút tiền linh hoạt).
Với việc ban hành tài liệu chính sách này, NHTW Malaysia kỳ vọng sẽ thúc đẩy việc triển khai chính sách e-KYC trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng trên cơ sở áp dụng một cách an toàn và bảo mật công nghệ định danh và xác thực bằng cách làm rõ các yêu cầu và tiêu chí cần tuân thủ, các tham số để xác định mức độ chính xác của giải pháp… nhằm đảm bảo sự an toàn và tính toàn vẹn của quy trình e-KYC. Không chỉ tại Malaysia, chính sách định danh khách hàng điện tử cũng đã được nhiều nước trên thế giới như Pháp, Nhật bản, Ấn Độ, Thái Lan, Philippines…triển khai áp dụng. Kinh nghiệm triển khai của các nước sẽ là thông tin hữu ích mà NHNN Việt Nam có thể vận dụng và tham khảo trong quá trình nghiên cứu, xây dựng chính sách định danh khách hàng điện tử trong hoạt động ngân hàng tại Việt Nam thời gian tới.
Theo Quyết định số 149/QĐ-TTg ngày 22/01/2020 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, một trong các nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu để thực hiện mục tiêu tài chính toàn diện là “cho phép áp dụng quy trình nhận biết khách hàng đơn giản và gián tiếp từ xa bằng phương thức điện tử trực tuyến (e-KYC) đối với việc mở tài khoản tại các tổ chức được cấp phép để phục vụ cho nhu cầu thanh toán giá trị nhỏ của cá nhân và doanh nghiệp”. Chính sách này khi được triển khai tại Việt Nam cũng sẽ mang lại nhiều lợi ích thiết thực trong giao dịch mở tài khoản thanh toán cho người dân và góp phần thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số của ngành ngân hàng, hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt và chiến lược tài chính toàn diện quốc gia tại Việt Nam. Đặc biệt, trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 tiềm ẩn nhiều nguy cơ thì việc mở tài khoản thanh toán không gặp mặt trực tiếp giúp khách hàng có thể dễ dàng tiếp cận các dịch vụ ngân hàng qua kênh điện tử, qua đó hạn chế nguy cơ lây nhiễm./.
VA-MĐ
Nguồn: Bank Negara Malaysia, Electronic Know-Your-Customers, June 2020.